Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

I SA/Wa 475/23

I SA/Wa 475/23 - Wyrok WSA w Warszawie z 2024-03-15

Wynik

Oddalono skargę

Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia
15 marca 2024
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Dariusz Pirogowicz sędzia WSA Łukasz Trochym (spr.) asesor WSA Anna Milicka-Stojek Protokolant referent Magdalena Murawska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 marca 2024 r. sprawy ze skargi Prezydenta Miasta [...] działającego jako Starosta [...] na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 11 lipca 2022 r. nr 3/2022 w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji oddala skargę.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej również jako "Minister/organ") decyzją z [...] lipca 2022 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych z [...] sierpnia 2015 r., nr [...], odmawiającą uchylenia ostatecznej decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych z [...] października 2014 r., nr [...], zmieniającej decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych z [...] lipca 1990 r., nr [...]. Zaskarżona decyzja Ministra została wydana w następującym stanie sprawy. Decyzją z [...] czerwca 1949 r., nr [...], Urząd Wojewódzki w [...] Wydział Społeczno-Polityczny rozwiązał Stowarzyszenie "[...]" z siedzibą w [...]. Ostateczną decyzją z [...] lipca 1990 r., nr [...], Minister Spraw Wewnętrznych, na podstawie art. 154 k.p.a., uchylił ww. decyzję Urzędu Wojewódzkiego w [...] z [...] czerwca 1949 r., nr [...]. Z kolei, ostateczną decyzją z [...] października 2014 r., nr [...], Minister Spraw Wewnętrznych, działając na podstawie art. 155 k.p.a., zmienił ww. decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych z [...] lipca 1990 r., nr [...] w ten sposób, że na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., stwierdził nieważność decyzji Urzędu Wojewódzkiego w [...] Wydział Społeczno-Polityczny z [...] czerwca 1949 r., nr [...] o rozwiązaniu Stowarzyszenia "[...]" z siedzibą w [...]. Pismem z [...] grudnia 2014 r. Prezydent Miasta [...], działający jako Starosta [...] (dalej również jako "Skarżący"), złożył wniosek o wznowienie postępowania zakończonego ww. decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych z [...] października 2014 r., wskazując na podstawę wznowieniową określoną w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. oraz podnosząc, że Prezydent Miasta [...], jak organ nadzoru nad stowarzyszeniami, był pozbawiony bez własnej winy możliwości udziału w postępowaniu administracyjnym, w ramach którego wydano wspomnianą decyzję. Postanowieniem z [...] czerwca 2015 r. Minister Spraw Wewnętrznych wznowił postępowanie zakończone decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych z [...] października 2014 r., nr [...]. Następnie, decyzją z [...] sierpnia 2015 r., nr [...], Minister Spraw Wewnętrznych odmówił uchylenia decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych z [...] października 2014 r., nr [...], stwierdzającej nieważność decyzji Urzędu Wojewódzkiego w [...] Wydział Społeczno-Polityczny z [...] czerwca 1949 r., nr [...] o rozwiązaniu Stowarzyszenia "[...]" z siedzibą w [...]. Z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy do Ministra Spraw Wewnętrznych wystąpił Skarżący. Po jego rozpatrzeniu, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, decyzją z [...] lipca 2022 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych z [...] sierpnia 2015 r., nr [...], w uzasadnieniu wyjaśniając, że rozstrzygnięcie zawarte w decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych z [...] października 2014 r. (uzupełnionej postanowieniem z [...] grudnia 2014 r., nr [...]) nie dotyczy ani nie narusza interesu prawnego Skarżącego, gdyż decyzja ta dotyczy sfery organizacyjnej podmiotu trzeciego oraz jego bytu prawnego. Minister podniósł, że uprawnienia nadzorcze Prezydenta Miasta [...], działającego jako Starosta [...], nad działalnością stowarzyszeń, zgodnie z art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach, ograniczają się wyłącznie do zakresu zgodności ich działania z przepisami prawa i postanowieniami statutu. W ocenie Ministra, Skarżący we wniosku o wznowienie postępowania nie wskazał natomiast żadnego przepisu prawa ani postanowienia statutu, który został naruszony wskutek prowadzenia działalności przez Stowarzyszenie "[...]" w [...]. W ocenie Ministra, z faktu, że Prezydent Miasta [...] jest organem nadzoru nad stowarzyszeniami nie wynika jego interes prawny w niniejszym postępowaniu. Prezydent Miasta [...] nie jest bowiem jednostką nadrzędną w stosunku do stowarzyszeń, a tym bardziej nie jest uprawniony do sprawowania kontroli nad postępowaniami administracyjnymi prowadzonymi z wniosku stowarzyszenia w stosunku do którego jest organem nadzoru, w tym prowadzonymi przed Ministrem Spraw Wewnętrznych i Administracji. Dodatkowo wskazał, że postępowanie zakończone decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych z [...] października 2014 r. zostało wszczęte na wniosek Stowarzyszenia "[...]" w [...] i dotyczyło uregulowania statusu prawnego ww. Stowarzyszenia oraz miało na celu zmianę sentencji decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych z [...] lipca 1990 r., gdyż ta nie została wydana zgodnie z wnioskiem Stowarzyszenia. Powyższe okoliczności dają, zdaniem organu, podstawę do twierdzenia, iż Prezydent Miasta [...], działający jako Starosta [...] nie ma legitymacji do wystąpienia ze skargą o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych z [...] października 2014 r. Stwierdzenie natomiast w tej fazie postępowania, że z wnioskiem wystąpił podmiot niebędący w rzeczywistości stroną albo, że nie zaistniały przesłanki wznowienia skutkuje, w ocenie organu, odmową uchylenia decyzji dotychczasowej. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję organu wniósł Skarżący, zarzucając jej naruszenie: 1) art. 7 k.p.a. poprzez błędne zastosowanie i w konsekwencji przyjęcie, że starosta grodzki działający jako organ nadzoru nad stowarzyszeniami nie posiada statusu strony postępowania w sprawie dotyczącej zmiany lub uchylenia decyzji w przedmiocie rozwiązania stowarzyszenia i zarządzenia jego likwidacji; 2) art. 77 § 1 w związku z art. 7 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie i w konsekwencji brak dokładnego wyjaśnienia stanu prawnego i faktycznego sprawy przejawiającego się brakiem pełnego i rzeczowego uzasadnienia prawnego. Mając na uwadze powyższe zarzuty Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych z [...] sierpnia 2015 r., nr [...], oraz zasądzenie na rzecz Skarżącego od organu zwrotu kosztów postępowania norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi rozwinięto natomiast argumentację na poparcie postawionych zarzutów, w szczególności to, że organ niewyjaśnił wszystkich okoliczności sprawy, a w szczególności powodów, dla których uznał tożsamość Stowarzyszenia "[...]" w [...], którego statut został zatwierdzony w dniu [...] lutego 1896 r. i Stowarzyszenia "[...]" w [...], zarejestrowanego w 1990 r. Skarżący zarzucił organowi również niewyjaśnienie kwestii legitymacji Prezydenta Miasta [...] - Starosty [...] do inicjowania postępowań administracyjnych dotyczących bytu prawnego stowarzyszenia, oraz pominięcie okoliczności, iż źródłem interesu prawnego Prezydenta Miasta [...] jest fakt pełnienia czynności organu nadzorującego nad stowarzyszeniami oraz ekspektatywa prawa własności wynikająca z przepisów ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. z 1997 r. Nr 121, poz. 770 ze zm.). Podniósł także zarzut naruszenia art. 28 k.p.a. poprzez bezzasadną odmowę Prezydentowi Miasta [...] jako organowi nadzoru nad stowarzyszeniami statusu strony, w sprawie dotyczącej bytu stowarzyszenia. Tymczasem, jak wskazał Skarżący, z ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach wynika dla Prezydenta Miasta [...], jako organu nadzoru nad stowarzyszeniami, szereg uprawnień nadzorczych, w szczególności dotyczących istnienia stowarzyszenia, w tym możliwości żądania od sądu rozwiązania stowarzyszenia, w przypadkach określonych w art. 31 tej ustawy. Skarżący wyjaśnił również, że przed wejściem w życie ustawy Prawo o stowarzyszeniach rozwiązanie stowarzyszenia i zarządzenie jego likwidacji podlegało przepisom prawa administracyjnego. Z dniem 1 stycznia 1933 r. weszło w życie rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 października 1932 r. Prawo o stowarzyszeniach (Dz.U. 32.94.808), które obowiązywało w dacie wydania decyzji o zarządzeniu likwidacji stowarzyszenia "[...]". Dopiero ustawa Prawo o stowarzyszeniach przeniosła kompetencje organów administracji w zakresie rejestracji stowarzyszeń do właściwości sądów powszechnych. Zatem, w ocenie Skarżącego, Prezydent Miasta [...] ma interes prawny legitymujący go do występowania w postępowaniu, w którym rozstrzyga się o rozwiązaniu stowarzyszenia, skoro w dacie wydania decyzji objętych wnioskiem o wznowienie postępowania kompetencje organu nadzoru uprzednio mieszczące się w przepisach rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 października 1932 r. Prawo o stowarzyszeniach przeniesione zostały na grunt spraw cywilnych dopiero po wejściu wżycie ustawy Prawo o stowarzyszeniach. Ponadto Skarżący zarzucił organowi, iż naruszył art. 8 § 2 k.p.a. który stanowi, iż organy administracji publicznej bez uzasadnionej przyczyny nie odstępują od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim stanie faktycznym i prawnym. Zatem w analogicznym stanie faktycznym i prawnym, zdaniem Skarżącego, ten sam organ wydał zupełnie odmienne rozstrzygnięcie, gdyż w sprawie do sygnatury [...] stwierdził, że o tożsamości nie może być mowy w sytuacji gdy w składzie osobowym nowego stowarzyszenia występuje mniej niż 15-stu członków zlikwidowanego stowarzyszenia, a w sprawie zakończonej decyzją z [...] sierpnia 2015 r., nr [...], przyjął iż o tożsamości stowarzyszenia zlikwidowanego i obecnego świadczy obecność w składzie co najmniej jednego członka stowarzyszenia. Wobec powyższego, Skarżący uznał, że organ odmawiając uchylenia decyzji z 2014 r. naruszył art. 156 § 1 pkt 4 w związku z art. 28 k.p.a., gdyż odmówił uchylenia decyzji skierowanej do osoby niebędącej stroną postępowania, a zatem decyzji bezwzględnie nieważnej. W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie. W piśmie z [...] czerwca 2023 r. pełnomocnik uczestnika postępowania Stowarzyszenia "[...]" w [...] wniósł o odrzucenie skargi, ewentualnie jej oddalenie wraz ze zwrotem kosztów postępowania według norm przepisanych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach kontroli działalności administracji publicznej sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, określającego prawa i obowiązki stron oraz prawa procesowego, regulującego postępowanie przed organami administracji publicznej. W pierwszej kolejności, z uwagi na podniesiony zarzut uczestnika postępowania, rozważyć należało dopuszczalność skargi. Skargę może wnieść wyłącznie podmiot, który dysponuje legitymacją skargową, czyli uprawnieniem do żądania przeprowadzenia kontroli określonego aktu lub czynności organu administracji publicznej przez sąd administracyjny w celu doprowadzenia ich do stanu zgodnego z prawem (por. R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Legalis/el. 2019 oraz powołane tam orzecznictwo). Przepis art. 50 § 1 p.p.s.a. określa podmioty legitymowane do wniesienia skargi stanowiąc, że uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Posłużenie się w treści wskazanej normy prawnej sformułowaniem "każdy, kto ma w tym interes prawny" wskazuje na intencję prawodawcy odejścia od pojęcia strony w postępowaniu administracyjnym w rozumieniu art. 28 k.p.a. Interes prawny skarżącego w rozumieniu art. 50 § 1 p.p.s.a. może być oparty na przepisach prawa materialnego, ale może również wynikać z przepisów prawa procesowego, a nawet prawa ustrojowego (W. Chróścielewski, Glosa do wyroku WSA w Warszawie z 27 stycznia 2004 r., sygn. akt III SA 1617/02, OSP 2005/11/128). Oznacza to, że skarżącym, a więc podmiotem, który ma interes prawny we wniesieniu skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego, może być nie tylko ten podmiot, który wykaże "związek między chronionym przez przepisy prawa materialnego interesem prawnym a aktem lub czynnością organu administracji publicznej", ale także ten, którego interes prawny wywodzony jest z przepisów prawa procesowego. Adresat decyzji administracyjnej niezależnie od tego, czy decyzja ta dotyczy jego interesu opartego na przepisach prawa materialnego, czy też wyłącznie takiego, który wynika z faktu błędnego uznania go przez organ prowadzący postępowanie za stronę postępowania administracyjnego, ma interes prawny w zakwestionowaniu tej decyzji w drodze skargi do sądu administracyjnego. Interes prawny we wniesieniu skargi do sądu administracyjnego może być bowiem traktowany jako interes w doprowadzeniu do weryfikacji decyzji administracyjnej lub innego aktu bądź czynności z zakresu administracji publicznej, będącego przedmiotem skargi, przez ten sąd. Nie zawsze zatem interes ten będzie pokrywał się, nawet w przypadku, gdy przedmiotem skargi jest decyzja administracyjna, z interesem prawnym opartym na przepisach prawa materialnego - interesem prawnym, o którym mowa w art. 28 k.p.a. (por. J. Zimmermann, Glosa do wyroku NSA z 2 lutego 1996 r., sygn. akt IV SA 846/95, OSP 1997/4, poz. 83; A. Skoczylas, Glosa do wyroku NSA z 24 maja 1999 r., sygn. akt II SAB 24/99, OSP 2000/9, poz. 133). Mając na uwadze powyższe, Sąd orzekający w niniejszej sprawie uznaje za dopuszczalną skargę Prezydenta Miasta [...], działającego jako Starosta [...]. Nie ma bowiem wątpliwości, że legitymację skargową posiada także Skarżący jako adresat zaskarżonej decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] lipca 2022 r. a więc podmiot, którego Minister nie potraktował jako stronę postępowania zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych z [...] października 2014 r. Omawiane uprawienie dotyczy bowiem interesu prawnego Skarżącego w rozumieniu art. 50 § 1 p.p.s.a., który przejawia się w prawie domagania się kontroli przez sąd administracyjny zgodności z prawem decyzji Ministra z [...] lipca 2022 r. Przechodząc do merytorycznego rozpoznania skargi wskazać należy, że skarga nie zasługuję na uwzględnienie. Rozpoznając niniejszą sprawę według powyższej wskazanych kryteriów Sąd doszedł do wniosku, że zaskarżona decyzja Ministra nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Podkreślić należy przede wszystkim, iż niniejsze postępowanie przed Ministrem prowadzone było w trybie nadzwyczajnym - w trybie wznowienia postępowania w sprawie ostatecznie zakończonej - art. 145 k.p.a., którego przedmiotem jest jedynie weryfikacja prawidłowości ustalenia stanu faktycznego z punktu widzenia wykluczenia ciężkiego, kwalifikowanego naruszenia przepisów prawa (B. Adamiak [w:] System Prawa Administracyjnego, t. 9, red. R. Hauser, Z. Niewiadomski, A. Wróbel, wyd. 3, s. 360 i nast.). Wznowienie postępowania stanowi odstępstwo od ogólnej zasady trwałości decyzji, ustanowionej w art. 16 k.p.a., ma ono charakter nadzwyczajny, odrębny od postępowania zwykłego. Stąd też, jego przedmiotem jest przeprowadzenie kontroli prawidłowości decyzji, wydanej w postępowaniu zwykłym, ale tylko w przypadku, gdy postępowanie, w którym zapadła ta decyzja, dotknięte jest jedną z kwalifikowanych wad wyliczonych w art. 145 § 1 k.p.a. Przepis ten wymienia w sposób wyczerpujący przesłanki wznowienia postępowania, które są związane z kwalifikowaną wadliwością postępowania (a nie kwalifikowaną wadliwością samej decyzji jak w trybie art. 156 k.p.a.), powodującą możliwość ponownego rozpatrzenia sprawy w celu sprawdzenia, czy stwierdzona wada postępowania nie wpłynęła na treść decyzji i w konsekwencji wyeliminowanie wadliwego rozstrzygnięcia. Niniejsze postępowanie zostało zainicjowane wnioskiem Skarżącego, który wskazał na istniejącą w sprawie – jego zdaniem – podstawę wznowienia postępowania wynikającą z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., który stanowi, że można żądać wznowienia postępowania w przypadku, gdy strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Wniosek Skarżącego dotyczy konkretnie postępowania w którym Minister Spraw Wewnętrznych, działając na podstawie art. 155 k.p.a., zmienił decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych z [...] lipca 1990 r., nr [...] w ten sposób, że na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., stwierdził nieważność decyzji Urzędu Wojewódzkiego w [...] Wydział Społeczno-Polityczny z [...] czerwca 1949 r., nr [...] o rozwiązaniu Stowarzyszenia "[...]" z siedzibą w [...]. Skarżący wywodzi swój interes prawny do udziału w tym postępowaniu przede wszystkim z faktu, że jako organ nadzoru wobec stowarzyszeń na mocy przepisów ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach posiada szereg uprawnień nadzorczych względem takich podmiotów, w szczególności dotyczących kwestii ich bytu prawnego, w tym możliwości żądania od sądu rozwiązania danego stowarzyszenia. Wskazać należy, że zasady działania stowarzyszeń na terenie Rzeczypospolitej Polskiej, w tym kwestie związane z nadzorem nad ich działalnością, uregulowane zostały ustawą z dnia 7 kwietnia 1989 r. - Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2020 r. poz. 2261 ze zm., dalej również jako "ustawa"). Ustawa ta określa między innymi organy nadzoru nad stowarzyszeniami (art. 8 ust. 5 ustawy). Stosownie do art. 25 ust. 1 ustawy – organ nadzorujący sprawuje nadzór nad działalnością stowarzyszeń wyłącznie w zakresie zgodności ich działania z przepisami prawa i postanowieniami statutu. W tym celu został wyposażony w określonego rodzaju kompetencje a mianowicie: prawo żądania dostarczania przez zarząd stowarzyszenia w określonym terminie odpisów uchwał walnego zebrania członków (art. 25 ust. 2 pkt 1 ustawy) oraz prawo żądania od władz stowarzyszenia niezbędnych wyjaśnień (art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy). Z kolei art. 26 ustawy stanowi, w przypadku niezastosowania się stowarzyszenia do żądań określonych w art. 25 ust. 2 sąd, na wniosek organu nadzorującego, może nałożyć grzywnę w wysokości jednorazowo nieprzekraczającej 5000 zł. W przypadku zaś stwierdzenia, że działalność stowarzyszenia jest niezgodna z prawem lub narusza postanowienia statutu w sprawach, o których mowa w art. 10 ust. 1, art. 10a ust. 1 i 3 i art. 10b, organ nadzorujący, w zależności od rodzaju i stopnia stwierdzonych nieprawidłowości, może wystąpić o ich usunięcie w określonym terminie, udzielić ostrzeżenia władzom stowarzyszenia lub wystąpić do sądu na podstawie art. 29 (art. 28 ustawy o stowarzyszeniach). W myśl zaś art. 29 ustawy, wyłącznie do kompetencji sądu (na wniosek organu nadzorującego lub prokuratora) należy: udzielenie upomnienia władzom stowarzyszenia (art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy), uchylenie niezgodnej z prawem lub statutem uchwały stowarzyszenia (art. 29 ust. 1 pkt 2 ustawy), rozwiązanie stowarzyszenia, jeżeli jego działalność wykazuje rażące lub uporczywe naruszanie prawa, albo postanowień statutu i nie ma warunków do przywrócenia działalności zgodnej z prawem lub statutem (art. 29 ust. 1 pkt 3 ustawy). Organ nadzorujący może również wnioskować do sądu o ustanowienie dla stowarzyszenia kuratora w warunkach określonych w art. 30 ust. 1 ustawy, oraz o rozwiązanie stowarzyszenia w przypadkach określonych w art. 31 ust. 1 ww. ustawy. Na podstawie natomiast art. 32 ustawy, wnioski organu nadzoru, o których mowa w art. 29 i 31 sąd rozpoznaje na rozprawie w postępowaniu nieprocesowym - rejestrowym. Mając na uwadze powyższe unormowania nie sposób zatem zgodzić się z poglądem Skarżącego, który z brzmienia powyżej zacytowanych przepisów ustawy próbuje wywodzić interes prawny uprawniający do udziału w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją z [...] października 2014 r., nr [...], Ministra Spraw Wewnętrznych. Przepisy ustawy jasno bowiem stanowią, że nadzór sprawowany nad stowarzyszeniami nie zawiera uprawnień do władczego ingerowania w ich działalność, w tym do określania celów, form i sposobów ich działania. Jedynym kryterium stosowania środków nadzoru jest kryterium legalności działania tych podmiotów. Wobec tego środki prawne w zakresie nadzoru nad stowarzyszeniami mają bardzo ograniczony charakter. Natomiast same sprawy z zakresu nadzoru nad stowarzyszeniami i sprawy związane z działalnością stowarzyszeń, jako należące do właściwości sądów powszechnych, nie są rozstrzygane w trybie administracyjnym i nie podlegają kontroli sądów administracyjnych (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 13 kwietnia 2021 r., sygn. akt VI SAB/Wa 4/21, LEX nr 3320582; postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 20 kwietnia 2022 r., sygn. akt IV SAB/Wr 789/21, LEX nr 3342903; postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 22 lutego 2010 r., sygn. akt IV SA/Gl 833/09, LEX nr 626282). Zgodnie natomiast z utrwalonym w orzecznictwie sądowoadministracyjnym poglądem, mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym znaczy to samo, co ustalić przepis prawa powszechnie obowiązującego, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby (zob. wyrok NSA z 22 lutego 1984 r., I SA 1748/83, LEX nr 1689510; por. też wyroki NSA: z 5 lutego 2020 r., II GSK 545/19; z 10 września 2019 r., II GSK 1426/17; z 12 czerwca 2019 r., II OSK 1617/18; z 28 maja 2019 r., I OSK 1676/17; z 6 kwietnia 2018 r., II OSK 1366/16; z 31 stycznia 2018 r., I OSK 605/16; z 26 stycznia 2018 r., II OSK 897/16). Zwykle interes prawny, o którym mowa w art. 28 k.p.a., będzie wynikać z normy prawa materialnego administracyjnego, ale może on wynikać także z normy prawa materialnego należącej do innej gałęzi prawa, w tym do prawa cywilnego (por. wyroki NSA: z 16 sierpnia 2012 r., II OSK 832/18; z 12 września 2013 r., II OSK 889/12; por. też wyroki NSA: z 27 września 2019 r., II GSK 654/19; z 13 listopada 2018 r., II OSK 241/18; z 2 marca 2018 r., I OSK 2180/17; z 5 stycznia 2018 r., I OSK 607/16; z 11 grudnia 2017 r., II OSK 673/17). Zasadniczo statusu strony nie można natomiast skutecznie wyprowadzać z zarzucanej wadliwości rozstrzygnięć (decyzji, postanowień) zapadłych w postępowaniu administracyjnym. Wręcz odwrotnie, to legitymowanie się interesem prawnym w danym postępowaniu pozwala dopiero skutecznie zwalczać zapadłe w tym postępowaniu rozstrzygnięcia (vide: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 27 stycznia 2022 r., sygn. akt II SA/Sz 873/21, LEX nr 3328315). Nie ma zatem racji Skarżący próbując powoływać się na ewentualne wady decyzji z 2014 r. i tego wywodzić swój interes prawny w sprawie. Nie ma również uzasadnionych podstaw normatywnych twierdzenie Skarżącego, który interes prawny wywodzi z przepisów rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 października 1932 r. Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. Nr 94, poz. 808, obowiązującego do 23 maja 1989 r.). Choć decyzję z [...] czerwca 1949 r., nr [...], Urząd Wojewódzki w [...] wydał pod rządami wskazanych przepisów z 1932 r., to jednak nie można tracić z pola widzenia, że na dzień wydania decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych z [...] lipca 1990 r., nr [...], oraz decyzji z [...] października 2014 r., nr [...], których w istocie dotyczy wznowione postępowanie – rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 października 1932 r. Prawo o stowarzyszeniach już nie obowiązywało. Natomiast jak sam Skarżący podnosi, czynności polegające na przetransponowaniu danych z rejestru administracyjnego do sądowego miały charakter czynności technicznych w tym sensie, że sąd nie wydawał postanowienia o dokonaniu wpisu, lecz dane były przenoszone do nowego rejestru przez sekretarza sądowego pod nadzorem sędziego (na skutek wejścia w życie ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. - Prawo o stowarzyszeniach, vide: art. 54 ustawy). Zgodnie zaś z art. 52 ustawy, działające w dniu wejścia w życie stowarzyszenia zarejestrowane i stowarzyszenia wyższej użyteczności stają się stowarzyszeniami w rozumieniu jej przepisów, a ich statuty zachowują moc, z wyjątkiem postanowień sprzecznych z ustawą. Przepis ten utrzymywał zatem podmiotowość prawną dotychczasowych stowarzyszeń, potwierdzając pogląd, że przeniesienie ich wpisu do nowego rejestru sądowego nie miało charakteru konstytutywnego, jak przy wpisywaniu stowarzyszenia nowo powstającego, tylko techniczno-porządkowy (por. wyrok Sądu Najwyższego z 13 marca 2008 r., sygn. akt III CSK 284/07, OSNC-ZD 2008/4/127). W takiej sytuacji nie doszło jednak, jak chciałby tego Skarżący, do swoistego "transferu" uprawnień organu nadzorującego, którymi dysponował na gruncie rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 października 1932 r., do nowej rzeczywistości prawnej, obowiązującej od 23 maja 1989 r., czyli od dnia wejścia w życie ustawy. W tej sytuacji organ słusznie uznał, że brak było podstaw do uchylenia dotychczasowej decyzji, na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., i wydania nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy. Dlatego decyzja odmowna Ministra Spraw Wewnętrznych z [...] sierpnia 2015 r. jest prawidłowa. Przesłanka wznowieniowa może stanowić podstawę uchylenia decyzji tylko wówczas, gdy powołuje się na nią podmiot uprawniony do skorzystania z tej przesłanki, czyli ten, który bez własnej winy nie został dopuszczony do udziału w postępowaniu. Winien on wykazać, że w dacie wydania decyzji legitymował się interesem prawnym, który nie został przez organ uwzględniony. W przypadku Skarżącego nie mamy do czynienia z taką sytuacją, ponieważ Skarżący nie może zostać uznany za stronę w postępowaniu zakończonym wydaniem przez Ministra Spraw Wewnętrznych decyzji z [...] października 2014 r., nr [...]. Tym samym organ słusznie przyjął, że wskazana we wniosku Skarżącego przesłanka wznowieniowa, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., nie potwierdziła się. Jak wskazuję przy tym judykatura, postępowanie wznowieniowe nie może być wykorzystywane do pełnej merytorycznej kontroli decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym. Postępowanie wznowieniowe może bowiem odnosić się wyłącznie do kwestii ustalenia istnienia kwalifikowanych wad procesowych wyliczonych w art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b k.p.a. i z tej przyczyny w jego toku organ nie można prowadzić rozważań materialnoprawnych i tylko w razie potwierdzenia istnienia takich wad postępowanie to ma ustalić, czy miały one wpływ na kwestionowane rozstrzygnięcie. Wznowienie postępowania administracyjnego samo w sobie nie otwiera zatem możliwości ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy administracyjnej (vide: wyrok WSA w Warszawie z dnia 26 czerwca 2020 r., sygn. akt I SA/Wa 279/20). Z analizy uzasadnienia postawionych w skardze zarzutów wynika, że Skarżący w istocie zmierza właśnie w tym kierunku (kwestionując m.in. tożsamość stowarzyszeń o podobnej nazwie – "[...]"), mianowicie wykazania istnienia wady nieważności decyzji, co nie mogło jednak znaleźć akceptacji Sądu. Nie ma zatem racji Skarżący, który zarzucił organowi naruszenie art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. W rozpoznawanej sprawie nie doszło przy tym do naruszenia wskazanych w skardze art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a. Co prawda ocena okoliczności wskazanych we wniosku o wznowienie dokonana przez organ różni się od oceny Skarżącego, ale ocena ta była swobodna, a nie dowolna, i nie doszło w tym przypadku do naruszenia przepisu art. 80 k.p.a. Należy też podkreślić, że "słusznego interesu strony" nie można utożsamiać z rozstrzygnięciem zgodnym z oczekiwaniami osoby zainteresowanej, w celu osiągnięcia osobistych korzyści. Rozstrzygnięcie musi być dokonywane na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i w oparciu o obowiązujące przepisy prawa. Nie sposób przy tym skutecznie zarzucić Ministrowi naruszenia innych zasad procedury administracyjnej, w tym wskazanych w skardze zasady zaufania do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.) oraz zasady praworządności (art. 6 k.p.a.). Nie ma także racji Skarżący podnosząc zarzut naruszenia art. 8 § 2 k.p.a. Wyjaśnić bowiem należy, że prowadzona przed Ministrem Spraw Wewnętrznych i Administracji sprawa o sygnaturze akt [...], dotyczyła istnienia po stronie Związku [...] w [...] interesu prawnego do wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji w przedmiocie likwidacji stowarzyszenia oraz przeznaczenia majątku zlikwidowanego stowarzyszenia (vide: wyrok NSA z 9 lipca 2015 r., sygn. akt I OSK 2430/13, CBOIS). W stanie faktycznym tamtej sprawy Urząd Wojewódzki w [...] Wydział Społeczno-Polityczny decyzją z [...] kwietnia 1950 r. orzekł o rozwiązaniu stowarzyszenia pod nazwą Związek [...] w [...], a następnie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] Wydział Społeczno-Administracyjny decyzją z [...] maja 1952 r. orzekło o likwidacji ww. stowarzyszenia, i decyzjami z [...] października 1952 r., oraz [...] listopada 1952 r. – przekazało na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość stanowiącą poprzednio własność zlikwidowanego stowarzyszenia. W odróżnieniu od niniejszej sprawy, przedmiotem wniosku Związku [...] w [...] były obydwa rodzaje wymienionych decyzji (o likwidacji stowarzyszenia oraz przeznaczenia majątku zlikwidowanego stowarzyszenia). Nie sposób zatem uznać, że stan faktyczny i prawny obu porównywanych spraw był taki sam, jak podnosi Skarżący, co przekonało Sąd do nieuwzględnienia zarzutu naruszenia 8 § 2 k.p.a. W ocenie Sądu, niezasadny jest również zarzut Skarżącego, który wywodzi swój interes prawny z ekspektatywy prawa własności, wynikającej z Przepisów wprowadzających ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym. Przedmiotem wznowionego postępowania nie była bowiem kwestia tytułu prawnego do jakiejkolwiek nieruchomości, jak też sam Skarżący nie wykazał żadnego prawa majątkowego, z którego mógłby wywodzić interes prawny w tej sprawie. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.

Informacje o sprawie

Data wpływu
2 marca 2023
Symbol z opisem
645 Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Sędziowie
Anna Milicka-Stojek Dariusz Pirogowicz /przewodniczący/ Łukasz Trochym /sprawozdawca/

Powołane przepisy

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny