I SA/Wa 2743/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska – Jaroszewicz (spr.) Asesor WSA Iwona Ścieszka po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J.K. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta m.st. Warszawy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 grudnia 2018 r. sygn. akt I SAB/Wa 248/18 1. wymierza Prezydentowi m.st. Warszawy grzywnę w wysokości 3000 (trzy tysiące) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta m.st. Warszawy na rzecz skarżącego J.K. sumę pieniężna w wysokości 2000 (dwa tysiące) złotych; 4. zasądza od Prezydenta m.st. Warszawy na rzecz skarżącego J.K. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

J.K. pismem z 12 października 2021 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta m.st. Warszawy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 18 grudnia 2018 r. sygn. akt I SAB/Wa 248/18, mocą którego Sąd uwzględnił skargę na bezczynność Prezydenta m.st. Warszawy i zobowiązał organ do rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], część osady [...] zapisanej w tab. likw. [...] pod nr [...], w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Skarżący wniósł o wymierzenie Prezydentowi m.st. Warszawy grzywny z tytułu niewykonania ww. wyroku w maksymalnej wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzednim (art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 6 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów; przyznanie na rzecz skarżącego, na podstawie art. 154 § 7 ww. ustawy, sumy pieniężnej do połowy wysokości kwoty określonej w art. 154 § 6 tej ustawy, tj. pięciokrotnego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzednim, w związku z rażącą przewlekłością w rozstrzygnięciu sprawy; zasądzenie kosztów postępowania oraz rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. W uzasadnieniu skargi skarżący podkreślił, że wyrokiem z 18 grudnia 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził bezczynność Prezydenta m.st. Warszawy uznając, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd zobowiązał Prezydenta m.st. Warszawy do wydania rozstrzygnięcia w terminie trzech miesięcy od daty zwrotu akt sprawy wraz z prawomocnym orzeczeniem. Odpis prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy został zwrócony organowi 27 marca 2019 r. Termin na wydanie decyzji merytorycznej upłynął zatem 27 czerwca 2019 r. Wobec niewydania decyzji w wyznaczonym przez Sąd terminie, skarżący wniósł skargę na niewykonanie wyroku. Wyrokiem z 25 października 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 1767/19 Sąd wymierzył Prezydentowi m.st. Warszawy grzywnę w wysokości 300 zł. Następnie wyrokiem z 5 marca 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 2077/20 Sąd wymierzył grzywnę w wysokości 2000 zł, jednocześnie stwierdzając, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd przyznał ponadto na rzecz skarżącego sumę pieniężną w wysokości 1000 zł. Z uwagi na dalszą, nieuzasadnioną bezczynność organu, pismem z 4 sierpnia 2021 r. skarżący po raz kolejny wezwał organ do wydania decyzji merytorycznej. Na niniejsze wezwanie organ nie odpowiedział. Do dnia sporządzenia kolejnej skargi, pomimo przekroczenia terminu wyznaczonego w wyroku z 18 grudnia 2018 r., Prezydent m.st. Warszawy nie wydał decyzji oraz nie poinformował o przyczynach zwłoki i nowym terminie załatwienia sprawy. Tego typu praktykę uznać należy za niedopuszczalną, a sytuację powyższą jako w oczywisty sposób przeczącą zasadzie pogłębiania zaufania do organów Państwa (art. 8 kpa) oraz łamiącą ustalone w kpa przepisy dotyczące terminów załatwiania spraw administracyjnych (art. 35 kpa oraz art. 36 kpa). W ocenie skarżącego w sprawie spełnione zatem zostały przesłanki z art. 154 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Fakt pozostawania organu w bezczynności pomimo przekroczenia terminu wyznaczonego przez Sąd o ponad dwa lata, a także pomimo nałożenia na organ grzywien, sprawia, że dalsza bezczynność ma charakter rażący, co uzasadnia również przyznanie skarżącemu od organu sumy pieniężnej w maksymalnej wysokości, tj. połowy dziesięciokrotnego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Niepodejmowanie przez organ żadnych czynności zmierzających do wydania decyzji w sprawie, budzi obawy skarżącego, że rozstrzygniecie wciąż nie zostanie wydane. Prezydent m.st. Warszawy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Organ zaznaczył, że sprawy dotyczące nieruchomości objętych dekretem z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) należą do spraw skomplikowanych ze względu na historyczny charakter i konieczność poszukiwania dokumentów sprzed kilkudziesięciu lat. Akta administracyjne niniejszej sprawy na skutek skarg wnoszonych przez stronę pozostają w długotrwałym posiadaniu sądu administracyjnego, co także znacząco utrudnia rozpoznawanie sprawy, bowiem nie jest możliwe prowadzenie przedmiotowego postępowania wyłącznie w oparciu o akta zastępcze. Prezydent podkreślił, że kolejne wezwanie do wykonania wyroku z 18 grudnia 2018 r. skarżący przesłał już 6 sierpnia 2021 r., tj. przed dniem zwrotu do Biura Spraw Dekretowych akt wraz z prawomocnym wyrokiem. Organ w powyższej sytuacji nie miał nawet możliwości podjęcia jakichkolwiek czynności zmierzających do wydania rozstrzygnięcia. Na poparcie stanowiska organ przytoczył stosowne orzecznictwo sądowoadministracyjne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Stosownie do treści art. 154 ustawy 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329) - dalej P.p.s.a., w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. W myśl art. 154 § 2 P.p.s.a Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z powołanego art. 154 § 1 P.p.s.a. wynikają dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 P.p.s.a. i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. W rozpoznawanej sprawie obie przesłanki zostały spełnione. W aktach sprawy znajduje się pismo skarżącego z 4 sierpnia 2021 r., którym wezwano Prezydenta m.st. Warszawy do wykonania wyroku z 18 grudnia 2018 r. sygn. akt I SAB/Wa 248/18. Kwestię terminu załatwienia sprawy po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu reguluje art. 286 § 2 P.p.s.a., zgodnie z którym termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi. Jak wynika z analizy akt odpis prawomocnego wyroku z 18 grudnia 2018 r. - zobowiązującego organ do rozpoznania wniosku z o przyznanie odszkodowania za opisaną wyżej nieruchomość w terminie trzech miesięcy - wraz z uzasadnieniem oraz aktami administracyjnymi sprawy doręczone zostały organowi 27 marca 2019 r. Termin załatwienia sprawy upłynął zatem 27 czerwca 2019 r. Mimo to Prezydent m.st. Warszawy nie załatwił przedmiotowej sprawy zgodnie z powołanym orzeczeniem. W wyniku zaś wniesionych przez skarżącego skarg kolejnymi orzeczeniami z 25 października 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 1767/19 oraz z 5 marca 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 2077/20 wymierzono Prezydentowi grzywnę w wysokości odpowiednio 300 zł, a następnie 2000 zł w związku z niewykonaniem ww. wyroku. W orzeczeniu z 5 marca 2021 r. Sąd stwierdził jednocześnie, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku z 18 grudnia 2018 r. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Wyrokiem tym Sąd przyznał ponadto na rzecz skarżącego sumę pieniężną w kwocie 1000 zł. Zauważyć należy, że z analizy akt administracyjnych przekazanych do Sądu wynika, że po otrzymaniu prawomocnego wyroku z 18 grudnia 2018 r. organ nie podejmował w istocie działań mających na celu zgromadzenie koniecznego materiału dowodowego i wydanie rozstrzygnięcia. Prezydent ograniczył się w zasadzie do wystosowania jednego pisma z 20 sierpnia 2019 r. zawierającego prośbę o nadesłanie koniecznych dokumentów, skierowanego do Sądu Rejonowego dla [...]. Po uzyskaniu zaś stosownej odpowiedzi, co miało miejsce 23 września 2019 r., organ nie podejmował czynności mających na celu załatwienie sprawy. Nie ulega jednocześnie wątpliwości, że pomimo ww. dwóch orzeczeń wymierzających grzywnę sprawa nadal nie została załatwiona. Organ nie wydał stosownego rozstrzygnięcia rozpoznającego wniosek o przyznanie odszkodowania. Spełnione zatem zostały przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 154 § 1 P.p.s.a. i wymierzenie organowi grzywny. Stosownie natomiast do art. 154 § 6 P.p.s.a. grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Biorąc pod uwagę długość przekroczenia wyznaczonego wyrokiem z 18 grudnia 2018 r. terminu na załatwienie sprawy, a także uwzględniając, że ww. wcześniejszymi wyrokami z 25 października 2019 r. i 5 marca 2021 r. wymierzono już Prezydentowi grzywnę w wysokości odpowiednio 300 zł, a następnie 2000 zł w związku z niewykonaniem ww. wyroku, Sąd uznał, że kolejna grzywna w wysokości 3000 zł jest adekwatną sankcją za niewykonanie przedmiotowego wyroku. Wymierzona kwota mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a., spełniając funkcję represyjno – dyscyplinującą. Określając wysokość grzywny uwzględniono przy tym, że przedmiotowa (trzecia) skarga na niewykonanie ww. wyroku złożona została pismem z 12 października 2021 r., a więc niecały miesiąc od daty doręczenia organowi prawomocnego wyroku z 5 marca 2021 r. wraz z aktami sprawy, co miało miejsce 22 września 2021 r. Organ miał zatem niewiele czasu na podjęcie działań celem zakończenia przedmiotowego postępowania. Zgodzić się ponadto trzeba z podnoszonymi w odpowiedzi na skargę twierdzeniami, że duża ilość spraw o przyznanie odszkodowania za nieruchomości objęte działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. oraz stopień ich skomplikowania może wpływać na zwłokę organu. Okoliczności te nie usprawiedliwiają niewykonania prawomocnego wyroku sądu, niemniej Sąd uwzględnił je przy określaniu wysokości grzywny uznając, że żądanie grzywny w wysokości wskazanej w skardze było żądaniem zbyt wygórowanym Sąd stwierdził jednocześnie, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku z 18 grudnia 2018 r. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Jeszcze raz podkreślić trzeba, że sprawa wniosku o przyznanie odszkodowania - mimo dwóch wcześniejszych wyroków wymierzających grzywnę – nie została przez organ załatwiona i wyznaczony w wyroku z 18 grudnia 2018 r. termin został znacznie przekroczony. Jak wskazano po wpłynięciu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy, co miało miejsce 27 marca 2019 r. organ podjął jedną czynność mającą na celu wyjaśnienie sprawy i zakończenie postępowania (pismo z 20 sierpnia 2019 r.). Zauważyć przy tym trzeba, że podnoszone w odpowiedzi na skargę twierdzenia dotyczące charakteru i stopnia skomplikowania sprawy, aktywności procesowej stron, czy też przekazania akt do Sądu mogą mieć wpływ na wysokość wymierzonej sankcji, nie usprawiedliwiają jednak bezczynność organu po wydaniu ww. wyroku. Nie ulega wątpliwości, że niemal od 3 lat prawomocny wyrok Sądu nie został wykonany. Sąd uznał ponadto, że w sprawie zaistniały podstawy do uwzględnienia wniosku skarżącego o przyznanie od organu na jego rzecz sumy pieniężnej, o której mowa w art. 154 § 7 P.p.s.a. Zauważyć należy, że suma pieniężna, określona w powołanym przepisie jest stosowana w sytuacjach wyjątkowych. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że przyznanie sumy pieniężnej ma na celu zadośćuczynienie za krzywdę, jaką strona poniosła na skutek wadliwych działań organu. Środek ten stanowi dodatkowe wzmocnienie ochrony interesów skarżącego. W ocenie Sądu okoliczności rozpoznawanej sprawy uzasadniają przyznanie od Prezydenta m.st. Warszawy na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości 2000 zł jako zadośćuczynienie za wieloletnie oczekiwanie na rozpoznanie sprawy. Określając wysokość przyznanej sumy pieniężnej Sąd miał na uwadze stan sprawy, czas trwania postępowania oraz fakt, że sprawa wniosku o przyznanie odszkodowania mimo wcześniejszych wyroków wymierzających grzywnę nie została załatwiona. Żądanie przyznania sumy pieniężnej w wysokości wskazanej w skardze (podobnie jak wysokość żądanej grzywny) było żądaniem zbyt wygórowanym. Zasądzenie sumy pieniężnej stanowi zaś uprawnienie sądu administracyjnego. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy art. 154 § 1, § 2, § 6 i § 7 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach (na które składają się 200 zł wpisu od skargi oraz 480 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika) orzeczono na mocy art. 200 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265). Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 w związku z art. 120 P.p.s.a.