I SA/Wa 472/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Jolanta Dargas sędzia WSA Magdalena Durzyńska (spr.) sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 maja 2026 r. sprawy ze skargi E. O. na postanowienie Ministra Finansów i Gospodarki z dnia 12 stycznia 2026 r. nr DO-IV.7613.56.2021.AD w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę.

Kontroli Sądu podlegało postanowienie Ministra Finansów i Gospodarki (dalej jako minister/organ) z dnia 12 stycznia 2026 r. nr DO-IV.7613.56.2021.AD IK: 1846215 utrzymujące w mocy postanowienie Wojewody Opolskiego z dnia 19 października 2021 r. nr IN.II.7581.30.2021.JŚ o odmowie wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji o przejęciu na własność Państwa Zamku w [...]. W uzasadnieniu ww postanowienia minister podał, że nieruchomość na której znajduje się sporny zamek przeszła na własność Skarbu Państwa z mocy prawa na podstawie dekretu z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich (Dz. U. nr 13, poz. 87 ze zm.), co wynika z zaświadczenia Urzędu Gminy w [...] z dnia 31 sierpnia 1992 r. nr G-IV.7010/27/92. Następnie grunty te zostały skomunalizowane na rzecz Gminy [...] decyzją Wojewody Opolskiego z dnia 7 października 1992 r. nr G.IV-7227/549/92. Reasumując, z zebranego materiału dowodowego pozyskanego w wyniku szerokiej kwerendy archiwalnej nie wynika, aby grunty pod "zamkiem w [...]" zostały przejęte (wywłaszczone, znacjonalizowane) w drodze decyzji administracyjnej. Skutkowało to przyjęciem przez organ, że postępowanie nadzorcze nie może być wszczęte z uwagi na brak przedmiotu nadzoru. W skardze skierowanej do tut. Sądu E. O. będący następcą prawnym I. O., który był wierzycielem hipoteki obciążającej Zamek, zaskarżonemu postanowieniu zarzucił : naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 w zw. z art. 61a § 1 zdanie pierwsze w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 kpa, poprzez oparcie rozstrzygnięcia na zaświadczeniu Burmistrza [...] z dnia 31 sierpnia 1992 r. nr G-IV-7010/27/92, które jest sprzeczne ze stanem faktycznym, ponieważ art. 2 dekretu z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich nie znajdował zastosowania do Zamku, czego skutkiem było błędne utrzymanie w mocy postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Skarżący E. O. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i postanowienia Wojewody Opolskiego z dnia 19 października 2021 r. nr IN.II.7581.30.2021.JŚ, obu w całości, ponadto o zasądzenie kosztów postępowania od organu na rzecz skarżącego według norm przepisanych, i o zawieszenie postępowania na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ppsa do czasu rozpoznania wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich do Trybunału Konstytucyjnego o stwierdzenie niezgodności art. 2 ust. 2 ustawy z; dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 1491) z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej (wniosek z dnia 28 grudnia 2021 r. nr IV.7004.24.2021.MC). W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Sąd zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Po pierwsze skarżący nie wskazał aktu, odnośnie do którego domaga się wszczęcia postępowania nadzorczego w trybie art. 156 i n. kpa. Po drugie jako wierzyciel hipoteczny nie ma interesu prawnego w kwestii prawa kwestionowania choćby tylko potencjalnego aktu nacjonalizacyjnego, nie wykazał więc, że może być stroną takiego postępowania w rozumieniu art. 28 kpa. Hipoteka, z natury rzeczy, obciąża nieruchomość niezależnie od tego kto jest jej właścicielem. I po trzecie postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania nadzorczego dotyczącego ww zamku było już przedmiotem rozpoznania przez tut. Sąd w sprawie I SA/Wa 1184/22 (wyrok z dnia 19 października 2022 r.) i następnie przez Naczelny Sąd Administracyjny, który zajął stanowisko w wyroku z dnia 6 sierpnia 2024 r. (sprawa I OSK 697/23, LEX nr 3762941). Skutkowało to oddaleniem skargi (art. 151 ppsa). Odmowa wszczęcia postępowania była uzasadniona zarówno ze względu na brak przedmiotu nadzoru, ze względu na brak przymiotu strony u skarżącego (a więc i kwestii podmiotowej) a ponadto z uwagi na res iudicata.