I SA/Wa 2708/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Jolanta Dargas, sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz, asesor WSA Iwona Ścieszka (spr.), Protokolant referent Anna Kaczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 marca 2022 r. sprawy ze skargi A. N. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 13 listopada 2017 r., sygn. akt I SAB/Wa 495/17 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 5.000 (pięć tysięcy) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta [...] w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz A. N. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pismem z [...] października 2021 r. A. N., reprezentowany przez adwokata, wniósł skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 13 listopada 2017 r., sygn. akt I SAB/Wa 495/17. Skarżący podkreślił, że wyrokiem tym Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku o wypłatę odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], hip. "[...] nr [...] dz. [...],[...]" o pow. [...] m2 w terminie 3 miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. W związku z niewywiązaniem się z obowiązku wykonania wyroku skarżący wniósł o stwierdzenie, że bezczynność Prezydenta [...] ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz o wymierzenie organowi grzywny w wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Jednocześnie skarżący wniósł o zasądzenie od organu na jego rzecz kosztów postępowania w sprawie, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Uzasadniając skargę skarżący zaznaczył, że termin na wykonanie wyroku upłynął, a Prezydent [...] nie zakończył postępowania. Pismem z 13 września 2021 r. strona wezwała Prezydenta [...] do wykonania ww. wyroku, niemniej jednak organ nie zastosował się do doręczonego mu wezwania. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej. Podkreślił, że w dniu 13 czerwca 2003 r. został złożony przez A. N. wniosek o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] (d. [...]), oznaczona hip. "[...] nr [...]" dz. [...],[...]. Przedmiotowe postępowanie prowadzone jest zgodnie z obowiązującą w Biurze Spraw Dekretowych procedurą postępowania w zakresie rozpatrywania wniosków w trybie art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowiącą załącznik do zarządzenia nr [...] Prezydenta [...] z dnia [...] grudnia 2016 r. W toku postępowania koniecznym jest m.in. skontrolowanie dokumentów stwierdzających nabycie spadków; skontrolowanie dokumentów przenoszących roszczenia, w tym badanie zdolności do czynności prawnych stron; uzyskanie uwierzytelnionej kopii odpisu wykazu hipotecznego obejmującego dział I i II z księgi wieczystej nieruchomości hipotecznej na dzień wejścia w życie ww. dekretu, tj. na dzień 21.11.1945 r. i/lub wykonanie badań hipotecznych przez geodetę uprawnionego; sprawdzenie czy istnieją przesłanki uzasadniające objęcie wnioskodawców lub ich następców prawnych układami indemnizacyjnymi; zgromadzenie dokumentów stwierdzających czy działka była zabudowana w chwili wejścia w życie ww. dekretu lub dokumentów stwierdzających, że byli właściciele nieruchomości prowadzili gospodarstwo rolne; zgromadzenie dokumentów określających przeznaczenie przedmiotowego terenu w planach zabudowy [...] na 1945 r. (tj. Ogólny Plan Zabudowania [...] zatwierdzony przez Ministerstwo Robot Publicznych dnia 11 sierpnia 1931 r.); zgromadzenie dokumentów określających datę utraty posiadania gruntu przez dawnych właścicieli, a także dokumentów określających aktualnego właściciela gruntu. Organ podjął szereg działań zmierzających do zakończenia przedmiotowego postępowania w tym celu wystąpiono m.in. do Sądu Rejonowego dla [...] w [...], Wydział [...] o wydanie odpisu wykazu hipotecznego obejmującego dział I i II z księgi hipotecznej nieruchomości ze wskazaniem właścicieli gruntu na dzień 21 listopada 1945 r. Ponadto zwrócono się do poszczególnych instytucji i organów z prośbą o udzielenie informacji dotyczącej daty rozpoczęcia inwestycji na ww. nieruchomości - w szczególności dokumentów świadczących o przejęciu przez inwestora ww. terenu, rozpoczęciu prac inwestycyjnych związanych z zagospodarowaniem terenu (zaświadczenia lokalizacyjne, mapy, decyzje administracyjne o pozwoleniu na budowę). Pełnomocnik strony pismem z 11 października 2021 r. został poinformowany o aktualnym stanie sprawy i o tym, że przewidywany termin wydania rozstrzygnięcia to 31 stycznia 2022 r. Ponadto Biuro Spraw Dekretowych Urzędu [...] poinformowało, że zostało wykonane opracowanie geodezyjne przedmiotowej nieruchomości. Pismem z 26 października 2021 r. organ wystosował wezwanie na rozprawę administracyjną, która odbędzie się 6 grudnia 2021 r. o godz. 10:00. Przedmiotem rozprawy będzie ustalenie przesłanek legitymujących przyznanie odszkodowania, zgodnie z art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2021 r. poz. 1899, ze zm.). Organ podkreślił, że postępowania administracyjne dotyczące nieruchomości objętych działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279) należą do spraw niezwykle złożonych. Nie bez znaczenia dla długości trwania postępowania jest zmieniający się stan prawny i poglądy orzecznictwa, co często powoduje konieczność ponownej weryfikacji wykonanych już w sprawie czynności lub podejmowanie kolejnych. Ponadto należy mieć także na uwadze, iż procedowanie w sprawie w ostatnim czasie zostało dodatkowo utrudnione w związku z wprowadzeniem na terenie kraju stanu zagrożenia epidemicznego w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2 od dnia 14 marca 2020 r., a następnie stanu epidemii od 20 marca 2020 r. Biorąc pod uwagę powyższe, w szczególności fakt podejmowania przez organ dalszych czynności zmierzających do wydania rozstrzygnięcia, organ wskazał, że zarówno żądanie wymierzenia organowi grzywny, jak i świadczenia pieniężnego na rzecz strony jest nieuzasadnione. Pismem z 1 marca 2022 r. Prezydent [...] poinformował o przełożeniu rozprawy administracyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. W myśl art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej: p.p.s.a.) w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Sąd może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. (art. 154 § 2 p.p.s.a.). Z kolei grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów (art. 154 § 6 p.p.s.a.). Z analizy akt administracyjnych wynika, że w sprawie spełniony został ustalony przytoczonym powyżej przepisem art. 154 § 1 p.p.s.a., warunek dopuszczalności skargi dotyczący uprzedniego pisemnego wezwania organu do wykonania wyroku sądu. Pismem z 10 września 2021 r. skarżący wezwał bowiem Prezydenta [...] do wykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 13 listopada 2017 r., sygn. akt I SAB/Wa 495/17. Sąd podkreśla, że przez niewykonanie wyroku należy rozumieć pozostawanie w bezczynności w podjęciu lub kontynuacji postępowania administracyjnego mającego na celu zakończenie sprawy decyzją administracyjną lub w innej formie przewidzianej prawem (por. wyroki NSA: z 30 maja 2001 r., sygn. akt II SA 2015/00 oraz z 22 maja 2012 r. sygn. akt II OSK 578/12, CBOSA). O niewykonaniu wyroku można zatem mówić wówczas, gdy takie rozstrzygnięcie – bez względu na jego treść i zakres poprzedzającego go postępowania – nie zostało wydane bądź nie podjęto innych czynności zmierzających do załatwienia sprawy. (Dauter B., Kabat A., Niezgódka-Medek M., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. LEX/el. 2019) Kwestię terminu załatwienia sprawy po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu reguluje art. 286 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi. W rozpoznawanej sprawie należało zauważyć, że wyrokiem z 13 listopada 2017 r., sygn. akt I SAB/Wa 495/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę A. N. na bezczynność Prezydenta [...] i zobowiązał organ do rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...], przy ulicy [...], oznaczoną jako "[...] nr [...]" dz. [...], [...] - w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy oraz stwierdził, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Odpis prawomocnego wyroku i akta sprawy zostały doręczone organowi w dniu 14 lutego 2018 r. Do dnia rozpoznania przez Sąd niniejszej skargi złożonej w trybie ustalonym przepisem art. 154 p.p.s.a., organ nie załatwił przedmiotowej sprawy. Doszło zatem do bezczynności organu, która – w ocenie Sądu - miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zaznaczyć przyjdzie, że o rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13; CBOSA). Zastrzeżenia Sądu budzi przede wszystkim fakt, że po otrzymaniu odpisu prawomocnego wyroku z 13 listopada 2017 r., sygn. akt I SAB/Wa 495/17, do dnia wniesienia skargi rozpatrywanej w niniejszej sprawie, organ nie tylko nie wydał decyzji kończącej postępowanie, ale też z podjęciem pierwszych czynności czekał niemal 1 rok. Doręczenie akt nastąpiło w dniu 14 lutego 2018 r., zaś wystąpienie o udzielenie informacji przez Ministra Finansów zostało dokonane w dniu 25 stycznia 2019 r. Kolejne czynności były podejmowane w dużych odstępach czasu, których nie usprawiedliwiały żadne okoliczności w sprawie. Odpowiedzi na zapytania organu z 2 kwietnia 2019 r. wpłynęły niezwłocznie: w dniu 16 kwietnia 2019 r. wpłynęła odpowiedź z Wydziału Archiwum Urzędu [...],, następnie z Zarządu Dróg Miejskich (18 kwietnia 2019 r.), Sądu Rejonowego dla [...],[...] Wydział Ksiąg Wieczystych (23 kwietnia 2019 r.) i Zakładu Gospodarowania Nieruchomościami dla Dzielnicy [...], (26 kwietnia 2019 r.). Natomiast sporządzenie opracowania geodezyjnego organ zlecił dopiero 7 sierpnia 2019 r., by oczekiwać na nie do 27 lipca 2021 r. W tej sytuacji nie budzi wątpliwości Sądu, że bezczynność organu w wykonaniu ww. wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W sprawie spełnione zatem zostały przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 154 § 1 p.p.s.a. i wymierzenie organowi grzywny. W okolicznościach niniejszej sprawy, tj. biorąc pod uwagę długość przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego wyrokiem z 13 listopada 2017 r., Sąd uznał, że grzywna w wysokości [...], złotych jest adekwatną sankcją dla Prezydenta [...], za niewykonanie ww. wyroku. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a. oraz art. 154 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w punktach 1 i 2 sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 3 wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. poz. 1800, ze zm.). Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego w kwocie 480 zł oraz wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 200 zł.