I SA/Wa 2495/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie sędzia WSA Dariusz Pirogowicz asesor WSA Nina Beczek (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 lutego 2024 r. sprawy ze skargi A. D. i M. D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2023 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie postanowieniem z 21 września 2023 r. nr KOC/58/Go/23, po rozpatrzeniu odwołania A. D. i M. D., stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z 26 października 2022 r. nr 564/SD/2022 orzekającej o umorzeniu postępowania o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] i [...], ozn. dawniej jako "Nieruchomość [...] na przedmieściu [...] nr [...]". W uzasadnieniu powyższego postanowienia Kolegium wskazało, że decyzją z 26 października 2022 r. Prezydent m. [...] umorzył postępowanie o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości wyżej opisanej. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał m.in., że przedmiotowa nieruchomość znajduje się na terenie objętym działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...]. Jak wynika z dokumentacji zgromadzonej w sprawie dawna nieruchomość oznaczona nr. hip. [...]- [...] stanowi obecnie działki ewidencyjne nr [...] oraz [...] z obrębu [...], które zgodnie z treścią ksiąg wieczystych stanowią własność [...]. L.D. wnioskiem z 21 września 1948 r. wystąpiła o przyznanie prawa własności czasowej za czynszem symbolicznym do przedmiotowej nieruchomości. Organ I instancji, korzystając z trybu art. 214b ustawy o gospodarce nieruchomościami w dniu 14 sierpnia 2020 r. opublikował ogłoszenia wzywające strony do uczestnictwa w postępowaniu, wskazując informację na temat wniosku, wnioskodawców oraz przedmiotowej nieruchomości. W sprawie nie wpłynęło żadne pismo pochodzące od wzywanej strony w przeciągu ostatnich 30 lat poprzedzających dzień publikacji ww. ogłoszenia. Ogłoszenie to zostało opublikowane w dzienniku o zasięgu ogólnopolskim "Rzeczpospolita", "Gazecie Wyborczej-Tygodniku [...]" oraz zamieszczono je na okres 30 dni na stronie internetowej - Biuletynie Informacji Publicznej Urzędu [...]. Jak wskazał organ I instancji ogłoszenie zostało opublikowane zgodnie z treścią art. 214b ustawy o gospodarce nieruchomościami w brzmieniu sprzed nowelizacji z dnia 17 września 2020 r. Nie mniej jednak nie zmienia to sytuacji faktycznej i prawnej wnioskodawców dekretowych lub ich następców prawnych, gdyż art. 214b ust. 3, który określa treść ogłoszenia, zachował swoje pierwotne brzmienie w zakresie pkt 1, 2 i 3 tj. w zakresie jakim wymaga określenia w ogłoszeniu wnioskodawcy, nieruchomości i informacji o złożonym wniosku. Zmianie uległa natomiast treść pkt 4 art. 214b ust. 3 poprzez zobligowanie organu, aby w treści ogłoszenia wezwał, aby "wzywana strona" w terminach, o których mowa w tym przepisie zgłosiła i udowodniła swe prawa. Zgodnie z treścią art. 214b ust. 3 pkt 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami przed nowelizacją z dnia 17 września 2020 r. organ wzywał "wnioskodawcę lub jego następcę prawnego". Wobec powyższego, jak podał organ, należy uznać, że ogłoszenie opublikowane w oparciu o przepisy art. 214b w brzmieniu sprzed nowelizacji z 17 września 2020 r. skutecznie zainicjowało bieg terminów opisanych w art. 214b ust. 2. Ogłoszenie to bowiem wskazało dokładnie nieruchomość, dane wnioskodawcy jak również wszelkie wymagane informacje o samym wniosku. Wobec czego następcy prawni dawnych właścicieli mieli możliwość zidentyfikowania nieruchomości i zgłoszenia się do postępowania. Samo określenie, że organ wzywa "Wnioskodawcę lub jego następców prawnych", a nie że organ wzywa "strony" w żaden sposób nie różnicuje sytuacji prawnej i faktycznej przeddekretowego właściciela, jego następców prawnych czy też osoby składającej wniosek dekretowy. Termin 6-miesięczny na zgłoszenie praw w przedmiotowym postępowaniu upływał w dniu 12 lutego 2021 r. W dniu 8 grudnia 2020 r. (data stempla pocztowego 3 grudnia 2020 r.) do kancelarii organu wpłynęło pismo M. D. i A. D., reprezentowanych przez profesjonalnego pełnomocnika, zgłaszające ich prawa w przedmiotowym postępowaniu. Zgłaszający otrzymali kolejny 3-miesięczny termin, licząc od dnia zgłoszenia, na udowodnienie swoich praw do przedmiotowej nieruchomości. Termin ten upływał 3 marca 2021 r. Przy piśmie nadanym w dniu 11 maja 2021 r. (data wpływu do kancelarii organu 17 maja 2021 r.) pełnomocnik przedłożył w imieniu swoich mocodawców następujące dokumenty: odpis prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego dla Warszawy [...] z dnia 23 lutego 2021 r., sygn. akt [...], zgodnie z którym spadek po L. D. nabyli E. D.oraz S. D. po 1/2 każdy z nich, spadek po E. D. nabyli Irena D. oraz M. D. po 1/2 każde z nich, spadek po I. D. nabył w całości syn M. D.; odpis prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego dla Warszawy [...] z dnia 23 lutego 2021 r., sygn. akt [...], zgodnie z którym spadek po S. D. nabyła A. D. w całości. Następnie przy piśmie z 18 sierpnia 2022 r. pełnomocnik zgłaszających przedłożył odpis prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego dla Warszawy [...] z dnia 22 czerwca 2022 r., sygn. akt I Ns 100/22, zgodnie z którym spadek po J. S. nabyły M. S. oraz L.D. po 1/2 każde z nich, a spadek po M. S. nabyła w całości L. D. Przedłożywszy powyższe dokumenty zgłaszający udowodnili swoje prawa, jednak, zdaniem organu, dokonali tego z uchybieniem 3-miesięcznego terminu. Bezskuteczny upływ powyższego terminu, jako terminu prawa materialnego, spowodował definitywne wygaśnięcie praw przysługujących podmiotom zgłaszającym się. Zgodnie z art. 214b ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w sprawach dotyczących rozpatrzenia wniosków, o których mowa w art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...] umarza się postępowanie, jeżeli nie jest możliwe ustalenie stron postępowania lub ich adresów. Stosownie do treści ust. 2 tego przepisu podstawa umorzenia, o której mowa w ust. 1, zachodzi gdy organ wezwał nieustalone strony lub strony, których adresów nie ustalono, do uczestnictwa w postępowaniu przez ogłoszenie, a w sprawie nie wpłynęło żadne pismo pochodzące od wzywanej strony w przeciągu ostatnich 30 lat poprzedzających dzień publikacji ogłoszenia. Organ wydaje decyzję o umorzeniu postępowania, jeżeli w terminie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia wzywana strona nie zgłosiła swych praw albo zgłosiwszy je, nie udowodniła ich w terminie kolejnych 3 miesięcy lub nie wskazała swego adresu. W przedmiotowej sprawie zgłaszający nie udowodnili swoich praw w ustawowym terminie, a zatem zostały spełnione przesłanki obligujące organ do umorzenia postępowania o przyznanie prawa własności czasowej (obecnie prawa użytkowania wieczystego) za czynszem symbolicznym do przedmiotowej nieruchomości. Zgodnie z art. 214b ust. 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami decyzja o umorzeniu postępowania stanowi podstawę do ujawnienia tytułu własności do nieruchomości Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego w księgach wieczystych prowadzonych dla budynku i dla lokali wydzielonych z tego budynku jako odrębnych nieruchomości oraz do zamknięcia powyższych ksiąg. Odwołanie od powyższej decyzji Prezydenta [...] wnieśli A. D. i M. D., kwestionując zapadłe rozstrzygnięcie w całości. Pismem z 2 sierpnia 2023 r. Kolegium wystąpiło do Prezydenta [...] o udzielenie informacji o dacie publikacji obwieszczenia oraz przesłanie treści obwieszenia, z uwagi na rozbieżności w tym zakresie. W odpowiedzi w piśmie z 10 sierpnia 2023 r. Prezydent [...] nadesłał do Kolegium wyjaśnienia, podtrzymując wcześniejsze wyjaśnienia dotyczące zamieszczenia obwieszczenia o wydaniu decyzji Prezydenta [...] nr [...] zgodnie z art. 214b ust. 6 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Do pisma załączono wydruk z BIP wskazujący na datę publikacji oraz treść opublikowanego obwieszczenia. Z kolei, jak wyjaśnił organ I instancji, w dniu 21 listopada 2022 r. na łamach Biuletynu Informacji Publicznej Urzędu m.st. Warszawy zamieszczono zanonimizowaną treść nieostatecznej decyzji nr [...]. Rozpatrując odwołanie Kolegium stwierdziło, że zostało ono wniesione z uchybieniem terminu. Z art. 214 b ust. 6 ugn wynika, że Prezydent [...] zawiadamia o wydaniu decyzji w trybie art. 214b ugn w drodze obwieszczenia w urzędowym publikatorze teleinformatycznym - Biuletynie Informacji Publicznej m. [...]. Skutek doręczenia decyzji następuje z upływem 14 dni od dnia obwieszczenia. Kolegium wyjaśniło, że z dokumentacji znajdującej się w aktach sprawy wynika, że zaskarżona przez odwołujących decyzja została doręczona w dniu 18 listopada 2022 r. Zawiadomienie o wydaniu decyzji zostało zamieszczone w BIP w dniu 4 listopada 2022 r., co wynika z nadesłanych przez organ I instancji dokumentów. Skutek doręczenia nastąpił z upływem 14 dni od dnia obwieszczenia, a zatem 18 listopada 2022 r. Czternastodniowy termin na zaskarżenie czynności upływał w dniu 2 grudnia 2022 r. Odwołanie zaś zostało złożone w dniu 13 grudnia 2022 r. (data stempla pocztowego), a więc po upływie ustawowego terminu. Z powyższego jednoznacznie wynika, że odwołujący uchybili terminowi do wniesienia środka zaskarżenia jakim jest odwołanie. Kolegium podkreśliło, że przepis art. 214b ust. 6 ugn bardzo wyraźnie wskazuje kiedy następuje doręczenie decyzji, a skoro decyzję wydano w tym trybie, to należy stosować tenże przepis w zakresie doręczenia decyzji. Na marginesie Kolegium wyjaśniło, że stronie przysługuje możliwość złożenia stosownego wniosku w trybie nadzorczym zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, celem weryfikacji prawidłowości decyzji Prezydenta [...] z 26 października 2022 r. Skargę na powyższe postanowienie Kolegium wnieśli A. D. i M. D. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucili naruszenie przepisów prawa procesowego, tj.: 1) art. 134 kpa poprzez bezzasadne przyjęcie, że strona uchybiła terminowi do wniesienia odwołania, podczas gdy decyzja nie została stronie skutecznie doręczona, a w konsekwencji nie został nadany bieg terminowi do skorzystania ze środka odwoławczego w rozumieniu art. 129 kpa; 2) art. 7 i art. 77 kpa poprzez ich niezastosowanie polegające na nieprzeprowadzeniu przez organ dowodów na okoliczności istotne dla sprawy, tj. zaistnienie przesłanek do wydania przez Prezydenta [...] decyzji umarzającej postępowanie w sprawie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego w trybie określonym w art. 214b ust. 2 oraz jej doręczenia w drodze obwieszczenia na zasadzie art. 214b ust. 6 ugn; 3) art. 214b ust. 6 ugn poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie przejawiające się w zawiadomieniu o wydaniu decyzji w drodze obwieszczenia, będące konsekwencją bezpodstawnego przyjęcia, że w niniejszym postępowaniu zachodziły przesłanki do doręczenia decyzji w trybie przewidzianym w tym przepisie; 4) art. 214b ust. 1 i 2 ugn w brzmieniu obowiązującym na dzień publikacji ogłoszenia wzywającego wnioskodawcę lub jego następców prawnych poprzez nieuprawnione przyjęcie, że w sprawie zachodziły przesłanki do umorzenia postępowania administracyjnego ze względu na brak możliwości ustalenia stron postępowania lub ich adresów, podczas gdy okoliczność ta została wyczerpująco dowiedziona, w konsekwencji czego Prezydent [...] podjął czynności zmierzające do doręczenia decyzji w trybie określonym w art. 214b ust. 6 ugn; 5) art. 40 § 1 i 2 oraz art. 42 § 1 kpa poprzez jego niezastosowanie, polegające na odstąpieniu od doręczenia w tym trybie decyzji administracyjnej pełnomocnikowi prawidłowo ustalonych stron postępowania, w konsekwencji czego nie rozpoczął biegu termin do wniesienia odwołania. Z ostrożności procesowej, niezależnie od zarzutów odnoszących się do prawidłowości zastosowanego przez Prezydenta [...] trybu umorzenia postępowania oraz doręczenia decyzji stronom, skarżący wskazali również na potencjalne naruszenie przez organ art. 129 § 2 kpa przejawiające się w niezasadnym przyjęciu, że strona uchybiła zawartemu w tym przepisie 14-dniowemu terminowi do złożenia odwołania, podczas gdy ostatnim dniem do wniesienia środka zaskarżenia był 20 grudnia 2022 r. Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Dokonując oceny zaskarżonego postanowienia Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ organ wydając to postanowienie nie naruszył prawa, a przy jego podjęciu nie uchybił zasadom i przepisom postępowania. Na wstępie należy zaznaczyć, że sąd administracyjny w zakresie swej właściwości bada wyłącznie zgodność z prawem kwestionowanego postanowienia wydanego w sprawie. W myśl przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego złożenie odwołania zobowiązuje organ odwoławczy do zbadania w pierwszej kolejności, czy zostało ono wniesione przez uprawnioną do tego stronę z zachowaniem ustawowego terminu, a w razie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania organ powinien wydać postanowienie, o którym mowa w art. 134 kpa. Zgodnie z art. 129 § 2 kpa odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie – od dnia jej ogłoszenia stronie. Przepisy szczególne mogą przewidywać inne terminy do wniesienia odwołania (art. 129 § 3 kpa). Termin ten ma charakter zawity, co oznacza, że dokonanie czynności po upływie tego terminu jest bezskuteczne. Z istoty takiego terminu wynika, że nie może być on przedłużony. Rozpatrzenie przez organ odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi naruszenie prawa, bowiem oznacza weryfikację w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, która korzysta z ochrony trwałości na podstawie art. 16 § 1 kpa. Zatem warunkiem skuteczności czynności procesowej – w niniejszej sprawie wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta [...] z 26 października 2022 r. – jest zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania. W rozpoznawanej sprawie decyzja Prezydenta [...] z 26 października 2022 r. została wydana na podstawie art. 214b ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2021 r. poz. 1899 z późn. zm.), powoływanej dalej jako "ugn". Skoro decyzja została wydana na podstawie art. 214b ust. 1 i 2 ugn, to do doręczenia decyzji w sprawie miał zastosowanie przepis art. 214b ust. 6 ugn, w świetle którego Prezydent [...] zawiadamia o wydaniu decyzji w trybie art. 214b w drodze obwieszczenia w urzędowym publikatorze teleinformatycznym - Biuletynie Informacji Publicznej m. [...]. Skutek doręczenia decyzji następuje z upływem 14 dni od dnia obwieszczenia. Termin wskazany w art. 214b ust. 6 ugn jest terminem prawa materialnego niepodlegającym przedłużeniu czy przywróceniu. Z przepisu tego wprost wynika, że skutek doręczenia decyzji następuje z upływem 14 dni od dnia zawiadomienia w drodze obwieszczenia o wydaniu decyzji, a nie jak chciałaby strona od dnia zamieszczenia w Biuletynie Informacji Publicznej zanonimizowanej treści decyzji. Z akt administracyjnych rozpoznawanej sprawy wynika, że zawiadomienie o wydaniu decyzji Prezydenta [...] z 26 października 2022 r. zostało zamieszczone w Biuletynie Informacji Publicznej [...] w dniu 4 listopada 2022 r. (dzień tygodnia przypadający w piątek). Zatem, stosownie do treści art. 214b ust. 6 zdanie drugie ugn, skutek doręczenia decyzji nastąpił z upływem 14 dni od dnia obwieszczenia, czyli w dniu 18 listopada 2022 r. (dzień tygodnia przypadający w piątek) i od tej daty rozpoczął bieg 14-dniowy termin do wniesienia odwołania, który - wbrew twierdzeniu skarżących - upłynął z dniem 2 grudnia 2022 r. (dzień tygodnia przypadający w piątek). Odwołanie natomiast zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego dopiero w dniu 13 grudnia 2022 r., o czym świadczy uwidoczniona data stempla pocztowego na kopercie, w której przesłano odwołanie. Z zestawienia daty doręczenia decyzji i daty wniesienia odwołania od tej decyzji wynika, że odwołanie złożone zostało z uchybieniem ustawowego terminu, określonego w art. 129 § 2 kpa. Wobec czego Kolegium prawidłowo stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Kolegium dokonało prawidłowej interpretacji przepisu art. 214b ust. 6 ugn i prawidłowo przyjęło, że doręczenie decyzji wydanej w trybie art. 214b ugn następuje z upływem 14 dni od dnia zawiadomienia w drodze obwieszczenia o wydaniu decyzji. Przepis art. 214b ust. 6 ugn wyraźnie wskazuje, kiedy następuje doręczenie decyzji, a skoro decyzję wydano w trybie art. 214b ugn, to należy stosować tenże przepis w zakresie doręczenia decyzji. W świetle powyższych okoliczności, w ocenie Sądu, wbrew zarzutom skargi, Kolegium nie dopuściło się naruszenia przepisów prawa procesowego, wobec czego zarzuty skargi okazały się niezasadne. Organ odwoławczy prawidłowo ocenił zebrane w sprawie dowody, dające w pełni podstawę do dokonania weryfikacji zaprezentowanego w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia stanowiska, w sposób nie budzący wątpliwości Sądu ustalił stan faktyczny w zakresie istotnym dla wydania postanowienia zaskarżonego w sprawie i zasadnie stwierdził, że nastąpiło uchybienie terminu do wniesienia odwołania, zaś stwierdzenie uchybienia terminu do złożenia odwołania zamyka drogę do merytorycznego rozpatrzenia tego środka odwoławczego. Tym samym – po dokonaniu przez organ odwoławczy prawidłowej oceny dowodów – data doręczenia decyzji w trybie art. 214b ust. 6 ugn jest datą nie budzącą wątpliwości i prawidłowo ustaloną. Skarżący nie podważyli skutecznie wiarygodności dokumentu urzędowego, o jakim mowa w art. 76 § 1 kpa w zw. z art. 214b ust. 6 ugn, potwierdzającego datę doręczenia decyzji - której doręczenie nastąpiło przez zawiadomienie o jej wydaniu w drodze obwieszczenia - a w konsekwencji stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania, bowiem skarżący nie prowadzili żadnych dowodów przeciwko dokumentowi urzędowemu, które podważyłyby ustalenia organu odwoławczego. Z przedstawionych wyżej względów Sąd orzekł jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.). Sąd rozpoznał skargę w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 powołanej ustawy.