I SA/Wa 2650/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.), Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska, asesor WSA Mateusz Rogala, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 31 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi J.A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Siedlcach z dnia [...] września 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z 1 września 2022 r. nr SKO. 4000-1099/2022 uchyliło decyzję Prezydenta Miasta S. z 6 maja 2022 r. nr SR/4120-1/301/5017/SP/84/22 odmawiającą przyznania J. A. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na matkę C. A. i umorzyło postępowanie pierwszej instancji w całości. Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: J. A. wnioskiem z 24 marca 2022 r. wystąpił do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w S. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką C. A. urodzoną [...] czerwca 1934 r. Prezydent Miasta S. decyzją z 6 maja 2022 r. odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego, uznając, że w sprawie nie została spełniona przesłanka z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, bowiem orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności nie potwierdza powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. J. A. wniósł odwołanie od powyższej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. rozpoznając sprawę przytoczyło przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 615 ze zm.) określające zasady przyznawania świadczeń rodzinnych, w tym art. 17 ust. 1, art. 17 ust. 1b, art. 23 ust. 1 i 2 i zaznaczyło, że postępowanie w przedmiotowej sprawie wszczął wniosek J. A. z 24 marca 2022 r. Organ odwoławczy zaznaczył, że w sprawie ustalone jednocześnie zostało, że wydaną w odrębnym postępowaniu administracyjnym decyzją z 23 lutego 2022 r. nr SR/4120-1/60/50177/SP/84/22 Prezydent Miasta S. , po rozpatrzeniu wniosku J. A. z 17 stycznia 2022 r. odmówił przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na C. A. , podnosząc, że orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, którym legitymuje się osoba wymagająca opieki, tj. C. A. nie potwierdza, że niepełnosprawność powstała u niej wieku nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Powyższa decyzja doręczona została J. A. 28 lutego 2022 r. i wobec niezłożenia odwołania stała się ostateczna 15 marca 2022 r. SKO w S. podniosło, że z analizy akt sprawy wynika, że w postępowaniach zakończonych decyzją z 23 lutego 2022 r. oraz decyzją z 6 maja 2022 r. wnioski zostały złożone przez tą samą osobę, tj. J. A. ; oba wnioski i obie sprawy miały ten sam przedmiot, tj. ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad C. A. ; podstawą wystąpienia o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego było to samo orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności (w rozumieniu art. 3 pkt 21 ustawy o świadczeniach rodzinnych), tj. orzeczenie wydane przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w S. z 11 lutego 2019 r. nr ZO/4212/35006; podstawę wydania merytorycznego rozstrzygnięcia w obu decyzjach stanowił art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zdaniem organu odwoławczego ze złożonego ponownie wniosku z 24 marca 2022 r. oraz dołączonych do niego załączników nie wynika, aby stan faktyczny sprawy zmienił się w zakresie okoliczności ustalonych i przyjętych do rozstrzygnięcia sprawy w decyzji z 6 maja 2022 r. w stosunku do ustaleń stanowiących podstawę do podjęcia ostatecznej decyzji z 23 lutego 2022 r. Nie miała miejsca też zmiana stanu prawnego po dniu wydania decyzji z 23 lutego 2022 r. do dnia podjęcia decyzji zaskarżonej odwołaniem w niniejszym postępowaniu. Zgodnie z zasadą trwałości decyzji administracyjnej wyrażonej w art. 16 k.p.a. ponowne rozstrzygnięcie przez organ administracji sprawy załatwionej wcześniej inną ostateczną decyzją administracyjną jest możliwe tylko po uchyleniu pierwotnej decyzji w ustalonym przez prawo trybie. Tym samym, w ocenie Kolegium należy przyjąć, że będąca przedmiotem postępowania odwoławczego decyzja z 6 maja 2022 r. dotyczy sprawy tożsamej z rozstrzygniętą już inną ostateczną decyzją administracyjną, co zgodnie z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., w przypadku gdyby stała się ona ostateczna, stanowiłoby przesłankę do stwierdzenia jej nieważności. W sprawie zaistniały zatem przesłanki do uchylenia decyzji organu I instancji i umorzenia postępowania. J. A. wniósł skargę na powyższa decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. przez bezzasadne uznanie, że wystąpiły przesłanki do umorzenia postępowania oraz że niedopuszczalny był ponowny wniosek skarżącego z 18 marca 2022 r. o ustalenie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką C. A. z uwagi na tożsamość toczących się już spraw w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu skargi skarżący przytoczył argumenty na poparcie podnoszonych zarzutów i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, o uchylenie decyzji Prezydenta Miasta S. z 23 lutego 2022 r. z uwagi na jej wadliwość, a także o zasądzenie kosztów postępowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji rozstrzygając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z treścią art.134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., zwanej dalej: p.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (...). Sąd nie może natomiast orzekać w kwestiach wykraczających poza przedmiot zaskarżenia. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona przez Sąd w oparciu o powołane kryterium wykazała, że decyzja ta jest niezgodna z prawem. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. umarzając postępowanie na podstawie art. 138 § 1 pkt.2 k.p.a. w zw. art. 105 § 1 k.p.a. nieprawidłowo bowiem oceniło, że w sprawie zachodzi przeszkoda uniemożliwiająca ponowne rozstrzygnięcie sprawy. Przyczyną uchylenia decyzji i umorzenia postępowania pierwszej instancji w całości w tej sprawie było stwierdzenie przez organ II instancji jego bezprzedmiotowości z uwagi na wcześniejsze rozstrzygnięcie sprawy tożsamej inną decyzją administracyjną. Zgodnie z treścią art. 105 § 1 k.p.a. gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Umorzenie postępowania jest więc orzeczeniem formalnym, kończącym postępowanie bez jego merytorycznego rozstrzygnięcia. W literaturze przedmiotu przyjmuje się, że przesłanka bezprzedmiotowości występuje, gdy brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy w ogóle lub nie ma ich do rozpoznania sprawy w drodze postępowania administracyjnego. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której stanowi art. 105 § 1 k.p.a. oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty (tak B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz, Warszawa 2019, s. 613). W realiach rozpoznawanej sprawy wymaga podkreślenia, że sprawa administracyjna - aby mogła być rozstrzygnięta co do istoty - nie może być wcześniej rozstrzygnięta orzeczeniem ostatecznym - res iudicata. Wcześniejsze rozstrzygnięcie sprawy tożsamej jest okolicznością powodującą, że sprawa w danym zakresie przestała istnieć, w związku z czym organy nie mają podstaw do jej powtórnego merytorycznego rozstrzygania. Tożsamość ta istnieje o ile występuje po stronie podmiotowej, przedmiotowej oraz w tym samym stanie prawnym i faktycznym sprawy. Dopóki w obrocie prawnym funkcjonuje orzeczenie kształtujące w sposób ostateczny prawa i obowiązki strony postępowania, kolejne postępowanie dotyczące tego samego zagadnienia staje się bezprzedmiotowe. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie bezprzedmiotowość - w przedstawionym powyżej rozumieniu - nie zachodziła. Sprawa administracyjna z wniosku J. A. o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia z uwagi na opiekę nad matką C. A. zakończona wydaniem przez Prezydenta miasta S. decyzji z dnia 23 lutego 2022r. nie jest tożsama ze sprawą, która jest przedmiotem niniejszego postępowania. Pierwsza z nich zawierała bowiem wniosek o przyznanie opisanego wyżej świadczenia pielęgnacyjnego od dnia 1 stycznia 2022r. a zaskarżona decyzja dotyczy tego samego żądania jednakże za okres późniejszy - począwszy od marca 2022r. Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja narusza przepisy art. 7, 77, 105 § 1, 107 § 3 oraz 138 § 1 pkt. 2 k.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni powyższe oraz okoliczność, że organ I instancji odmówił skarżącemu przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką z uwagi na brzmienie art. 17 ust. 1b. Przepis ten wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt. K 38/13 w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, został uznany za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Z tych przyczyn art. 17 ust. 1b nie może być stosowany w dotychczasowym brzmieniu po wejściu w życie orzeczenia TK. W sprawie nie było zatem dopuszczalne oparcie decyzji odmownej na tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., która została uznana przez TK za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi w zakresie żądania uchylenia ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta S. z dnia 23 lutego 2022r., która zapadła w odrębnym postępowaniu. Mając to na uwadze Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Stosownie do treści art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, rozpoznanie niniejszej sprawy nastąpiło na posiedzeniu niejawnym.