I SA/Wa 2678/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska - Jaroszewicz Sędziowie WSA Dorota Apostolidis (spr. WSA Łukasz Trochym po rozpoznaniu w dniu 24 marca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi "[...]" Sp. k. w [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Prezydenta [...] z dnia [...] sierpnia 2020 r., nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz "[...] " Sp. k. w [...] kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z [...] września 2020 r., nr [...], po rozpatrzeniu zażalenia "[...] z o. o." Sp. K. z siedzibą w [...] utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta [...] z [...] sierpnia 2020 r., nr [...] Zaskarżone postanowienie wydane zostało w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy. Prezydent [...] postanowieniem z [...] sierpnia 2020 r., nr [...] po rozpatrzeniu wniosku [...] z o.o. Sp. K. z siedzibą w [...] z [...] lutego 2020 r. o wydanie zaświadczenia urzędowo potwierdzającego informacje czy w stosunku do nieruchomości toczy się lub toczyło się przed Prezydentem [...] jakiekolwiek postępowanie dotyczące prawidłowości nabycia nieruchomości lub roszczeń reprywatyzacyjnych dla terenu obejmującego nieruchomości położone w [...], dzielnicy [...] składającej się z działek ewidencyjnych nr [...], [...],[...], [...], [...] oraz [...] w obrębie [...], dla której Sąd Rejonowy dla [...] w [...] prowadzi księgę wieczystą [...], zgodnie z wnioskiem ww. działki pochodzą z dawnych nieruchomości hipotecznych: hip. [...] dz. [...], hip. [...], hip. [...], hip. [...], hip. [...] – odmówił wydania wnioskowanego zaświadczenia. W uzasadnieniu Prezydent wskazał, że nie prowadzi ewidencji lub rejestrów zawierających żądane w przedmiotowym wniosku o wydanie zaświadczenia, jak również nie posiada obecnie wszystkich akt własnościowych dotyczących wskazanych dawnych nieruchomości hipotecznych. Wskazano, że przedmiotowe działki ewidencyjne zgodnie z informacją przekazaną przez wnioskodawcę wchodzą w skład kilku nieruchomości dekretowych, dla których prowadzone są odpowiednie teczki akt własnościowych. Akta nieruchomości hip. [...] dz. [...], hip. [...], hip. [...], hip. [...], hip. [...] nie znajdują się w zasobach Biura Spraw Dekretowych, lecz również poza jednostkami [...]. Niektóre z akt znajdują się poza urzędem w związku z toczącymi się postępowaniami. Wskazano ponadto, że dla potrzeb rozpoznania wniosku wymagana jest szeroka kwerenda dokumentów archiwalnych, co wymaga oddelegowania pracowników. Na powyższe postanowienie zażalenie wniosła "[...]spółka z o. o." Sp. K. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z [...] września 2020 r., nr [...], po rozpatrzeniu zażalenia "[...] spółki z o. o." Sp. K. utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta [...] z [...] sierpnia 2020 r., nr [...]. W uzasadnieniu wskazano, że zaświadczenie jest aktem wiedzy, a nie woli organu i nie ma charakteru prawotwórczego, nie rozstrzyga żadnej sprawy, nie tworzy nowej sytuacji prawnej, ani też nie kształtuje bezpośrednio stosunku prawnego. Zaświadczenie nie przyznaje, nie stwierdza, nie uznaje uprawnień ani obowiązków wynikających z przepisów prawa. Zaświadczenie potwierdza jedynie informacje posiadane przez organ, przy czym poświadczane informacje muszą być oczywiste i bezspornie wynikać z prowadzonych przez organ rejestrów, ewidencji, czy innych będących w jego posiadaniu danych. Wskazano, że zaświadczenie z uwagi na jego "naturę" nie służy rozstrzygnięciu sprawy, gdy przesłanki, z którymi przepis prawa wiąże określone skutki prawne ipso iure, nie są jasne, a zwłaszcza gdy istnieje spór, co do ich występowania w konkretnym wypadku. W przypadku zatem gdy problematyka, której dotyczy żądanie strony jest sporna, to wydanie zaświadczenia zgodnie z żądaniem nie jest możliwe. Podkreślono, że zakres wydawanych zaświadczeń jest ściśle reglamentowany treścią art. 217 i 218 k.p.a., a nie subiektywną oceną wnoszącego wniosek o jego wydanie. Organ ma obowiązek wydać zaświadczenie tylko wówczas, gdy żądanie zawiera się w ramach zakreślonych w/w przepisami. Podstaw do takiego stanowiska należy upatrywać w charakterze samego zaświadczenia, definiowanego jako urzędowe potwierdzenie w formie pisemnej obiektywnie istniejącego (aktualnie lub w przeszłości) stanu rzeczy (faktycznego lub prawnego) dokonane przez organ administracji publicznej (w znaczeniu ustrojowym lub funkcjonalnym) na żądanie uprawnionej osoby, której interes jest oparty na prawie. W ocenie Kolegium przedmiot postępowania o wydanie zaświadczenia, nie obejmuje kompetencji do orzekania przez organ w danej sprawie administracyjnej, tj. ustalania praw lub obowiązków administracyjnoprawnych podmiotów prawa, a sprowadza się wyłącznie do poświadczenia faktów lub stanów prawnych wynikających z dokumentów będących w dyspozycji organu. Organ może zatem zaświadczyć tylko o tym, co w bezpośredni sposób wynika z dokumentów pozostających w jego dyspozycji, które wiążą się z zakresem wykonywanych przez niego ustawowych kompetencji. Podkreślono, że w sytuacji, kiedy Prezydent [...] wskazał, że wydanie zaświadczenia wymagałoby przeprowadzenia kwerendy również w stosunku do dokumentów znajdujących się poza siedzibą organu w ocenie Kolegium brak jest możliwości wydania zaświadczenia o żądanej treści. Skargę na powyższe postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] września 2020 r. wniósł "[...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością" Sp. K.. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono błędną wykładnię oraz brak prawidłowego zastosowania art. 217 oraz art. 218 k.p.a. polegające przede wszystkim na: a) uznaniu, że organ wydający postanowienie był uprawniony do odmowy wydania zaświadczenia bez podjęcia jakichkolwiek czynności mających na celu sprawdzenie zakresu danych posiadanych przez organ, a w konsekwencji był uprawniony do powołania się w uzasadnieniu postanowienia na brak danych do wydania zaświadczenia, względnie czasochłonność procesu ich pozyskania, w sytuacji, w której argumenty tego rodzaju nie mogą stanowić podstawy do odmowy wydania zaświadczenia, bowiem organ wydający zaświadczenie ma prawny obowiązek zweryfikowania wszystkich będących w jego dyspozycji danych, włącznie z obowiązkiem pozyskania danych od innych organów, a czas realizacji tych obowiązków przez organ nie może być normatywną przesłanką do wydawanych rozstrzygnięć; b) uznaniu, że organ wydający postanowienie był uprawniony do odmowy wydania zaświadczenia z uwagi na brak akt własnościowych działek wchodzących w skład nieruchomości oraz konieczność zgromadzenia innych dokumentów oraz ich analizę, w sytuacji, w której organ, w dniu [...] marca 2016 r. wydał na rzecz wnioskodawcy zaświadczenie dla nieruchomości (znak: [...]), a tym samym dysponował stosownymi danymi do jego wydania; c) uznaniu, że organ wydający postanowienie był uprawniony do odmowy wydania zaświadczenia z uwagi na fakt, że dane niezbędne do jego wydania znajdują się w innych jednostkach wewnętrznych/organizacyjnych organu - co w żaden sposób nie może stanowić przesłanki normatywnej uprawniającej do odmowy wydania zaświadczenia, z uwagi na fakt, że wszystkie jednostki wewnętrzne/organizacyjne organu z prawnego punktu widzenia traktowane są jako organ i dane znajdujące się w tych jednostkach traktowane są jako dane, którymi dysponuje organ. Ponadto, zaskarżonemu postanowieniu SKO zarzucono naruszenie innych przepisów k.p.a. w szczególności: a) art. 8 k.p.a. - między innymi poprzez utrzymanie w mocy postanowienia, pomimo wezwania przez organ wnioskodawcy, pismem z [...] marca 2020 r., do przedłożenia, dla potrzeb wydania wnioskowanego zaświadczenia, rozliczenia dawnych oznaczeń hipotecznych wchodzących w skład nieruchomości, które to zobowiązanie zostało przez wnioskodawcę wykonane i złożone do organu (z podkreśleniem, że jego realizacji wymagała wykonania szeregu czynności przez geodetę uprawnionego, włącznie z poniesieniem kosztów z tym związanych przez wnioskodawcę), a z postanowienia w żadnej sposób nie wynika jaki był cel ww. czynności, dlaczego organ nie wziął pod uwagę otrzymanych danych, a w konsekwencji wydał postanowienie czyli odmówił wydania zaświadczenia; b) art. 7 oraz art. 8 k.p.a. - poprzez utrzymanie w mocy postanowienia pomimo odmowy wydania zaświadczenia z przyczyn prawnie niedopuszczalnych, pozbawiając wnioskodawcę prawa do uzyskania zaświadczenia, z uwagi na to, że wydanie zaświadczenia wymagałoby po stronie organu (zgodnie z wyliczeniem zawartym na str. 4 oraz str. 5 uzasadnienia postanowienia): - dokonania czasochłonnej kwerendy zbiorów we wszystkich archiwach, Urzędach Dzielnic i przejrzenia wszystkich akt spraw; - skompletowania akt wszystkich [...] nieruchomości z szaf oraz przyniesienia zakończonych spraw z archiwum; - zbadania wszelkich dokumentów prawnych, kartograficznych oraz geodezyjnych znajdujących się w archiwach innych komórek administracyjnych, księgach hipotecznych, dokumentów znajdujących się w Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w [...], a także w operacie ewidencji gruntów i budynków; - dokonania czasochłonnej analizy bardzo dużej ilości dokumentów, które znajdują się w tutejszym Biurze oraz w innych Biurach oraz archiwach Urzędu [...]; - stworzenia indywidualnego opisu oraz przygotowania stosownego zestawienia; - zatrudnienia lub oddelegowania zatrudnionych osób na dłuższy okres w celu przygotowania wnioskowanych informacji, co zakłóciłoby prawidłowe funkcjonowanie Biura. c) art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia pomimo, że organ nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, do czego był zobowiązany, przez co nie wykazał należytej dbałości o dokładne wyjaśnienie jakimi danymi organ dysponuje (w tym również z punktu widzenia powołanego powyżej zaświadczenia z [...] marca 2016 r., a także co do danych złożonych przez wnioskodawcę w wykonaniu wezwania organu z [...] marca 2020 r.), tym samym dokonał złej oceny dowodów (de facto nie dokonał żadnej oceny dowodów przyjmując a priori niemożliwość wydania zaświadczenia), a w konsekwencji odmówił wydania zaświadczenia. W związku z podniesionymi wyżej zarzutami, strona skarżąca wniosła o uchylenie w całości - postanowienia SKO oraz poprzedzającego go postanowienia i przekazanie wniosku do merytorycznego rozpoznania organowi I instancji celem wydania wnioskowanego zaświadczenia. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Przedmiotem kontroli Sądu było postanowienie Samorządowego Kolegium w [...] z [...] września 2020 r. utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta Miasta [...] z [...] sierpnia 2020r. o odmowie wydania wnioskowanego zaświadczenia. Na wstępie wskazać należy, że kwestie wydawania zaświadczeń uregulowane zostały w Dziale VII Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 217 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej wydaje zaświadczenie na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie. W myśl art. 217 § 2 k.p.a. zaświadczenie wydaje się, jeżeli: 1) urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa; 2) osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego. Zaświadczenie jest czynnością materialnotechniczną polegającą na urzędowym potwierdzeniu obiektywnie istniejącego stanu rzeczy, dotyczącego faktów lub prawa. Jest ono przy tym przejawem wiedzy, a nie woli organu administracji publicznej, dokonywanym - w myśl art. 218 § 1 k.p.a. - na podstawie posiadanych rejestrów i ewidencji bądź innych danych znajdujących się w posiadaniu organu. Zakres postępowania wyjaśniającego prowadzonego przed wydaniem zaświadczenia, ograniczony jest do analizy posiadanej dokumentacji oraz danych zgromadzonych w ww. zasobach i oceny możliwości ich przeniesienia do treści zaświadczenia. Przedmiotowa sprawa została wszczęta na skutek złożenia wniosku o wydanie zaświadczenia urzędowo potwierdzającego informacje czy w stosunku do opisanych w nim działek toczy się lub toczyło przed Prezydentem [...] jakiekolwiek postępowanie dotyczące prawidłowości nabycia przedmiotowych nieruchomości lub roszczeń reprywatyzacyjnych. We wniosku podane zostały zarówno numery działek jak i ich hipoteczne oznaczenia. Podkreślić należy, że na skutek wezwania organu z 6 marca 2020 r. wnioskująca Spółka przedstawiła organowi operat wykonany przez uprawnionego geodetę, z którego wynika dokładne oznaczenie działek stanowiących przedmiot wniosku. Jednocześnie organ nie odniósł się do argumentu skarżącej dotyczącego wydania zaświadczenia [...] marca 2016 r. znak [...],przedmiotem którego były te same nieruchomości, a jego wydanie świadczyło o posiadanej w tym zakresie wiedzy organu. Z art. 218 § 1 k.p.a. wynika obowiązek organu do wydania zaświadczenia, gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego wynikających z prowadzonej przez organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Z argumentacji uzasadnień postanowień wynika min., że organ nie prowadzi ewidencji lub rejestrów zawierających informacje żądane we wniosku spółki. Należy zatem podnieść, że okoliczność ta stoi w sprzeczności do wydania zaświadczenia dotyczącego tego samego przedmiotu z [...] marca 2016 r. i wymaga zatem szczegółowego odniesienia się, czego organy nie uczyniły. Sąd poza wskazaną zasadniczą wątpliwością co do przyczyny odmowy wydania zaświadczenia podkreśla, że pozostałe przesłanki odmowy wydania zaświadczenia związane z koniecznością skompletowania akt i przeniesienia ich z archiwum, koniecznością przeprowadzenia kwerendy, koniecznością dokonania czasochłonnej analizy dużej ilości dokumentów, które znajdują się w różnych biurach i archiwach organu I instancji, koniecznością stworzenia indywidualnego opisu i przygotowania zestawień, czy w końcu konieczność zatrudnienia lub oddelegowania na dłuższy okres czasu pracowników, którzy przygotowaliby informacje żądane wnioskiem, nie stanowią ustawowych przesłanek odmowy wydania zaświadczenia przez organ administracji. Przy ponownym rozpoznawaniu i rozstrzyganiu przedmiotowej sprawy organy będą zobowiązane do wydania orzeczenia zgodnego z przepisami prawa dotyczącego zasad wydawania zaświadczeń. Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji, opierając rozstrzygnięcie o kosztach na podstawie art. 200 p.p.s.a. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 p.p.s.a.