I SA/Wa 2677/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba Sędziowie WSA Iwona Kosińska WSA Anna Wesołowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T. O. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 lutego 2016 r. sygn. akt I SAB/Wa 775/15 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 1000 (jeden tysiąc) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta [...] na rzecz T. O. sumę pieniężną w kwocie 2500 (dwa tysiące pięćset) złotych; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżącej T. O. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

T. O. (dalej jako "skarżąca") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] (dalej jako "Prezydent") wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 9 lutego 2016 r. sygn. akt I SAB/Wa 775/15, mocą którego Sąd uwzględnił jej skargę na bezczynność Prezydenta i zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], ozn. jako "[...]", stanowiącą obecnie część dz. nr [...] z obrębu [...] , w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. W uzasadnieniu skargi wskazała, że mimo upływu terminu do wydania decyzji, skierowanych do organu wezwań do wykonania wyroku oraz pięciokrotnego wymierzenia przez Sąd organowi grzywny w związku z jego niewykonaniem, organ nadal pozostaje w bezczynności. Wobec powyższego wniesiono o wymierzenie organowi grzywny w wysokości 20 000 zł; stwierdzenie, że bezczynność organu po wydaniu wyroku ma charakter rażącego naruszenia prawa; przyznanie od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w wysokości 10 000 zł, określonej w art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych oraz rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. W uzasadnieniu wniosku o zasądzenie sumy pieniężnej skarżąca wskazała, że doznaje krzywdy związanej z przewlekłym prowadzeniem postępowania, bowiem wciąż jest ofiarą państwowej biurokracji. Nawet poprzednio wymierzone grzywny i sumy pieniężne nie przyniosły oczekiwanego rezultatu. Skarżąca nie jest już natomiast osobą młodą i chciałaby swoje ważne sprawy życiowe zamknąć bez nieuzasadnionej zwłoki. Tymczasem nierozpoznawanie przez organ wniosku o odszkodowanie, skutkuje zahamowaniem szans na realizację planów i różnych potrzeb życiowych, na urzeczywistnienie których mogłaby przeznaczyć uzyskane środki. Skarżąca jest emerytką, zaś jej wiek nie pozwala na dalsze wieloletnie oczekiwanie na należne odszkodowanie. Skarżąca zwróciła również uwagę na negatywne konsekwencje psychiczne i fizyczne, które zrekompensować ma jej właśnie ww. suma pieniężna. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie oraz o nierozpatrywanie sprawy w trybie uproszczonym. Zauważył również, że z uwagi na ustawowy obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego, pozwalającego na ustalenie stanu faktycznego sprawy, a także z uwagi na dużą liczbę wpływających spraw z zakresu odszkodowań i wpływającej w nich korespondencji, nie było możliwości zakończenia postępowania w terminie wyznaczonym przez Sąd. Organ zaznaczył także, że akta sprawy na skutek ponagleń i skarg wnoszonych przez strony, pozostają w długotrwałym posiadaniu organów nadrzędnych i sądów administracyjnych, znacząco utrudniając rozpoznanie sprawy, gdyż nie jest możliwe prowadzenie postępowania wyłącznie w oparciu o akta zastępcze. Niniejsza skarga jest natomiast już kolejną skargą w postępowaniu dotyczącym przedmiotowej nieruchomości i organ od dłuższego czasu, zaraz po zwrocie akt z Sądu, przesyła je tam ponownie z kolejną skargą. Choć jest to prawo strony, to jednak mając na uwadze objętość materiału dowodowego oraz okres między składaniem kolejnych skarg, niemożliwe jest rozpatrzenie dwóch spraw administracyjnych toczących się równolegle na tym samym materiale dowodowym, gdy w obu tych postępowaniach wpływają wciąż skargi składane przez tego samego pełnomocnika. Również w chwili obecnej organ nie dysponował aktami administracyjnymi, bowiem znajdowały się one w Sądzie z inną skargą. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Zgodnie z art. 154 § 1 p.p.s.a. w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Z powołanego art. 154 § 1 p.p.s.a. wynikają zatem dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 p.p.s.a. i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie obie ww. przesłanki zostały spełnione. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika bowiem, że wyrokiem z 9 lutego 2016 r. sygn. akt I SAB/Wa 775/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę skarżącej na bezczynność Prezydenta i zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, w terminie dwóch miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z odpisem prawomocnego wyroku. Zaznaczyć przy tym należy, że kwestię terminu załatwienia sprawy po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu reguluje art. 286 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi. Jak wynika z analizy akt sprawy, odpis prawomocnego wyroku z 9 lutego 2016 r. wraz z uzasadnieniem oraz akta administracyjne doręczone zostały Prezydentowi w dniu [...] maja 2016 r. (data prezentaty organu). Termin załatwienia sprawy wyznaczony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie upłynął zatem w dniu [...] lipca 2016 r. Tymczasem do dnia rozpoznania przez Sąd niniejszej skargi w przedmiocie wymierzenia Prezydentowi grzywny, tj. do [...] czerwca 2021 r., organ administracji publicznej nie załatwił przedmiotowej sprawy zgodnie z powołanym wyrokiem. Z analizy akt administracyjnych wynika ponadto, że w sprawie spełniony został również drugi warunek dopuszczalności skargi, określony w powołanym art. 154 § 1 p.p.s.a., dotyczący uprzedniego pisemnego wezwania organu do wykonania wyroku sądu. W aktach sprawy znajduje się bowiem pismo skarżącej z [...] września 2020 r., którym wezwano Prezydenta do wykonania wyroku z 9 lutego 2016 r. sygn. akt I SAB/Wa 775/15. Nie ulega więc wątpliwości, że w sprawie spełnione zostały przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 154 § 1 p.p.s.a. i wymierzenie Prezydentowi grzywny. Stosownie natomiast do treści art. 154 § 6 p.p.s.a., grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. W okolicznościach niniejszej sprawy, tj. biorąc pod uwagę długość przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego wyrokiem z 9 lutego 2016 r., okoliczność że jest to już szósta skarga w przedmiocie niewykonania tego wyroku (wyrokiem z 24 grudnia 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 1594/16 wymierzono grzywnę w wysokości 500 zł, wyrokiem z 24 października 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 1264/17 – 2000 zł i sumę pieniężną w wysokości 1000 zł, wyrokiem z 21 czerwca 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 828/18 – 3000 zł i sumę pieniężną w wysokości 1000 zł, wyrokiem z 14 marca 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 2200/18 – 4000 zł i sumę pieniężną w wysokości 4000 zł, zaś wyrokiem z 11 grudnia 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 1896/19 – 6000 zł oraz sumę pieniężną w wysokości 5000 zł) oraz fakt, że organ do dnia wyrokowania nie wydał decyzji w przedmiocie wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość, Sąd uznał, że grzywna w wysokości 1000 zł jest adekwatną sankcją dla Prezydenta za niewykonanie ww. wyroku. Ustalając wysokość powyższej grzywny Sąd wziął pod uwagę okoliczność, że po ostatnim wymierzeniu organowi grzywny wyrokiem z 11 grudnia 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 1896/19, akta administracyjne Sąd zwrócił dopiero w dniu 11 maja 2020 r. (przy sprawie o sygn. akt I SA/Wa 1891/19, dotyczącej tej samej nieruchomości hipotecznej ozn. jako "[...]"). Akta te zostały ponownie przekazane do Sądu w dniu 20 sierpnia 2020 r. ze skargą zarejestrowaną pod sygn. akt I SA/Wa 1891/20 (wniesioną w imieniu innej strony przez tego samego pełnomocnika, a dotyczącą ww. nieruchomości hipotecznej) i do dnia dzisiejszego nie zostały zwrócone organowi, bowiem dołączono je do akt niniejszej sprawy. Podobna sytuacja miała miejsce w przypadku poprzednich skarg skarżącej. W konsekwencji Prezydent nie jest w stanie gromadzić materiału dowodowego, ani też przeanalizować dokumentacji zgromadzonej w sprawie, ponieważ akta te zaraz po otrzymaniu, organ ponownie przekazuje do Sądu z kolejną skargą. Rozpoznając sprawę, Sąd stwierdza jednocześnie, stosownie do treści art. 154 § 2 zd. 2 p.p.s.a., czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie bezczynność miała charakter rażącego naruszenia prawa, bowiem od otrzymania w dniu 18 maja 2016 r. odpisu wyroku z 9 lutego 2016 r. sygn. akt I SAB/Wa 775/15, organ podjął nieliczne czynności w sprawie, mimo że wniosek ją wszczynający złożony został z 2015 r. Zdaniem Sądu, nawet mając na uwadze liczne skargi wnoszone w sprawie, co wiąże się z koniecznością przekazywania do Sądu akt administracyjnych, był to czas wystarczający do zbadania, czy w sprawie spełnione zostały przesłanki do ustalenia odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Nie sposób również usprawiedliwić tak znacznej zwłoki w wykonaniu prawomocnego wyroku i to mimo wymierzenia już z tego tytułu organowi pięciokrotnie grzywny, skomplikowanym charakterem zawisłej przed nim sprawy administracyjnej, czy ilością analogicznych spraw rozpoznawanych przez organ. Mając powyższe na uwadze za zasadne uznać należało również przyznanie skarżącej od organu sumy pieniężnej. Przyznanie tej kwoty uzasadniać mogą bowiem szczególne okoliczności sprawy, tj. rażący charakter zwłoki w rozpoznaniu sprawy, jak też obawa, że bez przyznania tych kwot wyrok Sądu nadal nie zostanie wykonany. Kwota ta stanowi również swego rodzaju zadośćuczynienie za zaniechania organu w toku prowadzonego postępowania. Taka sytuacja wystąpiła właśnie w niniejszej sprawie, w której organ pomimo pięciokrotnego nałożenia na niego grzywny za niewykonanie wyroku nadal nie zakończył postępowania zainicjowanego wnioskiem z 2015 r. Sąd przyznał jednak skarżącej sumę pieniężną w wysokości 2500 zł, tj. w kwocie niższej niż oczekiwała oraz o połowę niższej od uprzednio zasądzonej wyrokiem z 11 grudnia 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 1896/19. Sąd wziął bowiem pod uwagę okoliczność, że po wydaniu tego wyroku, akta administracyjne przesłano do organu dopiero w dniu 11 maja 2020 r. (przy sprawie o sygn. akt I SA/Wa 1891/19), zaś od sierpnia 2020 r. ponownie znajdują się one w Sądzie i do dnia dzisiejszego nie zostały zwrócone. W konsekwencji organ od wielu miesięcy nie dysponuje oryginałami akt administracyjnych, co utrudnia podejmowanie dalszych czynności w sprawie. W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 154 § 1, § 2, § 6 i § 7 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1, 2 i 3 sentencji. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 4 wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 265). Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie pełnomocnika skarżącej w kwocie 480 zł oraz wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 200 zł. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym miało miejsce w związku z obowiązywaniem stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19. Zgodnie bowiem z art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.), przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Taka zaś sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, bowiem rozpoznanie sprawy stało się konieczne z uwagi na datę wpływu skargi do sądu i dotychczasowy okres oczekiwania stron na zakończenie postępowania sądowego. Z uwagi jednak na stan epidemii, przeprowadzenie rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących, a nie można było przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. O skierowaniu sprawy do rozpoznania na posiedzenie niejawne strony zostały poinformowane jak również pouczone o możliwości złożenia dodatkowego stanowiska w sprawie.