I SA/Wa 574/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Jolanta Dargas sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj asesor WSA Marek Maliński (spr.) Protokolant starszy referent Magdalena Murawska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 października 2024 r. sprawy ze skargi A. N. na niewykonanie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 maja 2023 r., sygn. akt I SAB/Wa 301/22 1. wymierza Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w Warszawie grzywnę w wysokości 1000 (tysiąc) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie na rzecz A. N. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pismem z dnia 23 stycznia 2024 r. A. N. (dalej: "Skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Samorządowe Kolegium Odwoławczego w Warszawie (dalej również jako: "organ" lub "SKO") wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 maja 2023 r. sygn. akt I SAB/Wa 301/22. Wyrokiem tym Sąd zobowiązał SKO do rozpoznania wniosku z dnia 15 grudnia 2014 r. o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia 9 czerwca 1953 r. nr [...] w terminie dwóch miesięcy od daty uprawomocnienia się wyroku. Skarżący wskazał, że odpis prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy wpłynęły do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie w połowie października 2023 r. Zatem termin na wykonanie przedmiotowego wyroku już upłynął. Zdaniem Skarżącego organ nie podejmuje od lat działań w sprawie, nie poinformował Skarżącego o przyczynach zwłoki. Zdaniem Skarżącego należy w przedmiotowej uznać, że jest to drastyczny przypadek zwłoki organu, której nie uzasadniają żadne obiektywne okoliczności. Ponadto w perspektywie dotychczasowego zachowania organu koniecznym jest stwierdzenie, że zachodzi duże prawdopodobieństwo, że nienałożenie sankcji na organ na rzecz Skarżącego spowoduje, iż w dalszym ciągu sprawa nie zostanie załatwiona. W zaistniałych okolicznościach sprawy Skarżący wniósł o wymierzenie organowi grzywny, zasądzenie od organu na rzecz Skarżącego sumy pieniężnej zgodnie z art. 154 § 7 p.p.s.a. oraz zasądzenie na rzecz Skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie. Dodatkowo SKO wskazało, że w dniu 6 marca 2024 r. wydało decyzję w wyniku rozpoznania wniosku Skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Sąd może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 154 § 2 p.p.s.a.). Z kolei grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów (art. 154 § 6 p.p.s.a.). Przez niewykonanie wyroku należy rozumieć pozostawanie w bezczynności w podjęciu lub kontynuacji postępowania administracyjnego mającego na celu zakończenie sprawy decyzją administracyjną lub w innej formie przewidzianej prawem (por. wyrok NSA z dnia 22 maja 2012 r. sygn. akt II OSK 578/12). Zgodnie z art. 154 § 3 p.p.s.a., wykonanie wyroku lub załatwienie sprawy po wniesieniu skargi, o której mowa w § 1, nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania lub oddalenia skargi. Wydanie zatem przez SKO, już po wniesieniu skargi, decyzji z dnia 6 marca 2024 r. nr KOC/1578/Go/22, nie mogło doprowadzić do oddalenia skargi lub umorzenia postępowania. W rozpoznawanej sprawie poza sporem jest, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z dnia 30 maja 2023 r. sygn. akt I SAB/Wa 301/22 zobowiązał SKO do rozpoznania wniosku z dnia 15 grudnia 2014 r. o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia 9 czerwca 1953 r. nr [...] w terminie dwóch miesięcy od daty uprawomocnienia się wyroku. Akta te wraz z prawomocnym ww. wyrokiem wpłynęły do organu 18 października 2023 r. (k-69 akt sądowych sprawy I SAB/Wa 301/22) i od tej daty, zgodnie z art. 286 § 2 p.p.s.a., rozpoczął swój bieg wyznaczony wyrokiem termin w jakim sprawa, w której organ pozostawał bezczynny, winna być rozpoznana. W konsekwencji upłynął on 18 grudnia 2023 r. Niekwestionowaną okolicznością jest przy tym, że w terminie zakreślonym w powołanym wyroku Organ zawisłej przed nim sprawy administracyjnej nie rozstrzygnął. Decyzja kończąca przed SKO postępowanie nieważnościowe (umorzenie postępowania z mocy prawa) została wydana 6 marca 2024 r. W tym miejscu wskazać należy, że wydanie przez SKO tej decyzji już po wniesieniu skargi nie mogło doprowadzić do oddalenia skargi lub umorzenia postępowania (argumentum ex art. 154 § 3 p.p.s.a.). Okoliczność ta jednak miała wpływ na miarkowanie wysokości wymierzonej organowi grzywny. Skoro SKO w terminie wyznaczonym wyrokiem sprawy nie załatwiło - to wniosek o wymierzenie mu z tego powodu grzywny jest niewątpliwie uzasadniony. Zważyć bowiem należy, że niewykonywanie wyroków sądów godzi w samą istotę zasady praworządności, którą organy administracji publicznej są bezwzględnie związane (art. 7 Konstytucji RP, art. 6 kpa) i w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. Skutkowało to wymierzeniem organowi grzywny w kwocie 2000 zł, której wysokość mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. i jest adekwatna z punktu widzenia wielkości przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego przez Sąd. Określając wysokość grzywny Sąd miał na uwadze również, iż wymierzenie grzywny organowi, na podstawie art. 154 § 1 p.p.s.a., ma za zadanie nie tylko skłonienie organu do wywiązania się z nałożonego na niego prawomocnym wyrokiem obowiązku, ale zawiera też element represyjny, stanowiący w istocie sankcję za ignorowanie przez zobowiązane organy orzeczeń sądowych. Wobec powyższego z jednej strony kwota ta nie ma charakteru symbolicznego i realizuje funkcje prewencyjne grzywny, gdyż organ pozostawał w sprawie w bezczynności w zakończeniu postępowania. Z drugiej strony, Sądu wziął pod uwagę okoliczność załatwienia sprawy i wydania już decyzji kończącej postępowanie nieważnościowe. Podnieść także należy, iż rozpoznając sprawę, Sąd jednocześnie - stosownie do art. 154 § 2 p.p.s.a. - stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13). Sąd stanął na stanowisku, że w przedmiotowej sprawie zaistniała bezczynność nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa. Należało bowiem wziąć pod uwagę, iż Organ 6 marca 2024 r. wydał decyzję kończącą postępowanie. Okoliczność ta wprawdzie nie może zwalniać organu z wykonania wyroku, ale musi być brana pod uwagę przy ocenie charakteru zachowania Organu w prowadzonym postępowaniu. W niniejszej sprawie - zdaniem Sądu - nie wystąpiły okoliczności przemawiające za przyznaniem na rzecz Skarżącego sumy pieniężnej. Suma ta bowiem ze względu na jej kompensacyjny charakter, stanowi swego rodzaju zadośćuczynienie za realną krzywdę jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej, a nie tylko rekompensatę za zwłokę w procedowaniu sprawy administracyjnej. W ocenie Sądu, ten dodatkowy środek powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu, to jest wówczas, gdy brak jest okoliczności, które ten stan rzeczy mogłyby tłumaczyć, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez jego nałożenia organ sprawy nadal nie załatwi. Taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi, gdyż postępowanie administracyjne zostało zakończone wydaniem decyzji rozpatrującej wniosek o przyznanie odszkodowania. Dodatkowo zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, jak również treść skargi, nie pozwalają na przyjęcie by Skarżący na skutek nierozpoznania w terminie powołanego na wstępie wniosku odszkodowawczego doznał uciążliwości wymagającej zadośćuczynienia poprzez przyznanie jemu sumy pieniężnej. Skarżący ograniczył się jedynie do przytoczenia fragmentu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o sygn. akt I SA/Wa 1590/16 dotyczącego kwestii przyznawania sumy pieniężnej oraz wskazania, że bez tej sankcji organ sprawy nie rozpatrzy. W literaturze i orzecznictwie podkreśla się natomiast - a ten pogląd podziela Sąd orzekający w niniejszej sprawie - że zasądzana na podstawie art. 154 § 7 p.p.s.a., suma pieniężna poza rolą dyscyplinująco-represyjną, powinna pełnić przede wszystkim również funkcję kompensacyjną, będąc swoistym zadośćuczynieniem dla strony za oczekiwanie na zakończenie jego sprawy i ta jej funkcja ma właśnie szczególne znaczenie. Strona, uzasadniając wniosek o przyznanie sumy pieniężnej, powinna zatem nawiązać do krzywdy wywołanej przewlekłością, bądź bezczynnością i przedstawić argumentację uzasadniającą jej zrekompensowanie. Nie wystarczy ogólnie powołać się na samą okoliczność bezczynności czy przewlekłego prowadzenia postępowania przez organ. Aktywność sądu jest w takiej sytuacji uwarunkowana argumentacją strony skarżącej (por.m.in. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia: 5 lipca 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 125/18, 29 maja 2018 r. sygn. akt. I SA/Wa 324/18). Skarga w niniejszej sprawie nie zawierała natomiast w tym zakresie właściwie żadnej argumentacji merytorycznej. Nie przedstawiała również jakichkolwiek okoliczności, które przemawiałyby za uwzględnieniem takiego wniosku. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 6 oraz art. 154 § 2 zd. drugie p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 i 2 wyroku. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 3 wyroku Sąd wydał na podstawie art. 151 w związku z art. 154 § 7 p.p.s.a. W przedmiocie kosztów postępowania sądowego orzeczono w pkt 4 wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.