I SA/Wa 2582/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.) Sędziowie WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz WSA Bożena Marciniak Protokolant specjalista Aleksandra Borkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 czerwca 2020 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2019 r. nr [...] w przedmiocie przyznania pomocy w formie posiłku oddala skargę.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez S. L., dalej "Skarżącego", od decyzji Prezydenta [...] nr [...] z [...]sierpnia 2019 r. w sprawie przyznania pomocy w formie posiłku przez 7 dni w tygodniu w okresie od 23 sierpnia 2019 r. do 30 września 2019 r. w punkcie Agencji Służby Społecznej w [...], utrzymało je w mocy. Stan sprawy przedstawiał się w sposób następujący. Skarżący złożył [...] sierpnia 2019 r. wniosek o przyznanie m.in. talonów obiadowych. Decyzją z [...] sierpnia 2019 r. nr [...] Prezydent [...] przyznał Skarżącemu pomoc w formie posiłku w okresie od [...] sierpnia 2019 r. do [...] września 2019 r. Decyzja zawierała informacją, że talony będą wydawane przez 5 dni roboczych poprzedzających miesiąc korzystania z posiłków do pierwszego dnia każdego miesiąca w OPS Filia I ulica [...] w godzinach 8:30-12. W przypadku odbioru talonu w późniejszym terminie będzie on zawierał odcinki do wykorzystania od dnia jego wydania. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Odwołanie od decyzji wniósł Skarżący wnosząc o jej uchylenie i zarzucając naruszenie art. 48 ustawy o pomocy społecznej poprzez naruszenie prawa do posiłku. W uzasadnieniu odwołania Skarżący wskazał na niemożliwość odebrania talonów mimo, że zgłosił się po nie w dniu wydania decyzji. Nie skorzystał także z talonów na [...] i [...] sierpnia 2019 r. Poza tym nie zgadza się z brakiem przyznania talonów na późniejszy okres w sytuacji w której potrzeby żywieniowe mają charakter ciągły. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...]października 2019 r. [...] utrzymało ww. decyzję Prezydenta [...]. Wskazując na art. 48 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (D.U. 2019, 1507 t.j.), dalej "ustawa", zwróciło uwagę na powody uzasadniające przyznanie tego rodzaju świadczenia. Pomoc taką przyznaje się osobie, która nie jest w stanie własnym staraniem takiego rodzaju posiłku zorganizować. Ponieważ przepisy ustawy nie wskazują na jaki okres i w jakiej formie pomoc tego rodzaju jest przyznawana, ustalenie ich leży w gestii organu. SKO wskazało, że Skarżący jest osobą zdrową, urodzoną w [...] r. i mógłby podjąć pracę zarobkową. Nie czyni tego, nie wywiązuje się też z podpisanego kontraktu socjalnego w zakresie podjęcia pracy. Oznacza to, że nie współdziała z organem opieki społecznej. Oceniając roszczeniową postawę Skarżącego w kontekście hierarchii zgłaszanych potrzeb i liczby osób ubiegających się o pomoc socjalną, organ uznał przyznaną mu pomoc za wystarczającą. Odnosząc się do odwołania i zarzutu niemożliwości odebrania talonów organ wskazał, że skarżący zgłosił się po talony [...] sierpnia po południu (w piątek). Wtedy talony nie były już wydawane. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiódł Skarżący. Zaskarżonej decyzji zarzucił : 1. naruszenie art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 K.p.a. poprzez niezebranie i nierozważenie całego materiału dowodowego a w konsekwencji niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy które to naruszenia pozbawiły go możliwości skorzystania z posiłków od [...] do [...] sierpnia 2019 r., podczas gdy prawidłowe ustalenia faktyczne powinny doprowadzić organ do ustalenia, że po talony zgłosił się już [...] sierpnia 2019 r.; 2. naruszenie art. 48 b ust. 2 ustawy o pomocy społecznej poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyznanie prawa do posiłków w wymiarze niewystarczającym do potrzeb, w tym pozbawienie 3 posiłków podczas gdy tego rodzaju pomoc powinna dotyczyć co najmniej pół roku. W uzasadnieniu skargi wskazał, że jest osobą bezdomną, korzysta na terenie Polski z ochrony uzupełniającej na mocy decyzji z [...] maja 2008 r., posiada pozwolenie na pobyt stały na terenie Polski na mocy decyzji z [...] lutego 2014 r. Wobec nie poinformowania go przez pracowników socjalnych o prawie do lokalu socjalnego złożył tego rodzaju wniosek dopiero w 2016 r. i oczekuje na taki lokal. Brak stałego zamieszkania utrudnia mu znalezienie pracy. Wcześniej tego rodzaju pomoc była mu przyznawana w większym rozmiarze. Nie zmieniła się od tamtego czasu jego sytuacja majątkowa i w związku z tym nie było podstaw do ograniczenia przez organ tego rodzaju pomocy. Wniosek o przyznanie talonów złożył [...] sierpnia 2019 r.. Został pouczony, że ma się zgłosić po nie [...] sierpnia 2019 r. podczas gdy decyzja wskazywała na [...] sierpnia 2019 r. Gdyby nie błędne pouczenie przez pracownika socjalnego mógłby korzystać z obiadów już [...] sierpnia 2019 r. Jego zdaniem pomoc powinna być przyznana na okres dłuższy. Wniosek o przesłuchanie A. L. został przez pełnomocnika skarżącego cofnięty. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga nie jest zasadna. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej jako: "P.p.s.a.", sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. Ponadto wskazać należy, że Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą, ale rozstrzyga jedynie w granicach danej sprawy, jak stanowi art. 134 § 1 ustawy P.p.s.a. przy czym stosownie do art. 135 P.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Zgodnie z art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (D.U. 2016, poz. 718 ze zm.), dalej "ppsa", Sąd uwzględnia skargę jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów prawa materialnego które miało wpływ na wynik sprawy (§ 1 pkt 1a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania (§ 1 pkt 1b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (§ 1 pkt 1c). W niniejszej sprawie organy uznały przede wszystkim, że Skarżący w niedostateczny sposób czyni starania aby zapewnić sobie prawo do gorącego posiłku. Organ wskazał, że Skarżący nie wywiązuje się z umowy socjalnej, nie znajduje zatrudnienia mimo że jest osobą zdrową. Okoliczności te w kontekście celów pomocy społecznej, w tym przesłanki staranności o jakiej mowa w art. 48b ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, uzasadniało przyznanie świadczenia na okres krótszy niż wskazywany przez skarżącego. Decyzja o przyznaniu pomocy ma charakter uznaniowy, co nakłada na organ obowiązek rozważenia wszelkich okoliczności faktycznych uzasadniających przyznanie pomocy. Oczywistym jest, że rozstrzygnięcie nie może mieć charakteru dowolnego. O tym, czy taka forma pomocy będzie przyznana w rozmiarze wyższym czy niższym decyduje organ, kierując się ogólnymi zasadami przyznawania pomocy społecznej wyrażonymi w art. 3 ust. 3 i 4 ustawy. to znaczy dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeby osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej, a także możliwościami finansowymi jakimi dysponuje organ. W żadnym razie obowiązek pomocy nie oznacza, że organ ma obowiązek całkowitego utrzymywania osób ubiegających się o tego rodzaju pomoc. Stanowi o tym art. 3 ust. 4 u.p.s. wskazujący, że "potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej". Pomoc społeczna ma zmierzać do pomocy, a nie do całkowitego wyręczania osób w pozyskiwaniu środków na życie. Nie może również zmierzać do zaspokojenia wszelkich zgłaszanych żądań. Sprzeciwiałoby się to celom opieki społecznej, a w konsekwencji interesowi społecznemu. Celem opieki społecznej jest zagwarantowanie możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb na podstawowym chociaż poziomie gwarantującym godne życie a z drugiej strony tworzenie mechanizmów pozwalających na zaktywizowanie tych osób do działania tak aby doszło do ich usamodzielnienia. Tego rodzaju cele wymagają od osoby, która znajduje się w trudnej sytuacji współdziałania z organem pomocowym. W tej sprawie Sąd, co do zasady, podziela wywody organu o zakresie w jakim organ wskazuje na brak współdziałania skarżącego z organem opieki społecznej. Obowiązek taki wynika z art. 4 ustawy o pomocy społecznej. Jak wynika z akt (karta aktywności zawodowej, wywiad), skarżący ma [...] lat jest narodowości [...], bez wskazywanego zawodu, osobą zdrową, przez wiele lat pobytu w Polsce ([...] lat) nie podejmującą żadnej pracy, związaną kontraktem socjalnym z [...] maja 2019 r. w którym m.inn. zobowiązał się do aktywnego pozyskiwania pracy. Jego aktywność polega wyłącznie na wizytach w Klubie Aktywności Zawodowej i w Urzędzie Pracy. Zdaniem pracownika socjalnego Skarżący nie wykazuje chęci zmiany swojej sytuacji życiowej. Tego rodzaju postawa, także w kontekście uzyskiwanej pomocy wcześniej pomocy (talony) wskazuje na brak z jego strony zainteresowania w zmianie swej sytuacji życiowej. Pomoc doraźna albo okresowa w postaci jednego gorącego posiłku dziennie przysługuje osobie, która własnym staraniem nie może go sobie zapewnić, o czym stanowi art. 48b ust. 2 ustawy. Analiza tego przepisu w kontekście wyżej wskazanych celów pomocy społecznej wskazuje na to, że ubiegający się o taką pomocy powinien co najmniej wykazać, że czynił starania aby tego rodzaju pomoc sobie zapewnić. Skarżący natomiast wskazuje jedynie na zachowania pracowników opieki socjalnej, które jego zdaniem nie były prawidłowe a nie wskazuje jakie starania poczynił aby spróbować choć w minimalnym stopniu zmienić swą sytuację życiową. W takich okolicznościach organy słusznie przyznały pomoc we wskazanym rozmiarze mając także na uwadze konieczność rozważenia sytuacji Skarżącego na tle potrzeb innych osób ubiegających się o tego rodzaju pomoc. Sąd natomiast podziela zarzuty skargi co do naruszenia przez organ art. 7 k.p.a. Przepis ten nakłada na organ obowiązek działania organu przy uwzględnieniu nie tylko interesu społecznego ale i słusznego interesu obywatela. W ocenie Sądu wydanie decyzji z datą tożsamą ze złożeniem wniosku i przyznaniem talonów obiadowych od dnia następnego w istocie uniemożliwiło Skarżącemu pełne z nich skorzystanie. Jak wynika z karty odbioru talonów odebrał je [...] sierpnia (poniedziałek) co czyni wiarygodnym twierdzenia Skarżącego o pouczeniu o możliwości odbioru dopiero w tej dacie. Nieracjonalnym byłoby przyjęcie, że Skarżący sam pozbawiłby się możliwości skorzystania z tego rodzaju świadczenia skoro tak mu na nich zależało. Nawet przyznanie talonów od piątku w sytuacji w której możliwość ich odbioru wskazana w decyzji jest możliwa do 12 budzi poważne wątpliwości co do prawidłowości rozstrzygnięcia organu w tym zakresie. Poza tym Skarżący nie jest obywatelem polskim, nie wiadomo czy posługuje się językiem polskim. W takiej sytuacji obowiązkiem organu było zadbanie o to czy na pewno Skarżący rozumie sens decyzji i zdaje sobie sprawę z konsekwencji podejmowanych przez organ czynności. Uchybienia te nie miały jednak istotnego znaczenia w sprawie. Uchylenie decyzji w sytuacji w której skarżący nie wykorzystał części talonów a część wykorzystał nie spowodowałaby przyznania ich za tożsamy okres czasowy, który już upłynął. W takich okolicznościach Sąd ostatecznie stwierdził brak podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji. Z tych względów i na podstawie art. 151 ppsa Sąd orzekł jak w wyroku.