I SA/Wa 508/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Dariusz Pirogowicz sędzia WSA Łukasz Trochym (spr.) asesor WSA Kamil Kowalewski Protokolant starszy specjalista Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 września 2024 r. sprawy ze skargi Gminy [...] na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia 14 grudnia 2023 r. nr KKU-73B/23 w przedmiocie nabycia prawa własności nieruchomości uchyla zaskarżoną decyzję.

Zaskarżoną decyzją z 14 grudnia 2023 r., nr KKU-73B/23, Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa (dalej również jako "Komisja/organ"), po rozpatrzeniu odwołania Gminy [...] (dalej również jako "Skarżąca"), uchyliła w całości decyzję Wojewody [...] (dalej również jako "Wojewoda/organ I instancji") z 7 lutego 2023 r., nr NWXV.7532.1.281.2014, i orzekła o odmowie stwierdzenia nabycia przez Gminę [...] z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. prawa własności nieruchomości państwowej. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Komisji przedstawiła następujący stan faktyczny i prawny sprawy. Pismem z 28 maja 2014 r. Burmistrz Miasta [...] wystąpił o potwierdzenie prawa własności szczegółowo wymienionych działek ewidencyjnych. Decyzją z 7 lutego 2023 r., nr NWXV.7532.1.281.2014, Wojewoda [...] stwierdził nabycie przez Gminę [...] (w której prawa i obowiązki na tym obszarze wstąpiła Gmina [...]) z mocy prawa, z dniem 27 maja 1990 r. nieodpłatnie prawa własności nieruchomości państwowej, położonej obecnie w jednostce ewidencyjnej [...], obrębie ewidencyjnym [...], oznaczonej jako działki numer: [...] o pow. 0,2551 ha, [...] o pow. 0,0803 ha, [...] o pow. 0,0741 ha, [...] o pow. 0,1445 ha, [...] o pow. 0,0129 ha, [...] o pow. 0,1461 ha, [...] o pow. 0,1211 ha, [...] o pow. 0,1122 ha, [...] o pow. 0,1997 ha, [...] o pow. 0,0262 ha, [...] o pow. 0,0035 ha, [...] o pow. 0,1068 ha, [...] o pow. 0,1494 ha, [...] o pow. 0,4526 ha, [...] o pow. 0,0426 ha, [...] o pow. 0,1477 ha, [...] o pow. 0,0597 ha, [...] o pow. 0,0387 ha, [...] o pow. 0,4667 ha, [...] o pow. 0,0265 ha, [...] o pow. 0,0169 ha, [...] o pow. 0,0256 ha, [...] o pow. 0,0170 ha, [...] o pow. 0,3853 ha, [...] o pow. 0,1823 ha[...] o pow. 0,0395 ha, [...] o pow. 0,4822 ha, [...] o pow. 0,0437 ha, [...] o pow. 0,5202 ha, [...] o pow. 0,2697 ha, [...] o pow. 0,0242 ha, [...] o pow. 0,2852 ha, [...] o pow. 0,0259 ha, [...] o pow. 0,0310 ha, [...] o pow. 0,3446 ha, [...] o pow. 0,0316 ha, [...] o pow. 0,3433 ha, [...] o pow. 0,0614 ha, [...] o pow. 0,4037 ha, [...] o pow. 0,0680 ha, [...] o pow. 0,0620 ha, [...] o pow. 0,0460 ha, [...] o pow. 0,0356 ha[...] o pow. 0,1053 ha, [...] o pow. 0,2949 ha, [...] o pow. 0,4723 ha, [...] o pow. 0,0221 ha, [...] o pow. 0,0078 ha, [...] o pow. 0,0145 ha, [...] o pow. 0,0370 ha[...] o pow. 0,4038 ha, [...] o pow. 0,4680 ha, [...] o pow. 0,8782 ha, [...] o pow. 0,0995 ha, [...] o pow. 0,3262 ha, [...] o pow. 0,4915 ha, [...] o pow. 0,0005 ha, [...] o pow. 0,2467 ha, [...] o pow. 0,0440 ha, [...] o pow. 0,0028 ha, [...] o pow. 0,3090 ha, [...] o pow. 0,0394 ha, [...] o pow. 0,0877 ha, [...] o pow. 0,1142 ha, [...] o pow. 0,3714 ha, [...] o pow. 0,2268 ha, [...] o pow. 0,0241 ha, [...] o pow. 0,0201 ha, [...] o pow. 0,0013 ha, [...] o pow. 0,1925 ha, [...] o pow. 0,0511 ha, [...] o pow. 0,0249 ha, [...] o pow. 0,4530 ha, [...] o pow. 0,0498 ha, [...] o pow. 0,2065 ha, [...] o pow. 0,2278 ha, [...] o pow. 0,4119 ha, [...] o pow. 0,1743 ha, [...] o pow. 0,1212 ha, [...] o pow. 0,3412 ha, [...] o pow. 0,0189 ha, [...] o pow. 0,0403 ha, [...] o pow. 0,1509 ha, [...] o pow. 0,0889 ha, [...] o pow. 0,1432 ha, [...] o pow. 0,0173 ha, ujawnionej w księdze wieczystej nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy w [...] (dalej również jako "nieruchomość państwowa/sporna nieruchomość"). W uzasadnieniu decyzji Wojewoda wyjaśnił, że z treści księgi wieczystej nr [...] wynika, że sporna nieruchomość w dniu 27 maja 1990 r. stanowiła własność Skarbu Państwa, a jako podstawa wpisu prawa własności wymienione zostały umowy sprzedaży, na podstawie których Wojewódzkie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji w [...] nabyło w imieniu Państwa sporną nieruchomość pod budowę Stacji Uzdatniania Wody "[...]" w [...] Wojewoda wskazał następnie, że z pisma Starosty [...] z 20 czerwca 2020 r., nr G-GN.6841.1.119.2019 wynika, że sporna nieruchomość przeszła na rzecz Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w[...] aktami notarialnymi z lat 1984-1985. Natomiast na mocy decyzji Urzędu Miejskiego w [...] z 10 grudnia 1986 r., nr [...], ustalono opłatę roczną dla ww. przedsiębiorstwa za zarząd. Jednocześnie wskazano, że w zasobie tamtejszego Starostwa brak jest załącznika do ww. decyzji, który określałby konkretne nieruchomości nią objęte (w treści decyzji powołano się jedynie na ogólną powierzchnię nieruchomości, bez ich geodezyjnego określenia). Wyjaśniono, że w zasobie Starostwa brak jest decyzji oddającej ww. działki w zarząd/użytkowanie. Wojewoda uznał następnie, że [...] Przedsiębiorstwo Wodociągów S.A w [...] jest następcą prawnym istniejącego w dniu 27 maja 1990 r. Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w [...]. W konkluzji Wojewoda nie stwierdził, aby przedmiotowe nieruchomości Skarbu Państwa, w dniu 27 maja 1990 r. obciążone była prawem zarządu na rzecz innych niż Państwo państwowych osób prawnych. Tym samym jako dowodu na istnienie zarządu Wojewoda nie uznał aktów notarialnych dotyczących ich nabycia przez Skarb Państwa oraz decyzji Urzędu Miejskiego w [...] z 10 grudnia 1986 r. o ustaleniu opłat za zarząd. Rozpoznając odwołanie Górnośląskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów Spółka Akcyjna w [...] od powyższej decyzji organu I instancji, Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa, uchyliła w całości ww. decyzję Wojewody [...] i orzekła o odmowie stwierdzenia nabycia przez Gminę [...], z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. prawa własności opisanej powyżej nieruchomości państwowej. Komisja przyjęła za Wojewodą, że w relewantnej dacie 27 maja 1990 r. sporna nieruchomość stanowiła własność Skarbu Państwa. Natomiast w aspekcie ustalenia przesłanki "należenia" mienia, organ nie podzielił wywód organu I instancji i przyjął, że nieruchomość państwowa na datę komunalizacji znajdowała się w zarządzie Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w [...], co wynikało z księgi wieczystej i umów notarialnych i dlatego nie należała do organu administracji państwowej stopnia podstawowego a tym samym nie podlegała komunalizacji. Komisja podniosła również, że lektura i analiza przytoczonych przepisów nasuwa wniosek, że zarówno przepis art. 8 ust. 3, jak i przepis art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości regulują kwestię związaną z uzyskaniem przez państwowe jednostki organizacyjne prawa zarządu nieruchomością, którą jednostki te nabyły w drodze umowy. Zdaniem Komisji, wykładnia przepisu art. 8 ust. 3 ww. ustawy prowadzi do wniosku, że skutek w nim przewidziany, czyli "że nieruchomości nabyte przez państwowe jednostki organizacyjne w drodze umowy pozostają w ich zarządzie", odnosi się do nieruchomości uprzednio nabytych w drodze umów. Przepis ten nie zawiera, w ocenie Komisji, zastrzeżenia, że stosuje się go w odniesieniu do umów, o jakich mowa w art. 8 ust. 1 ustawy. Komisja podniosła także, że przepis art. 38 ust. 2 ustawy w oczywisty sposób odnosi się do okresu następującego po dniu wejścia w życie ustawy (o czym świadczy użycie w ustawie zwrotu "uzyskują", w stosunku do państwowych jednostek organizacyjnych). Z kolei przepis art. 8 ust. 3 ustawy odnosi się do umów nabycia nieruchomości zawartych wcześniej, tj. przed wejściem w życie ustawy, o czym świadczy użycie w nim zwrotu o nieruchomościach "nabytych", które "pozostają" w zarządzie państwowych jednostek organizacyjnych. Wykładnia przytoczonych przepisów, w szczególności przepisu art. 8 ust. 3 ustawy, nie powinna więc pozostawiać wątpliwości, że przepis ten odnosi się do nieruchomości nabytych już przez państwowe jednostki organizacyjne i pozostających od pewnego czasu pod jej faktycznym zarządem. Konkludując Komisja wskazała, że należy przyjąć tezę, zgodnie z którą państwowe jednostki organizacyjne, które przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości, nabyły nieruchomości w drodze umowy, uzyskały z mocy prawa prawo zarządu nad nabytymi nieruchomościami w dniu wejścia w życie tej ustawy, tj. w dniu 1 sierpnia 1985 r. Mając na uwadze przytoczoną argumentację Komisja uznała, że Wojewódzkie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji w [...] (poprzednik prawny Górnośląskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów Spółka Akcyjna w [...]) nabył z mocy prawa prawo zarządu sporną nieruchomością nabytą na podstawie umów zawartych w formie aktów notarialnych z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości, spełniając tym samym ustawowe przesłanki dla nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w [...] obejmującego działki nabyte na podstawie umów wskazanych w treści zaskarżonej decyzji Wojewody. Końcowo Komisja wskazała, że wśród dokumentów dołączonych do akt sprawy znajdowała się również decyzja o naliczeniu opłat z tytułu zarządu sporną nieruchomością, którą bez wątpienia jest dokumentem, o którym mowa w § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu, stanowiącym podstawę dla stwierdzenia nabycia prawa zarządu przez jednostkę organizacyjną. Na tej podstawie Komisja uznała, że wystarczy przedstawienie choćby jednego z dokumentów wymienionych w tym przepisie, by na jego podstawie stwierdzić prawo zarządu sporną nieruchomością. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiodła Gmina [...]. Zaskarżonej decyzji Komisji zarzuciła naruszenie: 1) przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj.: a) art. 7 k.p.a. poprzez niepełne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i ustalenie czy przedmiotowe działki znajdowały się w zarządzie [...] Przedsiębiorstwa Wodociągów w [...] w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnymi ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. nr 32, poz. 191) i poczynienie w tym zakresie ustaleń jedynie na podstawie wpisu w księdze wieczystej nr [...] b) art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie postępowania dowodowego, które doprowadziło do błędnego przyjęcia, iż przedmiotowe działki znajdowały się w zarządzie Górnośląskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów w [...] w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. nr 32, poz. 191); 2) przepisów prawa materialnego, tj.: art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. nr 32, poz. 191 z późn. zm.,) w zakresie w jakim Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa uznała, że na gruncie przedmiotowej sprawy nie zostały spełnione przesłanki do nabycia przez Gminę [...] (w której prawa i obowiązki wstąpiła Gmina [...]) z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. nieodpłatnie prawa własności nieruchomości państwowej, położonej w jednostce ewidencyjnej Imielin, obrębie ewidencyjnym [...], oznaczonej jako przedmiotowe działki ujawnione w księdze wieczystej [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy w [...]. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) w związku art. 3 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza, iż Sąd zobowiązany jest dokonać oceny legalności zaskarżonej decyzji niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze. Sąd stosuje przy tym przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Kontrola legalności zaskarżonej decyzji Komisji przeprowadzona przez Sąd orzekający w niniejszej sprawie wykazała, że ww. decyzja narusza obowiązujące przepisy prawa w stopniu skutkującym koniecznością wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Niezasadnie bowiem Komisja uchyliła decyzję organu I instancji, oraz odmówiła stwierdzenia komunalizacji nieruchomości państwowej na rzecz Gminy [...]. Wyjaśnić bowiem należy, że uchylona przez Komisję decyzja Wojewody orzekała w przedmiocie komunalizacji mienia stanowiącego własność Skarbu Państwa w trybie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm., dalej również jako "ustawa komunalizacyjna/ustawa z dnia 10 maja 1990 r."). Wydana w tym trybie decyzja komunalizacyjna ma charakter deklaratoryjny, co oznacza, że stwierdza ona stan faktyczny i prawny istniejący w dniu wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej, tj. w dniu 27 maja 1990 r. Zgodnie z treścią art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy komunalizacyjnej, jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej, mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego staje się w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy (tj. w dniu 27 maja 1990 r.) z mocy prawa mieniem właściwych gmin. Zdaniem Sądu, organ I instancji prawidłowo ustalił, że w dniu 27 maja 1990 r. Wojewódzkiemu Przedsiębiorstwu Wodociągów i Kanalizacji w [...] (poprzednikowi prawnemu Górnośląskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów S.A. w [...]) nie przysługiwało do spornej nieruchomości w dniu 27 maja 1990 r. prawo zarządu. Nie wykazane bowiem zostało spełnienie ustawowej przesłanki warunkującej istnienie po stronie tego podmiotu prawa zarządu, tj. dokumentu potwierdzającego uzyskanie prawa zarządu (użytkowania) nieruchomości państwowej położonej ówcześnie w [...], a obecnie w [...], co z kolei doprowadziło Wojewodę do prawidłowej konkluzji, że jako składnik mienia państwowego nieruchomość ta należała wówczas do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego. A zatem Komisja niesłusznie uznała, że decyzja Wojewody jest nieprawidłowa, ponieważ sporna nieruchomość należała do ówczesnego terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego i jako taka podlegała komunalizacji w trybie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. na rzecz Gminy[...]. Zdaniem Sądu dokonana przez Komisję ocena rozpatrywanej sprawy, jak i rozważania prawne, są błędne i nie znajdują uzasadnienia w obowiązujących przepisach prawa. W niniejszej sprawie Komisja naruszyła bowiem zarówno przepisy postępowania administracyjnego (art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a.), jak i przepisy prawa materialnego, w szczególności art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy komunalizacyjnej. Nie ulega przy tym wątpliwości, w świetle księgi wieczystej prowadzonej dla spornej nieruchomości, że przedmiotowa nieruchomość stanowiła własność Skarbu Państwa. Skarb Państwa nabył tę nieruchomość na podstawie szeregu umów sprzedaży od osób fizycznych, zawartych w latach 1984-1985. Sporna w sprawie była natomiast kwestia czy mienie objęte wnioskiem Skarżącej spełniało cechy mienia o charakterze ogólnonarodowym (państwowym) należącym do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego. Na tak postawione pytanie odpowiedź jest twierdząca, wbrew temu co twierdzi Komisja. Nie budzi również wątpliwości na gruncie ustawy komunalizacyjnej, że pod pojęciem "należące do narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego należy rozumieć przynależność w sensie prawnym a nie faktycznym. Przyjmuje się, że jeżeli mienie pozostawało w zarządzie innego podmiotu nie podlegało komunalizacji. Zgodnie bowiem z art. 6 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, w brzmieniu obowiązującym na dzień wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej, terenowe organy administracji państwowej zarządzały gruntami państwowymi, które nie zostały oddane w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste. Podkreślić należy, że zarząd (dziś trwały zarząd), to prawne formy, które uprawniają określony podmiot do władania nieruchomością. Natomiast sam fakt korzystania przez poprzednika prawnego Górnośląskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów S.A. w [...] z nieruchomości, co do zasady tego prawa nie kreuje. Obowiązująca natomiast w tym czasie ustawa o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości przewidywała powstanie zarządu do gruntu w ściśle określonych wypadkach – enumeratywnie wymienionych w przepisach tej ustaw. Tak więc stosownie do art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości dowodem potwierdzającym istnienie prawa zarządu państwowej jednostki organizacyjnej mogły być: 1) decyzja o oddaniu w zarząd, 2) zawarta za zezwoleniem tego organu, umowa o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi, 3) bądź umowa o nabyciu nieruchomości. Tego rodzaju dokumentami Wojewódzkie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji w [...], jak już zaznaczono, nie dysponowało. Zgodnie natomiast z art. 87 ust. 2 tej ustawy, zainteresowane jednostki, które nie legitymowały się dokumentami o przekazaniu gruntów, wydanymi w formie prawem przewidzianej, a były w dniu 1 sierpnia 1985 r. posiadaczami gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa, mogły złożyć wniosek o uregulowanie stanu prawnego do posiadanego gruntu. Oznacza to, że takie prawo do gruntu jak zarząd, użytkowanie, użytkowanie wieczyste nie mogło powstać w sposób dorozumiany (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lutego 2006 r., sygn. akt I OSK 1295/05). Jednocześnie stosownie do ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach, którą zastąpiła ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r., państwowe jednostki organizacyjne mogły uzyskać tytuł prawny do gruntu w postaci użytkowania na podstawie decyzji administracyjnej. Użytkowanie to z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r., w myśl art. 87 ust. 1, przekształcało się w prawo zarządu. Istotne jest również, że decyzja o oddaniu nieruchomości w zarząd powinna była określać jej położenie, powierzchnię, mieć załączoną mapę sytuacyjną oraz wskazywać sposób i cel korzystania z niej (uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 23 września 1993 r. sygn. akt III CZP 81/93, OSNC z 1994 r. nr 2, poz. 27; Lex nr 3959). Jak wynika z powyższych poglądów judykatury – zarząd nieruchomości był ustanawiany nie w sposób ogólny lecz tylko dla ściśle określonych składników mienia. Zarządu nie można bowiem domniemywać. Zgodzić się należy z Komisją, że stwierdzenie prawa do zarządu do nieruchomości następowało na podstawie co najmniej jednego z dokumentów wymienionych w § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w zarządzie lub użytkowaniu (Dz.U. Nr 23, poz. 120, dalej jako "rozporządzenie"). Takimi dokumentami są: decyzja o przekazaniu nieruchomości w zarząd, decyzja o przekazaniu nieruchomości w użytkowanie jeżeli została wydana przed dniem 1 sierpnia 1985 r., umowa pomiędzy państwowymi jednostkami organizacyjnymi o przekazaniu prawa zarządu do nieruchomości, umowa notarialna zawarta przed dniem 1 lutego 1989 r. przez państwowe jednostki organizacyjne o nabyciu nieruchomości od osób innych niż Skarb Państwa, odpis z księgi wieczystej stwierdzający prawo zarządu, decyzja o naliczeniu lub aktualizacji opłaty rocznej z tytułu zarządu nieruchomością jeżeli została wydana przed 1 sierpnia 1985 r., uchwała, zarządzenie lub decyzja wydana w sprawie podziału, łączenia, likwidacji i utworzenia państwowych i komunalnych jednostek organizacyjnych oraz podejmowanych na ich podstawie uchwał komisji powoływanych w tych sprawach jeżeli treść tych dokumentów zawiera oznaczenie nieruchomości, protokół przekazania nieruchomości sporządzony między państwowymi jednostkami organizacyjnymi przed dniem 1 sierpnia 1985 r., umowa o przekazaniu nieruchomości lub protokół przekazania nieruchomości, sporządzonych przed dniem 22 października 1961 r. między organizacjami społeczno-zawodowymi, politycznymi lub spółdzielczymi a państwowymi jednostkami organizacyjnymi. Gdy organ nie dysponuje takimi dokumentami może wezwać państwowe i komunalne osoby prawne do ich dostarczenia (§ 4 rozporządzenia) a gdy dokumenty nie zachowały się może to ustalić na podstawie zeznań świadków lub oświadczeń stron. W realiach niniejszej sprawie Komisja powołała się na wspomniane umowy w formie aktów notarialnych, które zostały wpisany do działu II księgi wieczystej prowadzonej dla spornej nieruchomości. Zdaniem Komisji, umowy te dowodzą istnienia zarządu. Sąd tego poglądu nie podziela. Z przedmiotowych umów wynika jedynie, że Wojewódzkie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji w [...] nabyło w imieniu Państwa sporną nieruchomość pod budowę Stacji Uzdatniania Wody "[...]" w [...]. W imieniu Skarbu Państwa występowały przy akcie osoby, które oświadczyły, że działają w imieniu i na rzecz Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w [...]. Poza tym z aktów tych nie wynika aby w stosunku do tego przedsiębiorstwa ustanowiony został ich mocą zarząd w stosunku do tego mienia. Zgodnie natomiast z art. 8 ust. 3 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (dalej również jako "u.g.g.") tylko nieruchomości nabyte przez państwowe jednostki organizacyjne w drodze umowy pozostawały w ich zarządzie. Z taką umową w tej sprawie nie mamy do czynienia. Ustanowienie zarządu wymagało stosownej formy prawnej tj. decyzji lub umowy co jednoznacznie wynikało z art. 38 tej ustawy. Gdy brak jest takiej decyzji lub umowy uznaje się, że nieruchomość w dniu 27 maja 1990 r. należała do terenowego organu administracji państwowej (powyższy pogląd podziela NSA w licznych wyrokach: z 14 listopada 2019 r., sygn. akt I OSK 2890/18, z 12 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 2879/18, czy z 10 października 2019 r., sygn. akt I OSK 2539/19). A zatem, uzyskanie przez państwowe jednostki organizacyjne tytułu prawnego do nieruchomości w dacie zawarcia umowy sprzedaży mogło nastąpić jedynie w trybie ustawy. Przepis art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości dawał natomiast prawo, na podstawie którego państwowe jednostki organizacyjne uzyskiwały grunty państwowe w zarząd na podstawie decyzji terenowego organu administracji państwowej albo na podstawie zawartej za zezwoleniem tego organu umowy o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi bądź umowy o nabyciu nieruchomości. Przepis art. 8 ust. 1 i 2 ww. ustawy z 29 kwietnia 1985 r. wskazywał, że nieruchomości nie stanowiące własności państwowej, organy administracji państwowej i inne państwowe jednostki organizacyjne oraz jednostki gospodarki uspołecznionej nabywają w drodze umowy zawieranej na zasadach ogólnych. Natomiast nieruchomości nabyte przez państwowej jednostki organizacyjne w drodze umowy pozostają w ich zarządzie. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany jest pogląd (por. np. wyrok z 28 maja 2024 r., sygn. akt I OSK 463/21), który Sąd orzekający w pełni aprobuje, że skoro przepisy art. 8 ust. 3 i art. 38 ust. 2 u.g.g., przewidujące uzyskanie przez państwowe jednostki organizacyjne gruntów państwowych w zarząd na podstawie umowy o nabyciu nieruchomości, weszły do porządku prawnego dopiero w dniu 1 sierpnia 1985 r., podobnie jak cała ustawa (art. 101 u.g.g.), to ma to ten skutek, że przepisy te nie obowiązywały w okresie wcześniejszym, czyli między innymi wtedy gdy zawarte zostały akty notarialne przenoszące własność spornej nieruchomości na Skarb Państwa. W owym czasie przedsiębiorstwo państwowe, a takim bez wątpienia było Wojewódzkie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji w [...], nie mogło zatem uzyskać użytkowania gruntów państwowych na innej drodze niż decyzja administracyjna. Nie mogło także uzyskać przedmiotowych gruntów w zarząd, bowiem ta forma władania nieruchomościami państwowymi pojawiła się na mocy przepisów u.g.g., od 1 sierpnia 1985 r., podobnie jak i możliwość uzyskania gruntów państwowych w zarząd na podstawie umowy o nabyciu nieruchomości. Nie sposób także zgodzić się z Komisją, że prawo zarządu do nieruchomości państwowej wynika także z decyzji Urzędu Miejskiego w [...] z 10 grudnia 1986 r., nr [...], mocą której ustalono opłatę roczną dla ww. przedsiębiorstwa za zarząd. Brak jest bowiem załącznika do ww. decyzji, który określałby konkretne działki wchodzące w skład spornej nieruchomości. W samej treści ww. decyzji powołano się jedynie na ogólną powierzchnię nieruchomości, bez ich geodezyjnego określenia, jak też bez odniesienia się do jakiejkolwiek decyzji oddającej sporną nieruchomość w zarząd. W aktach sprawy brak jest także samej decyzji oddającej w zarząd przedmiotowy teren. Mając powyższą wykładnię na względzie należy stwierdzić, że skutkiem umów, na którą powołuje się Komisja, było wyłącznie przejście własności na rzecz Skarbu Państwa, i nie mogło to stanowić podstawy nabycia nieruchomości w zarząd Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w [...]. W konsekwencji, brak było podstaw do uznania, że do ww. przedsiębiorstwa państwowego "należała" sporna nieruchomość w dniu wejścia w życie przepisów ustawy komunalizacyjnej. Dlatego wadliwie Komisja przyjęła, że brak jest podstaw do komunalizacji w tej sprawie. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Komisja wyda zatem decyzję stosowną do powyższej konkluzji Sądu. Z tych względów oraz na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. Sąd orzekł jak w wyroku.