I SA/Wa 2635/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Asesor WSA Iwona Ścieszka po rozpoznaniu w dniu 16 marca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi L. N. i A. N. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Prezydenta [...] z [...] lipca 2020 r. nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżących L. N. i A. N. solidarnie kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

I SA/Wa 2635/20 UZASADNIENIE Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z dnia [...] września 2020 r., nr. [...] po rozpatrzeniu zażalenia L. D. i A. N. na postanowienie Prezydenta [...] z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] odmawiające wydania zaświadczenia o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności działki nr [...] z obrębu [...] położonej w [...] przy ul. [...] - na zasadzie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 144 k.p.a. utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. Przedmiotowe postanowienie wydane zostało w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne. W dniu [...] czerwca 2020 r. L. D. i A.N. złożyli wniosek o wydanie zaświadczenia o przekształceniu z dniem 1 stycznia 2019 r. prawa użytkowania wieczystego w prawie własności działki nr [...] z obrębu [...] położonej w [...] przy ul. [...] wpisanej do KW nr [...]. Prezydent [...] postanowieniem z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] odmówił wydania zaświadczenia żądanej treści. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ orzekający podał, że problematyka, której dotyczy żądanie jest sporna, co stanowi podstawę do odmowy wydania zaświadczenia. Na powyższe postanowienie L. D. i A.N. wnieśli, zażalenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, argumentując, że istnieją podstawy do wydania żądanego zaświadczenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z dnia [...] września 2020 r., nr. [...] po rozpatrzeniu zażalenia L. D. i A. N. – utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. Organ ustalił, że prawo użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości tj działki gruntu nr [...] z obrębu [...] położonej w [...] przy ul. [...], zostało ustanowione na rzecz spółki Polska [...] S.A. aktem notarialnym Rep. A nr [...] w dniu [...] lipca 1998 r. Spółka po wybudowaniu na ww. gruncie budynku mieszkalnego wyodrębniła i sprzedała 29 lokali wraz ze związanymi z tymi lokalami udziałami w nieruchomości wspólnej obejmującej udziały w użytkowaniu wieczystym gruntu przedmiotowej nieruchomości. Organ ustalił, że Sąd wieczystoksięgowy nie ujawnił w dziale II tej księgi udziałów w użytkowaniu wieczystym związanych z własnością 26 wyodrębnionych lokali, a ponadto nie odpisał od udziału przysługującego Spółce Polska [...] S.A. udziałów związanych z wyodrębnionymi lokalami. Tym samym zgodnie z treścią księgi wieczystej Spółka posiada na dzień [...] czerwca 2020 r. udział w ww. nieruchomości wynoszący [...] części. Zgodnie z wpisem w dziale II ww. księgi wieczystej prawo użytkowania wieczystego do gruntu przysługuje właścicielom trzech wyodrębnionych lokali w łącznym udziale wynoszącym [...] części oraz spółce działającej pod firmą Polska Korporacja [...] S.A, w udziale wynoszącym [...] części, przy czym prawo to nie jest związane z wyodrębnionymi lokalami. W ww. księdze wieczystej gruntowej nie ma wpisów dotyczących udziałów w użytkowaniu wieczystym związanych z własnością 26 wyodrębnionych lokali, wymienionych w dziale I tej księgi. Powyższa niezgodność była podstawą do ujawnienia w dziale III ostrzeżenia o niezgodności treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym skierowanego przeciwko prawu użytkowania wieczystego gruntu i własności budynku stanowiącego odrębną nieruchomość ujawnionemu na rzecz "Polskiej [...]" spółki akcyjnej z siedzibą w [...] celem ochrony prawa właścicieli lokali wyodrębnionych z budynku przy ul. [...] w [...] objętego księgą wieczystą nr [...] wskazanych w dziale 1-0 ww. księgi wieczystej w udziałach w nieruchomości wspólnej związanych z własnością wyodrębnionych lokali. Organ podkreślił, że zgodnie z art. 217 § 1 i 2 kpa oraz art. 218 kpa organ administracji publicznej wydaje zaświadczenie na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie. Zaświadczenie wydaje się, jeżeli: 1) urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa; 2) osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego. Zgodnie z art. 218 kpa w przypadkach, o których mowa w art. 217 § 2 pkt 2, organ administracji publicznej obowiązany jest wydać zaświadczenie, gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Organ administracji publicznej, przed wydaniem zaświadczenia, może przeprowadzić w koniecznym zakresie postępowanie wyjaśniające. Organ odwoławczy zauważył, że wydanie zaświadczenia na podstawie art. 217 § 2 pkt 2 k.p.a. polega na przeniesieniu danych ze znajdujących się w posiadaniu organu rejestrów, ewidencji i innych zbiorów do treści zaświadczenia. Wydanie zaświadczenia na tej podstawie jest niedopuszczalne, jeśli problematyka, której dotyczy żądanie strony jest sporna. Organ w oparciu o orzecznictwo sądowe wskazał, że zaświadczenie, z uwagi na jego specyfikę, nie służy rozstrzygnięciu sprawy, gdy przesłanki, z którymi przepis prawa wiąże określone skutki prawne, nie są jasne, a zwłaszcza, gdy istnieje spór co ich występowania w konkretnym wypadku. Oznacza to, że przedmiot postępowania o wydanie zaświadczenia nie obejmuje kompetencji do orzekania przez organ w danej sprawie administracyjnej, tj. ustalania praw lub obowiązków administracyjnoprawnych podmiotów prawa, a sprowadza się jedynie do poświadczenia faktów lub stanów prawnych wynikających z dokumentów będących w dyspozycji organu. Organ może zatem zaświadczyć tylko o tym, co bezpośrednio wynika z dokumentów pozostających w jego dyspozycji, a które wiążą się z zakresem wykonywanych przez niego, ustawowych kompetencji. W przypadku nieruchomości przy ul. [...], zdaniem organu nie można przyjąć, że stan prawny nieruchomości ujawniony w księdze wieczystej jest bezsporny. Kolegium wskazało, że w niniejszym postępowaniu o wydanie zaświadczenia nie jest uprawnione do merytorycznego badania sprawy i wyjaśnienia tej niezgodności. W świetle powołanego orzecznictwa w przypadku gdy meritum jest nieoczywiste i sporne brak jest podstaw do wydania zaświadczenia żądanej treści. Skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2020 r., nr. [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnieśli L. D. i A.N.. Wnosili o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia nr [...] z dnia [...] września 2020 roku i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji z nakazaniem wydania zaświadczenia, o którym mowa w art. 4 ustawy z dnia 20 lipca 2018 roku o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów. Skarżący w uzasadnieniu podnieśli, że przysługuje im prawo użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...], dla której prowadzona jest księga wieczysta KW nr [...], w łącznym udziale wynoszącym [...] części związanym z odrębną własnością lokalu nr [...], dla którego prowadzona jest księga wieczysta [...]. Wskazali, że Sąd wieczystoksięgowy ujawnił w dziale II księgi budynkowej KW nr [...], przysługujące im prawa związane z własnością wyodrębnionego lokalu nr [...] oraz odpisał odpowiedni udział wynoszący [...] części, przysługujący według wpisu w księdze wieczystej "Polskiej [...]" spółki akcyjnej z siedzibą w [...]. Podnieśli również, że Miasto [...] jest w posiadaniu dostatecznych dowodów, że zostały - w odniesieniu do budynku położonego w [...] przy ul. [...] (księga wieczysta budynkowa [...]) - spełnione przesłanki do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego we własność. Każdy lokal usytuowany w tym budynku ma założoną księgę wieczystą. Z każdej księgi lokalowej wynika status lokalu i udział w nieruchomości wspólnej. W dziale I-O księgi budynkowej są ujawnione wszystkie lokale i numery ich ksiąg wieczystych. Organ w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie i podtrzymał w całości argumentację przedstawianą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga jest zasadna. Materialnoprawną podstawę zaskarżonego postanowienia stanowią przepisy ustawy z 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów( Dz.U. z 2019 r. poz. 916). Przekształcenie praw przynależnych do tego rodzaju gruntów, po myśli art. 1 ust. 1 powołanej ustawy następuje ex lege z dniem 1 stycznia 2019 r. Grunty objęte powyższą regulacją zdefiniowano natomiast w art. 1 ust. 2 ustawy, zgodnie z którym przez grunty zabudowane na cele mieszkaniowe należy rozumieć nieruchomości zabudowane wyłącznie budynkami: mieszkalnymi jednorodzinnymi lub mieszkalnymi wielorodzinnymi, w których co najmniej połowę liczby lokali stanowią lokale mieszkalne, lub zabudowane na cele mieszkaniowe budynkami jedno lub wielorodzinnymi wraz z budynkami gospodarczymi, garażami, innymi obiektami budowlanymi lub urządzeniami budowlanymi, umożliwiającymi prawidłowe i racjonalne korzystanie z budynków mieszkalnych. Przepisy ustawy stosuje się również, jeżeli na gruncie zabudowanym budynkami, o których mowa w art. 1 ust. 2 ustawy, położone są także inne budynki, obiekty budowlane lub urządzenia budowlane, o ile łączna powierzchnia użytkowa budynków innych niż określone w art. 1 ust. 2 nie przekracza 30% powierzchni użytkowej wszystkich budynków położonych na tym gruncie (art. 1a ustawy). Przekształcenie potwierdza się w zaświadczeniu wydawanym przez organ administracji publicznej, które stanowi podstawę ujawnienia prawa własności gruntu w księdze wieczystej oraz ewidencji gruntów i budynków (art. 4 ust. 1 ustawy). Wydanie zaświadczenia następuje z urzędu lub na wniosek, co z kolei wynika z art. 4 ust. 2 ustawy. Zaświadczenie zaś - na co słusznie zwracały uwagę organy, a czego skarżący nie kwestionuje - jest czynnością materialnotechniczną organu polegającą na urzędowym potwierdzeniu w formie pisemnej obiektywnie istniejącego stanu rzeczy, dotyczącego faktów lub prawa. Jest ono przy tym przejawem wiedzy, a nie woli organu administracji publicznej, dokonywanym - w myśl art. 218 § 1 k.p.a. - w oparciu o posiadane rejestry i ewidencje bądź inne dane znajdujące się w jego posiadaniu. Zakres postępowania wyjaśniającego, prowadzonego przed wydaniem zaświadczenia, jest w konsekwencji takiej konstrukcji ograniczony do analizy posiadanej dokumentacji oraz danych zgromadzonych w ww. zasobach i oceny możliwości ich przeniesienia do treści zaświadczenia. Nie jest więc dopuszczalne dokonywanie w tym trybie ustaleń faktycznych i ocen prawnych niewynikających wprost z prowadzonej przez organ ewidencji, rejestrów bądź innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. W szczególności zaś nie jest możliwe wydanie zaświadczenia, jeśli problematyka, której żądanie strony dotyczy, jest sporna. Organ odwoławczy wskazał, że przyczyną odmowy wydania zaświadczenia było to, że w księdze wieczystej gruntowej nie ma wpisów dotyczących udziałów w użytkowaniu wieczystym związanych z własnością wszystkich wyodrębnionych lokali, wymienionych w dziale 1-0 tej księgi. Zgodnie ze stanem wpisów w dziale II ww. księgi wieczystej KW nr [...] prawo użytkowania wieczystego do gruntu przysługuje właścicielom trzech wyodrębnionych lokali w łącznym udziale [...] części w tym skarżącym w łącznym udziale wynoszącym [...] części związanym z odrębną własnością lokalu nr [...] oraz spółce działającej pod firmą Polska [...] S.A w udziale [...] części, przy czym prawo to nie jest związane z wyodrębnionymi lokalami. Organ przyznał, że Sąd ujawnił w dziale II księgi wieczystej budynkowej Nr [...] prawa przysługujące skarżącym związane z własnością wyodrębnionego lokalu nr [...] oraz odpisał odpowiedni udział przysługujący spółce Polska [...] S.A., lecz w ocenie organu powyższa czynność pozostaje bez wpływu na możliwość wydania przedmiotowego zaświadczenia z uwagi na ostrzeżenie ujawnione w dziale III księgi wieczystej, dotyczące niezgodności stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Nie ulega wątpliwości, że aby organ mógł wydać zaświadczenie o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości musi być ona zabudowana budynkami wyłącznie mieszkalnymi, ewentualnie wraz z budynkami gospodarczymi, garażami, innymi obiektami budowlanymi lub urządzeniami budowlanymi, umożliwiającymi prawidłowe i racjonalne korzystanie z budynków mieszkalnych. Przesłanki te są spełnione, co nie jest kwestionowane. Zatem przyczyną odmowy wydania zaświadczenia była okoliczność nie mająca wpływu na zdarzenie prawne przekształcenia. Organ pomimo, że podnoszona przez niego okoliczność nie mieści się w dyspozycji przepisów ustawy z 20 lipca 2018 r., podał ją jako podstawę odmowy wydania zaświadczenia. Stanowisko prezentowane przez organy oparte jest na argumencie, który nie występuje w procesie wykładni przepisu art. 1 ust. 1 i 2 powołanej ustawy, wychodzi poza zakres językowego rozumienia tego przepisu. Jeśli zatem - jak w rozpoznawanej sprawie - ewidencja, wskazuje na zabudowę działki nr [...] z obrębu [...] budynkiem mieszkalnym to brak jest podstaw do odmowy wydania zaświadczenia. Ponadto jak słusznie wskazali skarżący organ nie wziął pod uwagę i nie odniósł się do faktu, iż przysługujące skarżącym prawo użytkowania wieczystego nieruchomości w łącznym udziale wynoszącym [...] części związanym z odrębną własnością lokalu nr [...], ujawnione zostało w księdze wieczystej KW nr [...], prowadzonej dla nieruchomości budynkowej położonej w [...] przy ul. [...], stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...]. Bezsporne jest, że Sąd wieczystoksięgowy ujawnił w dziale II księgi wieczystej budynkowej Nr [...] prawa przysługujące skarżącym związane z własnością wyodrębnionego lokalu nr [...] oraz odpisał odpowiedni udział przysługujący spółce Polska [...] S.A.. Zaskarżone postanowienie, a także poprzedzające je postanowienie Prezydenta [...] wydane zostało z istotnym naruszeniem art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. To z kolei prowadziło do naruszenia art. 4 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 1 ust. 2 pkt 1 ustawy przekształceniowej, poprzez jego niezastosowanie i niewydanie żądanego zaświadczenia, choć w świetle danych ewidencyjnych dostępnych organowi brak było podstaw do kwestionowania spełnienia przez przedmiotową nieruchomość pozytywnych przesłanek przekształcenia, a z akt nie wynika by w stosunku do niej zachodziły okoliczności opisane w art. 3, wyłączające ją spod działania ustawy. To zaś prowadzić musi do uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji. Rozpatrując ponownie sprawę organ, mając na uwadze ocenę prawną sformułowaną w niniejszym wyroku, odnosząc się do interpretacji art. 1 ust. 1 i 2 powołanej ustawy. Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c i art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. Końcowo podnieść trzeba, że rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym miało miejsce w związku z obowiązywaniem stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19. Zgodnie bowiem z art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.), dodanego art. 46 pkt 21 ustawy z 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. z 2020 r. poz. 875), przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Z uwagi na znaczny wzrost wykrytych zakażeń w całym kraju, co znajdowało odzwierciedlenie na stronie www.worldometers.info/coronavirus/country/poland, objęcie Warszawy strefą zagrożenia przeprowadzenie rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących, a nie można było przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Poza tym zarządzeniem Prezesa WSA w Warszawie nr 21 z 16 października 2020 r. związku z objęciem Warszawy strefą czerwoną wstrzymano orzekanie na posiedzeniach jawnych i przyjęto zasadę orzekania na posiedzeniach niejawnych a sprawy wyznaczone na rozprawy skierowano do rozpoznania na posiedzeniach niejawnych (komunikat na stronie internetowej WSA w Warszawie).