I SA/Wa 488/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Sawa Sędzia WSA Magdalena Durzyńska Asesor WSA Mateusz Rogala (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 lipca 2023 r. sprawy ze skargi A. S. i K. O. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 30 grudnia 2022 r. nr DAP-WPK-727-1-494/2021/KPu w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.

Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z dnia 30 grudnia 2022 r. nr [...] Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, działając na podstawie art. 157 § 1 w zw. z art. 61a § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm., powoływanej dalej jako k.p.a.), odmówił wszczęcia postępowania w sprawie z wniosku T. J. S. o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia 15 kwietnia 1992 r. znak: [...], Nr [...], stwierdzającej nabycie przez Dzielnicę Gminę [...] – [...], z mocy prawa w dniu 27 maja 1990 r., nieodpłatnie własności nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów w jednostce ewidencyjnej [...]., obręb ewidencyjny [...], jako działka nr [...], zabudowana budynkiem mieszkalnym i oficyną mieszkalną, w części dotyczącej budynków posadowionych na przedmiotowym gruncie. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ podał, że wniosek o stwierdzenie nieważności ww. decyzji złożył adw. S. J., działający w imieniu T. S. W ocenie organu, wnioskodawca nie wykazał, by przysługiwał mu lub jego poprzednikom prawnym tytuł prawny do nieruchomości będącej przedmiotem wniosku. W związku z tym pełnomocnik wnioskodawcy błędnie uznał, iż wnioskodawcy przysługuje interes prawny, w rozumieniu art. 28 k.p.a. w związku z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.), w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej. Powyższe, w ocenie organu, stanowiło podstawę do odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego w tej sprawie. Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli: A. S. i K. S., następcy prawni zmarłego T. S., wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Skarżący zarzucili organowi naruszenie: 1. art. 28 k.p.a. w zw. z art. 5 oraz art. 8 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. [...] (Dz. U. z 1945 r. Nr 50, poz. 279) oraz art. 235 § 1 i § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2022 r., poz. 1360) oraz art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r.; 2. art. 5 i art. 8 dekretu warszawskiego w zw. z art. 156 § 1 w zw. z art. 158 § 1 k.p.a.; 3. art. 61a § 1 i § 2 k.p.a. W uzasadnieniu skargi skarżący wyjaśnili, że T. S. zmarł w dniu 11 stycznia 2021 r., zaś spadek po nim nabyli skarżący. Podnieśli, że byli uprawnieni do wystąpienia do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia 15 kwietnia 1992 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia, podnosząc, że wnioskodawca – T. S. zmarł osiem miesięcy przed złożeniem wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej, o czym składający wniosek pełnomocnik nie poinformował organu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Nie budzi wątpliwości w niniejszej sprawie, że wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia 15 kwietnia 1992 r. został złożony w dniu 15 września 2021 r. i został podpisany przez adw. S. J., który oświadczył, że działa w imieniu T. S., załączając do wniosku pełnomocnictwo podpisane przez T. S. w sierpniu 2015 r. T. S. został jednoznacznie określony we wniosku jako wnioskodawca. Jak wynika natomiast z dokumentów dołączonych do skargi (akt poświadczenia dziedziczenia z dnia 7 kwietnia 2021 r.) T. S. zmarł w dniu 11 stycznia 2021 r., a więc przed złożeniem wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji. Nie wymaga szerszego uzasadnienia stwierdzenie, że osoba zmarła nie może skutecznie zainicjować postępowania administracyjnego. Osoba fizyczna może być bowiem stroną postępowania, wyłącznie wtedy gdy ma zdolność do bycia podmiotem praw i obowiązków, a zatem jeżeli ma zdolność prawną. Jak stanowi art. 8 Kodeksu cywilnego zdolność prawną mają tylko i wyłącznie osoby żyjące. W związku z tym w niniejszej sprawie nie mogło dojść do wszczęcia postępowania nadzorczego z wniosku T. S., brak było bowiem w istocie podmiotu inicjującego to postępowanie. Z tej przyczyny Sąd uznał, że załatwienie przez organ sprawy z wniosku z dnia 15 września 2021 r., złożonego przez adw. S. J. w imieniu nieżyjącego T. S., poprzez wydanie postanowienia odmawiającego wszczęcia postępowania należy ocenić jako prawidłowe, pomimo że organ jako zasadniczą przyczynę zastosowania w tej sprawie art. 61a k.p.a. niezasadnie przyjął kwestię braku interesu prawnego wnioskodawcy, bowiem okoliczność ta, w związku ze złożeniem wniosku w imieniu osoby nieżyjącej, nie miała wpływu na treść rozstrzygnięcia. W konsekwencji Sąd nie przychylił się do wniosku organu o stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia, uznając, że postanowienie odmawiające wszczęcia postępowania w wyżej opisanych okolicznościach niniejszej sprawy nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jego uchylenie, a tym bardziej stwierdzenie jego nieważności. Organ ponadto zasadnie skierował swoje rozstrzygnięcie do adw. S. J., tj. do podmiotu składającego wniosek, bowiem w sytuacji gdy odmowa wszczęcia postępowania następuje z przyczyn podmiotowych, jako stronę postępowania w znaczeniu formalnym należy uznać podmiot inicjujący to postępowanie. Powyższe stanowi niezbędny warunek dokonania kontroli instancyjnej i sądowoadministracyjnej rozstrzygnięcia organu w tym zakresie. Odnosząc się do twierdzeń skarżących, że mogli oni również domagać się wszczęcia postępowania nadzorczego w tej sprawie, Sąd wyjaśnia, że kwestia ta pozostaje poza zakresem rozpoznania w niniejszej sprawie. We wniosku z dnia 15 września 2021 r. jednoznacznie określono bowiem jako składającego wniosek T. S., a więc osobę nieżyjącą w dniu dokonywania tej czynności procesowej. Nie można zatem przyjąć, by wniosek złożony przez adw. S. J. w imieniu T. S. stanowił w istocie wniosek jego następców prawnych, bowiem nie zostali oni wskazani jako podmioty składające ten wniosek. Uznając zatem, że w związku ze śmiercią T.S. przed złożeniem wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji zasadne było wydanie przez organ postanowienia odmawiającego wszczęcia postępowania, Sąd uznał, że zaskarżone w niniejszej sprawie postanowienie, pomimo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu. Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.) orzekł jak w sentencji.