I SA/Wa 2305/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz Asesor WSA Nina Beczek (spr.) Protokolant referent Aneta Suchecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lutego 2024 r. sprawy ze skarg G. N. oraz W. I. i M. A. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] września 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty 1. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2023 r. nr [...]; 2. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz G. N. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 3. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz W. I. i M. A. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, po rozpatrzeniu odwołania M.C., W. R., A. M., T. R., G. N., M. M., E. S., O. D., U.R., reprezentowanej przez W. R. i M. B., od decyzji Wojewody Mazowieckiego z 20 czerwca 2023 r. nr 2698/2023 orzekającej o odmowie potwierdzenia M. C., A. M., E. S., U. R., T. R., W. R., W. I., M. D., M. M., M. B., G. N. i O. D. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez A. R. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w [...] przy ul. [...] ([...]) – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy. Wnioskami z 8 i 29 grudnia 2008 r. W. I. oraz E. S., A. M. i M. C. wystąpili do Wojewody Mazowieckiego o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez małżonków A. R. i jego żonę H. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w [...] przy ulicy [...] oraz majątku J., pow. [...], woj. [...]. Minister wskazał, że w toku postępowania zgromadzono m.in. następujący materiał dowodowy: 1. zaświadczenie nr 99 wystawione 3 czerwca 1930 r. przez Magistrat Miasta [...], Sekcja Techniczna. Zgodnie z treścią którego: "Sekcja Techniczna Magistratu Miasta [...] zaświadcza, że zgodnie z załączonym planem sytuacyjnym, sporządzonym 7 maja 1930 r., nieruchomość oznaczona L. policyjną 25 i miejską, położona w [...] przy [...], należąca podług aktu kupna zeznanego przed notariuszem [...] w [...] w dniu 4 luty 1904 r. nr 50 zatwierdzonego przez starszego notariusza przy Sądzie Okręgowym w [...] w dniu 21 lutym 1904 r. nr 5 cz. 5 i podług danych rejestracyjnych Wydziału Podatkowego Magistratu miasta [...] do W. R. zawiera obszaru 4538,89 mtr2 (...). Zaświadczenie niniejsze wydaje się na skutek podania właścicielki posesji L. 25 przy ulicy [...], R. W. złożonego celem przedstawienia do Wydziału Hipotecznego przy Sądzie Okręgowym w [...]. Szef Sekcji Technicznej (...)" (k. 69); 2. zaświadczenie nr T-2429-R wystawione 8 października 2001 r. przez [...] Centralne Archiwum Państwowe, zgodnie z treścią którego: "W zbiorach archiwalnych Komisariatu Ludowego Gospodarki Komunalnej [...] Socjalistycznej Republiki Radzieckiej na wykazie domów m. [...] podlegających nacjonalizacji z dnia 26 listopada 1940 roku, w rubrykach "imię i nazwisko właściciela, zarządcy domu" "adres domu" znajdują się odpowiednio wpisy: W. R., "Św. [...] (nazwa ulicy, nazwisko - jak w dokumencie, imię ojca, rok urodzenia nie podane). Do niniejszego zaświadczenia załącza się kopie fragmentów z księgi hipotecznej nr [...] z lat 1930-1939 dla nieruchomości przy ulicy [...] w [...] przechowywanej w zbiorach archiwalnych Wydziału Hipotecznego Sądu Okręgowego w [...] (zbiór 130, kat. 1, sygn. 14007, str. 29, załączniki nr 5, 21). W zachowanej częściowo dokumentacji archiwum nie znaleziono innych informacji dotyczących W. R., domu przy ulicy [...], stanowiącego własność W. R. i W. R., ani informacji o tym, że dom został odziedziczony po W. R. (....)" (k. 136); 3. plan sytuacyjny nieruchomości nr [...] w bloku nr [...] przy ulicy [...] należącej do W. R., obszaru 997,00 s.kw czyli 4538,82 mtr2 (k. 141); 4. domowa książka meldunkowa, miejscowość: m. [...], ulica [...], nr domu: [...], kom P.P., książka otwarta została dnia 21.Xl.1938 r., właściciel domu: S-cy W. R., kuratorka domu: W. R. zam. ul. [...], Zarząd Miejski w [...], 21.XI.1938 r., Oddział Ewidencji Ludności. Lokal nr [...], Nr porządkowy: [...], R. A., imiona rodziców: G., W., zawód: współwłaściciel domu, data urodzenia: 1913, wyznanie: rzym-kat, przynależność państwowa: polska, skąd przybył: [...], data przybycia na pobyt czasowy: 13.XI.1939 r., pokwitowanie biura meldunkowego (data): 2.XII.1939 r. (k. 145); 5. akt notarialny repetytorium nr [...] sporządzony 31 października 1927 r. Zgodnie z treścią którego: "Do kancelarii Wydziału Hipotecznego Sądu Okręgowego w [...] stawił się J. R. przedstawiciel [...] Banku Ziemskiego zamieszkały i prawne miejsce zamieszkania obierający w [...] przy ulicy [...] nr [...] działający w imieniu i na rzecz [...] Banku Ziemskiego i oświadczył, że W. R. posiada prawem własności nieruchomość w mieście [...] przy ulicy [...] położoną, obszaru według świadectwa zastawu 1011 50/100 sąż kwadr, a według planu sporządzonego w roku 1902 przez geometrę [...] 1015 sąż kwadr zawierającą, którą ona nabyła od [...] Banku Ziemskiego w szacunku 98 415 rubli 30 kop. Po oświadczeniu załączając do zbioru dokumentów tej księgi pod nr 1 odpis aktu kupna zeznanego przed A.l., notariuszem w [...], z dnia 4 lutego 1904 r., zatwierdzony w dniu 21 lutego 1904 r. po nr 2 zaświadczenia Magistratu Miasta [...] z dnia 15 października 1927 r. pod nr 3 decyzję Zarządu [...] Banku Ziemskiego z dnia 12 października 1927 r. (...). I. Wyjaśnienie stanu nieruchomości. Stawająca twierdzi, że z mocy aktu kupna zeznanego przed notariuszem A. l. w [...] 4 lutego 1904 r., zatwierdzonego w dniu 21 lutego 1904 r., ona W. R. posiada prawem własności nieruchomość w mieście [...] przy ulicy [...] pod nr [...] położoną w zaświadczeniu Magistratu Miasta [...] z dnia 3 czerwca 1931 r. nr [...] oraz na urzędowym planie sytuacyjnym, który stawająca składa do zbioru dokumentów tej księgi pod nr M 4 i 5 szczegółowo opisaną, powierzchni 4538,82 metr, kwadr, według tegoż planu zawierającą, nabytą od Zarządu [...] Banku Ziemskiego w szacunku 98 415 rubli 30 kop. (...)." Dział drugi. W.R. posiada prawem własności nieruchomość niniejszą z mocy aktu kupna zeznanego przed A. l. w [...] 4 lutego 1904 r. zatwierdzonego w dniu 21 lutego 1904r., którą nabyła od Zarządu [...]Banku ziemskiego w szacunku 98415 rubli 30 kop. Zapisano z mocy powołanego aktu wskutek protokołu pierwiastkowego zaprowadzenia hipoteki z dnia 4 czerwca 1930 roku (k. 426); 6. świadectwo o mieniu nieruchomym V. R. Nr [...] wystawione 6 czerwca 2017 r. przez Centralne Archiwum Państwa [...], zgodnie z treścią którego: "W zbiorach archiwalnych Departamentu Podatków Ministerstwa Finansów, w aktach oceny mienia nieruchomego i "spisu mienia nieruchomego znajdującego się w granicach Inspekcji Podatkowej IV Dzielnicy [...]." (bez daty, data pisma przewodniego 1940-11-26) wpisana jest właścicielka domów mieszkalnych i "pomieszczeń przemysłowych i handlowych" R. W. mieszkająca na ul. [...], wartość mienia 200.000 Lt. W zbiorach archiwalnych Ministerstwa Gospodarki Komunalnej [...] SRR w spisie domów podlegających nacjonalizacji (bez daty, data pisma przewodniego 1940-11-26) wpisana jest właścicielka domu na ul. [...] ([...]) 25 R. V.." (k. 454); 7. spis nieruchomości położonych w obszarze V Obwodu [...]. L.p. 196 Nazwisko i imię: R. V., Adres właściciela: ul. [...], Adres nieruchomości: [...], Przeznaczenie nieruchomości: domy mieszkalne, Wartość mienia: 200 000 (k. 479). Minister podał, że jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, wskazanego w pkt 1-7, W. R. była pierwotną właścicielką nieruchomości położonej w [...]przy ulicy [...]([...]) 25 w skład której wchodziło 4538,82 m2. Z uwierzytelnionego odpisu pisma Archidiecezji [...] proboszcza parafii w [...], wynika, że W. R. zmarła w [...] w dniu 19 czerwca 1938 r. (k. 139). Z decyzji Sądu Okręgowego w [...], I Wydział Cywilny, nr sprawy Z 1640/39 z dnia 17 kwietnia 1938 r. wynika, że spadek po W. R. nabyli w równych częściach: W. R., J. R., K. M., H. K. (D.), A. R. i W. R., w różnych częściach (k. 138). Z postanowienia Sądu Rejonowego dla m.st. Warszawy w [...] I Wydział Cywilny z dnia 31 grudnia 2020 r., sygn. akt I Ns [...], wynika, że spadek po A. R., zmarłym dnia 1 lipca 1944 r., ostatnio stale zamieszkałym w majątku [...], nabyli w zakresie majątku nieruchomego: żona H. R. z d. N. - w 5/35 części, siostra J. R. - w 6/35 części, siostra W. R. - w 6/35 części, siostra H. D. - w 6/35 części, siostra K. M. - w 6/35 części, bratanek B. R. - w 3/35 części, bratanica T. R. - w 3/35 części (k. 488). Zgodnie z odpisem prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w [...] I Wydział Cywilny z dnia 15 lutego 2016 r., sygn. akt I Ns [...], spadek po H. R. z d. N., zmarłej dnia 28 sierpnia 1990 r. w [...], na podstawie ustawy na zasadach ogólnych nabył w całości brat J. N. (k. 285). Jak wynika z prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w [...] Wydział I Cywilny z dnia 15 lutego 2016 r., sygn. akt I Ns [...], spadek po J. N., zmarłym dnia 7 czerwca 2006 r. w [...] i tam ostatnio stale zamieszkałym, na podstawie ustawy na zasadach ogólnych nabyły: córka M. C. z d. N., córka A. M. z d. N., córka E. S. z d. N., każda z nich w 1/3 części (k. 284). Zgodnie z odpisem prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia 11 sierpnia 2011 r., sygn. akt I Ns [...], spadek po J. R., zmarłej dnia 30 września 1968 r. w [...], na podstawie ustawy nabyli: siostra W. R., w 1/4 części spadku wprost, siostra K. M., w udziale 1/4 część spadku wprost, siostra H. D. - w udziale 1/4 części spadku wprost, bratanek B. R., w udziale 1/8 części spadku wprost, bratanica T. R., w udziale 1/8 części spadku wprost (k. 205). Zgodnie z odpisem prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego [...] w [...] Wydział XIII Cywilny z dnia 2 czerwca 2008 r., sygn. akt XIII Ns [...], spadek po H. D., zmarłej dnia 3 stycznia 1994 r. w [...], na podstawie ustawy nabyli synowie: R. D. i J. D., po 1/2 części każdy z nich (k. 213). Jak wynika z odpisu prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w [...]Wydział II Cywilny z dnia 8 kwietnia 2002 r., sygn. akt II Ns [...], spadek po J. D., zmarłym dnia 26 lutego 2001 r. w [...] na podstawie ustawy nabył R. D. - brat, w całości (k. 214). Jak wynika z odpisu prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego [...] w [...], Wydział XIII Cywilny z dnia 18 maja 2009 r., sygn. akt XIII Ns [...], spadek po R. D., zmarłym dnia 14 września 2008 r. w [...], ostatnio stale zamieszkałym w [...], na podstawie ustawy nabyli: G. N.- córka i O. D.- syn, po 1/2 części każdy z nich (k. 287). Zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] X Wydział Cywilny z dnia 22 marca 2011 r., sygn. akt X Ns [...], spadek po T. R., zmarłej dnia 15 listopada 2010 r., na podstawie ustawy nabyli: bratanica T. R. oraz bratanek W. R., w 1/2 części każde z nich (k. 327). Zgodnie z odpisem prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego [...] w [...] Wydział XIII Cywilny z dnia 1 kwietnia 2009 r., sygn. akt XIII Ns [...], spadek po K. M., zmarłej dnia 17 lutego 1989 r. w [...], na podstawie ustawy nabyli: wnuczka M. B.i wnuk M. M., po 1/2 części każdy z nich (k. 121). Zgodnie z odpisem prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w [...] II Wydział Cywilny z dnia 27 maja 1998 r., sygn. akt II Ns [...], spadek po B. R., zmarłym dnia 20 marca 1998 r. w [...], na podstawie ustawy nabyli: żona U. R. i córka T. R., po 1/2 części każdy z nich (k. 101). Jak wynika z odpisu prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] w [...] I Wydział Cywilny z dnia 29 marca 2007 r., sygn. akt I Ns [...], spadek po W. R., z d. R., zmarłej dnia 17 czerwca 1970 r. w [...], na podstawie ustawy nabyły córki: W. D. z d. R. i A. I. z d. R., po 1/2 części każda z nich (k. 36). Zgodnie z odpisem prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] Wydział I Cywilny z dnia 30 listopada 2001 r., sygn. akt I Ns [...], spadek po A. I., zmarłej dnia 16 grudnia 2000 r. w [...], ostatnio zamieszkałej w [...], z mocy ustawy wprost nabył w całości syn W. I. (k. 37). Z wypisu aktu poświadczenia dziedziczenia z dnia 2 września 2019 r., Rep. A nr [...], wynika, że spadek po W. D., zmarłej dnia 18 listopada 2018 r. w miejscowości [...], na podstawie ustawy nabyła córka – M. D.(k. 522). Postanowieniem z 10 marca 2023 r. nr 168/2023 Wojewoda Mazowiecki stwierdził, że M. D., W. I., T. R., W. R., U. R., M. B., M. M., G. N. i O. D. posiadają prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez W. R., J. R., K. M., H.K.(D.) nieruchomości poza obecnymi granicami RP, w [...] przy ul. [...]([...]), w skład której wchodziło 4538,82 m2. W postanowieniu organ I instancji wezwał strony do wskazania jednej z wybranych form realizacji prawa do rekompensaty, a także do złożenia operatu szacunkowego sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego, określającego wartość pozostawionej nieruchomości (k. 495). Wojewoda Mazowiecki, po rozpatrzeniu wniosków, decyzją z 20 czerwca 2023 r. odmówił potwierdzenia prawa do rekompensaty wskazując, że strony nie udowodniły spełnienia przesłanek określonych art. 2 w zw. z art. 5 ust. 2 i art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, albowiem materiał dowodowy nie potwierdza okoliczności, że A. R. opuścił byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. oraz że powrócił na obecne terytorium państwa polskiego z zamiarem stałego pobytu. Wojewoda podał, że z dowodów znajdujących się w aktach sprawy, m.in. z domowej książki meldunkowej ulicy [...] w [...] wynika, że współwłaściciel nieruchomości A. R. na dzień 1 września 1939 r. posiadał obywatelstwo polskie i zamieszkiwał na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Jednak jak wyjaśnił Wojewoda, istotą jest to, że A. R., będący przed wybuchem II wojny światowej współwłaścicielem opisanej na wstępie nieruchomości, nigdy nie repatriował się do Polski, został bowiem zamordowany 1 lipca 1944 r., a więc nie opuścił byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. Tymczasem, zdaniem Wojewody, konieczne jest spełnienie przez osobę opuszczającą w związku z wybuchem II wojny światowej dawne tereny Rzeczypospolitej Polskiej warunku przesiedlenia się na terytorium Polski w granicach powojennych. Wojewoda podkreślił, że treść art. 3 ust. 2 ustawy wskazuje, że w razie śmierci właściciela uprawnionymi do rekompensaty są spadkobiercy, o ile posiadają obywatelstwo polskie. Wojewoda zauważył, że przepis ten ma na uwadze spadkobierców właściciela uprawnionego do rekompensaty, a więc spadkobierców właściciela, który pozostawił nieruchomość poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, był w dniu 1 września 1939 r. obywatelem polskim zamieszkującym na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i opuścił je z przyczyn określonych w art. 1 ustawy bądź z tych przyczyn nie mógł na nie powrócić. Brak spełnienia przesłanki wyrażonej w art. 3 ust. 2 oznacza zdaniem Wojewody, że uprawnienie do potwierdzenia prawa do rekompensaty nie przysługuje A. R. i tym samym nie przysługuje jego ewentualnym spadkobiercom. W konsekwencji, niespełnienie tego wymogu oznacza, że osobom, które wywodzą swoje prawo do rekompensaty jako spadkobiercy pierwotnego właściciela, przedmiotowe prawo nie może być potwierdzone i skutkuje wydaniem odmownej decyzji w świetle art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, rozpatrując odwołania M.C., W. R., A. M., T. R., G. N., M. M., E. S., O. D., U. R., reprezentowanej przez W. R. i M. B., zaskarżoną do Sądu decyzją utrzymał w mocy powyższą decyzję Wojewody Mazowieckiego. W uzasadnieniu decyzji Minister podzielił stanowisko Wojewody, zgodnie z którym materiał dowodowy nie potwierdza okoliczności, że A. R. opuścił byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. oraz że powrócił na obecne terytorium państwa polskiego z zamiarem stałego pobytu i okoliczności tej nie kwestionują również sami skarżący. W ocenie Ministra, okoliczność braku powrotu właściciela przedmiotowej nieruchomości na terytorium w obecnych granicach Rzeczypospolitej Polskiej uniemożliwia uzyskanie prawa do rekompensaty przez jego następców prawnych. Powyższa decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji stała się przedmiotem skargi wniesionej przez W. I. i M. D., reprezentowanych przez profesjonalnego pełnomocnika oraz skargi wniesionej przez G. N. G. N. oraz W. I. i M. D. zarzucili zaskarżonej decyzji: naruszenie przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: a. art. 8 kpa przez prowadzenie postępowania w sposób skutkujący utratą zaufania obywateli do organów Państwa spowodowanym zagubieniem odwołań wniesionych przez skarżących, b. art. 6 kpa i art. 8 kpa przez prowadzenie postępowania w sprawie i wydanie decyzji w sposób skutkujący utratą zaufania obywateli do organów Państwa, a także przez brak rzetelnej i wnikliwej oceny materiału zgromadzonego w sprawie oraz w sposób naruszający przyznane stronom na mocy postanowienia Wojewody Mazowieckiego z 10.03.2023 r. uprawnienia związanego z rekompensatą zabużańską, c. art. 110 kpa w zw. z art. 126 kpa przez wydanie decyzji w sprawie sprzecznej z treścią wydanego w sprawie postanowienia, które stwierdzało, że stronom przysługuje prawo do rekompensaty zabużańskiej, pomimo że organ II instancji związany był na podstawie ww. przepisów postanowieniem wydanym na podstawie art. 7 ust.1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej Polskiej od dnia jego doręczenia, bowiem akt ten jest aktem kształtującym sytuację prawnoproceduralną jego adresatów i nie został zaskarżony, a zatem jest aktem wiążącym strony i organy państwa, d. art. 7 kpa w zw. z art. 77 § 1 kpa i art. 80 kpa przez brak wszechstronnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy bez uwzględnienia słusznego interesu stron postępowania jako obywateli i niewyczerpujące rozpatrzenie zebranego w sprawie materiału dowodowego polegające na: i) błędnym ustaleniu, że strony ubiegają się o prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez A. R. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w [...] przy ul. [...] ([...]) [...] w sytuacji, gdy z treści wniosku oraz materiału dowodowego zebranego w sprawie jednoznacznie wynika, że ww. wniosek dotyczy pozostawienia ww. nieruchomości nie przez A. R., który zmarł w 1944 r., lecz jego spadkobierców, tj. H. R. (z domu D.), W.R., J. R., K. M. oraz H. K. (D.), którzy to spadkobiercy posiadali obywatelstwo Polskie i w 1945 r., już jako właściciele przedmiotowej nieruchomości (wskutek spadkobrania), opuścili byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w związku z wojną, a więc to względem tych osób, jako właścicieli przedmiotowej nieruchomości, organ winien był badać spełnienie przez nich przesłanek do uzyskania rekompensaty wskazanych w przepisach ustawy, co potwierdza zarówno treść postanowienia oraz materiał dowodowy znajdujący się w aktach sprawy, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, ii) błędnym ustaleniu stanu faktycznego sprawy pod kątem spełnienia przesłanek z ustawy przez A. R., a nie jego spadkobierców wymienionych powyżej (i), pomimo że z treści materiału zgromadzonego w sprawie wynika, że właścicielami ww. nieruchomości byli spadkobiercy A. R., którzy posiadali obywatelstwo polskie 1 września 1939 r. oraz opuścili terytorium byłej Rzeczypospolitej Polskiej w związku z wojną w 1945 r., co miało istotny wpływ na wynik sprawy, e. art. 79a § 1 kpa przez brak poinformowania strony o niespełnionych lub niewykazanych przez nią przesłankach skutkujących wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony i wydanie decyzji w sprawie bez realizacji przedmiotowego obowiązku, f. art. 138 § 2 kpa przez nieuchylenie decyzji organu I instancji i nieprzekazanie sprawy temu organowi do ponownego rozpoznania, pomimo wydania przez organ I instancji decyzji z naruszeniem przepisów postępowania i konieczności wyjaśnienia spełnienia przesłanek wymaganych do uzyskania rekompensaty zabużańskiej przez spadkobierców A. R., co ma istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. 2. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj.: a. art. 2 pkt 2 ustawy w zw. z art., 3, art. 5 ust. 2, art. 6 ust 1 i 6, art. 7 ust 2 ustawy przez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że strony nie udowodniły spełnienia przesłanek określonych w art. 2 ustawy oraz art. 3 i art. 5 ust. 2 ustawy, podczas, gdy wskazane w ww. przepisach przesłanki winny być spełnione nie przez A. R., lecz przez jego spadkobierców, tj. H. R. (z domu N.), W. R., J. R., K. M., H. K. (D.), którzy posiadali obywatelstwo Polskie i w 1945 r. opuścili terytorium byłej Rzeczpospolitej Polskiej w związku z wojną, co jednoznacznie wynika z zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz treści postanowienia. W. I. i M. D.zarzucili zaskarżonej decyzji także naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 10 § 1 kpa i w zw. z art. 15 kpa przez wydanie przez organ II instancji decyzji z rażącym naruszeniem prawa polegającym na pominięciu dwóch odwołań od decyzji Wojewody Mazowieckiego złożonych przez skarżących. Wskazując na powyższe zarzuty skarżący W. I. i M. D. wnieśli o stwierdzenie nieważności w całości zaskarżonej decyzji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ppsa w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa, z uwagi na jej wydanie z rażącym naruszeniem prawa przez pominięcie przy wydawaniu decyzji dwóch odwołań złożonych przez skarżących W. I. i M. D., ewentualnie, jeżeli Sąd nie zgodzi się ze stanowiskiem strony skarżącej w tym zakresie wnieśli o: 1. uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Wojewody Mazowieckiego; 2. na podstawie art. 145a § 1 ppsa wnieśli o zobowiązanie organu II instancji do wydania w określonym terminie decyzji, ze wskazaniem sposobu załatwienia sprawy lub jej rozstrzygnięcia; 3. przeprowadzenie dowodu z dokumentów w postaci: a. pierwszych stron odwołań złożonych przez skarżących w dniu 7.10.2023 r. zawierających prezentatę Mazowieckiego Urzędu Wojewódzkiego na okoliczność wykazania faktu złożenia przez skarżących odwołań od decyzji Wojewody Mazowieckiego, b. pisma Wojewody Mazowieckiego z dnia 17.08.2023 r. SPN.VI.JW/GP.7725-709/08 o przekazaniu odwołań organowi II instancji, w tym obu odwołań złożonych przez skarżących na okoliczność wykazania faktu złożenia przez skarżących odwołań od decyzji Wojewody Mazowieckiego i zagubienia tych dokumentów przez organ administracji publicznej; 4. zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. Skarżąca G. N. wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Wojewody Mazowieckiego oraz na podstawie art. 145a § 1 ppsa wniosła o zobowiązanie organu II instancji do wydania w określonym terminie decyzji, ze wskazaniem sposobu załatwienia sprawy lub jej rozstrzygnięcia, a ponadto wniosła o zasądzenie kosztów postępowania. Skarga W. I. i M. D. została zarejestrowana pod sygn. akt I SA/Wa 2305/23, zaś skarga G. N. została zarejestrowana pod sygn. akt I SA/Wa 2306/23. Następnie postanowieniem z dnia 5 stycznia 2024 r., wydanym na podstawie art. 111 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd połączył do łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy o sygnaturach akt: I SA/Wa 2305/23 i I SA/Wa 2306/23, i prowadzenia ich pod sygn. akt I SA/Wa 2305/23. W odpowiedziach na skargi Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o oddalenie skarg w całości jako bezzasadnych. Odnosząc się zaś do zarzutu dotyczącego wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa polegającym na pominięciu dwóch odwołań od decyzji organu I instancji złożonych przez W. I. i M. D., Minister wskazał, że wydając zaskarżoną decyzję rozpoznał wszystkie odwołania przekazane przez organ I instancji przy piśmie przewodnim z 17 sierpnia 2023 r., tj. odwołania: M. C., A. M., G. N., M. M., E. S., U. R., W. R., T. R., O. D. i M. B. Minister podniósł, że jak wynika z karty przeglądowej, przekazane przez Wojewodę Mazowieckiego akta sprawy nie zawierały odwołań W. I. i M. D. O wniesieniu przez skarżących odwołań Minister powziął informację dopiero po wydaniu zaskarżonej decyzji i w związku z tym pismem z 27 października 2023 r. zwrócił się do organu I instancji o przesłanie odwołań W. I. i M. D. Dopiero przy piśmie z 18 listopada 2023 r. organ I instancji nadesłał odwołania W. I. i M. D. Po analizie odwołań W. I. i M. D. Minister stwierdził, że odwołania te zawierają jednakową treść, a ponadto są jednobrzmiące z odwołaniami: M. C., A. M., G. N., M. M., E. S., O. D. i M.B. Zatem Minister stwierdził, że pominięcie przez niego odwołań W. I. i M. D. mających jednakową treść z rozpoznanymi przez Ministra odwołaniami M. C., A. M., G.N., M. M., E. S., O. D. i M. B. nie miało wpływu na wynik postępowania, albowiem ich rozpoznanie nie doprowadziłoby do odmiennego rozstrzygnięcia, niż zapadłe w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skargi są zasadne, albowiem organy orzekające w sprawie dopuściły się zarówno naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak i naruszenia prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy. W pierwszej kolejności odnieść się należy do zarzutu nierozpoznanych odwołań W. I. i M. D. i wyjaśnić, że w sytuacji występowania w postępowaniu wielości stron, organ odwoławczy winien w ramach rozpatrywania środków zaskarżenia w pierwszej kolejności ustalić czy wszystkie wniesione odwołania zostały mu przekazane do rozpatrzenia przez organ I instancji, aby móc zrealizować postulat łącznego rozpoznania wszystkich odwołań w jednym terminie. Niedopełnienie obowiązku łącznego rozpoznania wszystkich odwołań traktowane jest jako istotne naruszenie przepisów postępowania, tj. wyrażonej w art. 15 kpa zasady dwuinstancyjności, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tej staranności nie zachowano w tej sprawie, albowiem w chwili rozpoznawania odwołań: M. C., A. M., G. N., M. M., E. S., U. R., W. R., T. R., O. D. i M. B. i wydania w dniu 12 września 2023 r. decyzji utrzymującej w mocy decyzję Wojewody Mazowieckiego z 20 czerwca 2023 r., już w dniu 10 lipca 2023 r. wniesione zostały w terminie odwołania W. I. i M.D., złożone osobiście w Mazowieckim Urzędzie Wojewódzkim w Kancelarii Obsługi Klienta. Tym samym nie było jakichkolwiek przeszkód, aby w dniu 12 września 2023 r. również rozpoznać odwołania W. I. i M. D. Nierozpoznanie tych odwołań stanowi niewątpliwie obrazę zasady dwuinstancyjności postępowania wyrażonej w art. 15 kpa. W sytuacji wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji przez dwie lub więcej stron postępowania administracyjnego, zasada dwuinstancyjności nakłada na organ odwoławczy obowiązek ich łącznego rozpatrzenia w jednym terminie. Jest to oczywisty i bezwzględny wymóg w przypadku merytorycznego rozpatrywania sprawy. W rozpoznawanej sprawie obowiązek łącznego rozpatrzenia wszystkich odwołań nie został spełniony. W sytuacji wydania przez organ odwoławczy decyzji merytorycznej, mimo nierozpatrzenia wszystkich odwołań, orzeczenie to kończy postępowanie odwoławcze. Wyłączona jest wówczas możliwość rozpatrzenia innych, dotychczas nierozpatrzonych, odwołań i ponownego rozstrzygnięcia sprawy w postępowaniu odwoławczym. Jeżeli organ odwoławczy ograniczy się do rozstrzygnięcia co do odwołania jednej strony, czy kilku stron, jednak z pominięciem któregoś ze złożonych odwołań, to w rezultacie wydane orzeczenie kończy postępowanie odwoławcze i wyłączona jest możliwość wydania drugiej decyzji w tej samej sprawie. Dlatego niedopełnienie obowiązku łącznego rozpoznania wszystkich odwołań traktowane jest zasadniczo jako istotne naruszenie przepisów postępowania, mogące mieć wpływ na wynik sprawy. W takiej sytuacji, aby rozpoznać wszystkie prawidłowo złożone w terminie odwołania, obowiązkiem organu administracji II instancji było spowodowanie wszczęcia z urzędu postępowania w trybie nadzwyczajnym stwierdzenia nieważności decyzji, zmierzającego do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji podjętej na skutek rozpoznania jednego z kilku złożonych odwołań. Dopiero po uchyleniu takiej decyzji można zrealizować obowiązek łącznego rozpoznania wszystkich wniesionych odwołań. Niedopełnienie bowiem obowiązku łącznego rozpatrzenia wszystkich odwołań stron wywołuje daleko idące, nieakceptowalne skutki prawne. Z jednej strony wykluczyć należy stan, w którym odwołania niektórych stron pozostają nierozpoznane po zakończeniu postępowania. Z drugiej strony, wykluczone jest wydanie ponownych decyzji w celu ich rozpoznania, bowiem nie może istnieć w obrocie wiele decyzji ostatecznych w tej samej sprawie. W przedmiotowej sprawie organ odwoławczy, pomimo wniesienia przez wiele stron odwołań od tej samej decyzji organu I instancji, wydał zaskarżoną decyzję po rozpatrzeniu wyłącznie odwołań M. C., A. M., G. N., M. M., E. S., U.R., W. R., T. R., O. D. i M. B., pozostawiając tym samym w obrocie prawnym nierozpatrzone dwa odwołania W. I. i M. D. To oznacza, że zaskarżona decyzja Ministra została wydana z naruszeniem przepisów postępowania mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, skutkującym koniecznością jej uchylenia. Wydanie zaskarżonej decyzji odbyło się bowiem bez rozpatrzenia odwołań skarżących W. I. i M. D., co w sposób oczywisty narusza zasadę dwuinstancyjności postępowania. Sam organ odwoławczy przyznaje w odpowiedzi na skargę, że nie rozpoznał odwołań W. I. i M. D., ponieważ nie zostały mu one przesłane przez organ I instancji. Zatem pominięcie nawet jednego z odwołań stanowi istotne naruszenie zasad ogólnych Kodeksu postępowania administracyjnego, a w szczególności zasady dwuinstancyjności postępowania. Nadto, wydanie decyzji z pogwałceniem zasady dwuinstancyjności, obowiązującej w postępowaniu administracyjnym, godzi w podstawowe prawa i gwarancje procesowe obywatela i musi być ocenione jako istotne naruszenie prawa. Zatem już chociażby tylko z tego powodu zaskarżona decyzja podlegała wyeliminowaniu z obrotu prawnego. Niezależnie od powyższego zaskarżona decyzja, jak też poprzedzająca ją decyzja Wojewody Mazowieckiego wydane zostały z istotnym naruszeniem przepisów prawa materialnego. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2017 r. poz. 2097). Ustawa ta kompleksowo reguluje zagadnienia uprawnień Zabużan, określając w art. 1, art. 2 i art. 3 podmiotowe i przedmiotowe przesłanki, jakie musi spełnić wnioskodawca, by uzyskać potwierdzenie prawa do rekompensaty. W art. 1 określa zasady realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w wyniku wypędzenia z byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub jego opuszczenia w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. dokonanego na podstawie wskazanych w tym przepisie "układów republikańskich" oraz wymienionej w art. 1 ust. 1a umowy pomiędzy Rzeczpospolitą Polską a Związkiem Socjalistycznych Republik Radzieckich o zamianie odcinków terytoriów państwowych z dnia 15 lutego 1951 r., zwanego przez ustawodawcę "prawem do rekompensaty". Ponadto art. 1 ust. 2 wprowadza zasadę, że przepisy ust. 1 stosuje się także do osób, które na skutek innych okoliczności związanych z wojną rozpoczętą w 1939 r. były zmuszone opuścić byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Przepis art. 1 ustawy zakreśla zatem jej zasięg przedmiotowy i podmiotowy. Natomiast w art. 2 tej ustawy ustawodawca zawarł przesłanki, jakie łącznie musi spełniać właściciel nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, aby otrzymać prawo do rekompensaty. W brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji przepis ten wymagał, by właściciel nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej był w dniu 1 września 1939 r. obywatelem polskim i miał miejsce zamieszkania na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w rozumieniu przepisów: art. 3 ustawy z dnia 2 sierpnia 1926 r. o prawie właściwym dla stosunków prywatnych wewnętrznych (Dz. U. poz. 580) lub art. 24 Kodeksu Postępowania Cywilnego (Dz. U. z 1932 r. poz. 934), lub § 3-10 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 23 maja 1934 r. wydanego w porozumieniu z Ministrem Skarbu co do § 2 ust. 3-5, z Ministrem Spraw Wojskowych co do §§ 20, 21, 22, 24 ust. 3, § 49 ust. 1 i 2, § 55 i § 56 oraz z Ministrem Spraw Zagranicznych co do § 18 ust. 1 i 2, § 51 i § 55, o meldunkach i księgach ludności (Dz. U. poz. 489) oraz opuścił byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn, o których mowa w art. 1, lub z tych przyczyn nie mógł na nie powrócić (pkt 1), a także posiada obywatelstwo polskie (pkt 2). W przypadku śmierci właściciela nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim spadkobiercom albo niektórym z nich, wskazanym przez pozostałych spadkobierców, jeżeli spełniają wymóg określony w art. 2 pkt 2 (czyli posiadają obywatelstwo polskie). Organy obu instancji odmówiły M. C., A. M., E. S., U. R., T. R., W.R., W. I., M. D., M. M., M. B., G. N. i O. D. potwierdzenia prawa do rekompensaty, powołując się na okoliczność, że były współwłaściciel pozostawionych nieruchomości A. R. nie spełnił warunku opuszczenia byłego terytorium RP – jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy postanowienia sądowego zmarł w dniu 1 lipca 1944 r. w majątku [...] (na obecnym terytorium [...]), gdzie zamieszkiwał. Oznacza to zdaniem organów, że skoro były współwłaściciel nie repatriował się, to jego następcom prawnym nie przysługuje prawo do rekompensaty, ponieważ ich poprzednik prawny prawa tego nie nabył, a prawo spadkobiercy właściciela pozostawionego mienia do realizacji prawa do rekompensaty ma swoje źródło w prawach przysługujących właścicielowi mienia. Nie można bowiem przenieść więcej praw niż się samemu posiada. Z takim stanowiskiem organów nie sposób się zgodzić, ponieważ zdaniem Sądu doprowadziło ono w rozpatrywanej sprawie do nieuzasadnionej odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty w oparciu o przesłankę pozaustawową, czyli niewynikającą z przepisów ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Z przepisów art. 1 i art. 2 ustawy o prawie do rekompensaty wynika, że prawo to przysługuje właścicielowi nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli był on w dniu 1 września 1939 r. obywatelem polskim i miał miejsce zamieszkania na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Rekonstrukcja normy prawnej zawartej w art. 1 ustawy wskazuje, że podstawą nabycia prawa do rekompensaty może być zarówno opuszczenie przedwojennych granic Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie enumeratywnie wymienionych umów międzynarodowych (ust. 1, ust. 1a), jak i inne okoliczności związane z wojną rozpoczętą w 1939 r. (ust. 2). O ile powód opuszczenia byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest ustawową przesłanką uzyskania rekompensaty, co wynika wprost z art. 2 pkt 1 ustawy o prawie do rekompensaty, to jednak ustawa nie ogranicza prawa do rekompensaty jedynie do osoby, która w dniu wybuchu wojny była właścicielem opuszczonej nieruchomości. Dla potwierdzenia prawa do rekompensaty, w świetle powołanych przepisów, nie ma znaczenia, że osoba będąca właścicielem 1 września 1939 r. nie repatriowała się. Od dnia jego śmierci, w miejsce przedwojennego właściciela, w jego prawa wstąpili bowiem jego następcy prawni i od tego dnia stali się oni właścicielami (lub współwłaścicielami) przedmiotowej nieruchomości. Jeśli więc osoby będące już w momencie repatriacji właścicielami pozostawionego mienia przemieściły się na obecne terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z powodu okoliczności związanych z wojną rozpoczętą w 1939 r., to zdaniem Sądu, spełniają one wynikające z art. 2 powołanej ustawy przesłanki uprawniające do otrzymania rekompensaty. W zakresie normatywnym, istotnym dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, ustawodawca jednoznacznie wskazał w art. 2 ustawy, że prawo do rekompensaty przysługuje właścicielowi nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli spełnia on łącznie jedynie następujące wymogi: - był w dniu 1 września 1939 r. obywatelem polskim i miał miejsce zamieszkania na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w rozumieniu wymienionych w tym artykule przepisów oraz opuścił byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn, o których mowa w art. 1, lub z tych przyczyn nie mógł na nie powrócić, - posiada obywatelstwo polskie. Oznacza to, że przepis art. 2 pkt 1 ustawy nie zawiera wyrażonego wprost warunku, aby w dniu 1 września 1939 r. osoba była właścicielem pozostawionej nieruchomości. Nie można zatem spełnienia takiego pozaustawowego warunku wymagać od osób, które właścicielami opuszczonych nieruchomości stały się w czasie działań wojennych w drodze dziedziczenia. Takie zawężenie podmiotowego zakresu osób uprawnionych do rekompensaty za tzw. mienie zabużańskie nie znajduje umocowania w przepisach powołanej ustawy. Przepis art. 3 ust. 2 ustawy dotyczy innej grupy uprawnionych – spadkobierców osób, które się repatriowały. Osoby te nie muszą spełniać ani warunku repatriacji, ani warunku zamieszkiwania w dniu 1 września 1939 r. na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeśli tylko posiadają obywatelstwo polskie. Z przytoczonej regulacji prawnej, wbrew stanowisku organów, treść art. 1 i art. 2 przywołanej ustawy nie wskazuje, by ustawodawca uzależniał potwierdzenie prawa do rekompensaty od faktu, by właściciel tego mienia legitymował się w stosunku do niego tytułem prawa własności na dzień 1 września 1939 r. Brzmienie art. 1 i art. 2 ustawy o prawie do rekompensaty jest wyraźne i należy rozumieć te przepisy w taki sposób, że zasady realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej stosuje się do osób, które na skutek innych okoliczności związanych z wojną rozpoczętą w 1939 r. były zmuszone opuścić terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Raz jeszcze podkreślić należy, że przepisy te nie zawierają żadnych innych warunków, które winien spełnić właściciel pozostawionego mienia lub jego spadkobierca, poza zawartymi w art. 1 i art. 2 powołanej ustawy. Dlatego też nieuprawnione jest wprowadzenie przez organ administracji publicznej, właściwy do przyznania rekompensaty, dodatkowego (pozaustawowego) warunku, jakim jest posiadanie własności pozostawionej nieruchomości przez osobę repatriującą się konkretnie w dniu 1 września 1939 r. Omawiane przepisy nie ustanawiają takiego wymogu także w stosunku do spadkobierców takiej osoby. Dodać też w tym miejscu trzeba, że jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 listopada 2021 r., sygn. akt I OSK 1655/20 (dostępny na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl) "przepisy ustawy zabużańskiej są przepisami szczególnymi a przy tym mocno rygorystycznymi. Brak jest zatem jakiegokolwiek uzasadnienia prawnego do interpretowania ich treści w sposób jeszcze bardziej zawężający aniżeli wynika to z ich wykładni językowej.". Pozbawienie M. C., A. M., E. S., U. R., T. R., W. R., W. I., M. D., M. M., M. B., G. N. i O. D. prawa do rekompensaty z tytułu mienia pozostawionego poza granicami kraju w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r., w sytuacji, gdy zamieszkują oni na terenie Polski i legitymują się obywatelstwem polskim, narusza nie tylko przepisy ustawy o prawie do rekompensaty, lecz także standardy konstytucyjne. Zdaniem Sądu działanie organu, który odmawia przyznania prawa do rekompensaty na podstawie pozaustawowej przesłanki narusza zasadę legalizmu zawartą w art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Nie można bowiem uznać za działanie w granicach prawa sytuacji, w której organ rozstrzyga sprawę administracyjną na podstawie nieistniejącej normy prawnej. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę nie podziela stanowiska przeciwnego zaprezentowanego w powołanych przez Ministra wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego. Istnienie takich orzeczeń nie może być przesłanką do wprowadzenia dodatkowego, pozaustawowego wymogu, że repatriacji musiała być poddana osoba, która była właścicielem nieruchomości w dniu 1 września 1939 r., a tym samym, że z kręgu osób uprawnionych do rekompensaty wykluczone zostały osoby, które co prawda w dniu 1 września 1939 r. były obywatelami polskimi, zamieszkiwały na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, ale prawo własności pozostawionej tam nieruchomości nabyły po dniu 1 września 1939 r. w drodze dziedziczenia. W ocenie Sądu właściwe w sprawie jest stanowisko, że spadkobiercy byłego właściciela nieruchomości, który zmarł przed repatriacją, i którzy sami opuścili byłe terytorium Rzeczypospolitej z przyczyn określonych w ustawie i jako właściciele pozostawili tam tę nieruchomość, nabyli prawo do rekompensaty, o którym mowa w art. 1 ustawy. Potwierdzenia tego prawa mogą się w konsekwencji domagać także ich spadkobiercy. Pogląd taki wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 października 2022 r., sygn. akt I OSK 2047/21 (dostępny na wyżej wskazanej stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych). Pogląd, jakoby z ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej oraz tzw. "umów republikańskich", w których zawarte zostały zobowiązania Państwa Polskiego wobec osób repatriowanych, wynikało, że osoby, które podczas wojny straciły członków rodziny, którzy w dniu wybuchu wojny były właścicielami nieruchomości, zostały wykluczone z podjętego w "umowach republikańskich" zobowiązania do zapewnienia im ekwiwalentu za pozostawione mienie i późniejszej jego realizacji w postaci ustawowych przepisów o rekompensacie, nie tylko nie znajduje uzasadnienia w treści tych dokumentów, ale sprzeczny jest także z zasadami państwa prawnego. Trudno bowiem odnaleźć jakiekolwiek uzasadnienie dla sytuacji, w której Państwo Polskie podejmowałoby zobowiązania zapewnienia warunków życia repatriowanym rodzinom, którym udało się przeżyć wojnę bez strat, natomiast odmawiałoby takiej pomocy rodzinom, które repatriowały się bez osób, które poniosły śmierć w wyniku wojny. Takiego kształtowania stosunków prawnych nie można zarzucić ani aktualnemu ustawodawcy, ani nawet komunistycznym władzom odpowiedzialnym za organizację akcji repatriacyjnej. Akcja powrotu do Polski w obecnych granicach obejmowała wdowy, sieroty, a nawet małoletnie dzieci urodzone po 1 września 1939 r. Co więcej, fakt poddania się repatriacji, która oznaczała de facto bezpowrotne porzucenie dotychczasowego miejsca zamieszkania, zwanego słusznie "małą ojczyzną", był przejawem patriotyzmu, przywiązania do Polski jako "dużej ojczyzny", wyrażanego w sytuacji, w której Polska zmuszona była odstąpić znaczną część swojego terytorium. Niezależnie od politycznych przesłanek, którymi kierować się mogły władze państw uzgadniających przesunięcia ludności po zakończeniu II wojny światowej oraz oceny tych procesów z punktu widzenia praw człowieka, nie można nie dostrzegać, że również Państwo Polskie deklarowało w ten sposób swoją więź i troskę o osoby narodowości polskiej, które zamieszkiwały byłe terytorium Państwa Polskiego. Troska ta obejmowała wszystkich, którzy na skutek wojny znaleźli się w tej niezwykle trudnej sytuacji, bez nieuzasadnionych podziałów i bezpodstawnej kazuistyki. W aktualnym orzecznictwie sądów administracyjnych silnie akcentowana jest konieczność powrotu na aktualne terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jako warunku skorzystania z uprawnień do rekompensaty. Niezależnie od oceny, na ile warunek ten można uznać za wynikający z aktualnej treści przepisów ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, należy podkreślić zasadniczą odmienność sytuacji prawnej osób, które swoje prawa do rekompensaty wywodzą z następstwa prawnego po byłym właścicielu pozostawionej nieruchomości, a więc są spadkobiercami właściciela w rozumieniu art. 3 ust. 2 tej ustawy, i osób, które same zmuszone były pozostawić poza obecnymi granicami Państwa Polskiego nieruchomości, które odziedziczyły podczas wojny lub bezpośrednio po niej, lecz przed swoją repatriacją. Nawet jeśli uznać, że osoby o których mowa w art. 3 ust. 2 omawianej ustawy nie mogły na jej podstawie nabyć praw, które nie przysługiwałyby ich poprzednikom prawnym, inne osoby, które same opuściły byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i powróciły w jej obecne granice, objęte były gwarancjami zawartymi w "układach republikańskich" i nie powinno ulegać wątpliwości, że dotyczą ich uprawnienia wskazane w art. 1, art. 2 oraz art. 3 ust. 1 powołanej ustawy. W przypadku takich osób warunek "przemieszczenia się" na aktualne terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest spełniony. W świetle powyższego stwierdzić należy, że decyzje organów obu instancji naruszają nie tylko przepisy prawa materialnego, tj. art. 1, art. 2 i art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, ale zostały one wydane również z istotnym naruszeniem przepisów proceduralnych takich jak: art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 i art. 138 § 1 pkt 1 kpa, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ uwzględni wyrażoną powyżej ocenę prawną, wiążącą organ na mocy art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i w sposób staranny dokona szczegółowej analizy całego zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i ponownie rozpatrzy złożone w sprawie wnioski o potwierdzenie prawa do rekompensaty i oceni jego zasadność, przy czym dokonując wspomnianej analizy, organ winien uwzględnić dyrektywy art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa, a uzasadnienie rozstrzygnięcia uzasadnić zgodnie z treścią art. 107 § 3 kpa. Z powyższych względów Sąd orzekł jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c i art. 135 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach postępowania zasądzonych w punkcie 2. sentencji wyroku, obejmujących uiszczony wpis sądowy od skargi w kwocie 200 zł, orzeczono na mocy art. 200 powołanej ustawy. Natomiast o kosztach postępowania zasądzonych w punkcie 3. sentencji wyroku orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 202 § 2 i w zw. z art. 205 § 2 powołanej ustawy, które obejmują wysokość uiszczonego wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 zł i wysokość kosztów zastępstwa prawnego przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji w kwocie 480 zł ustalonych na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935). Sąd nie uwzględnił uiszczonej opłaty skarbowej od pełnomocnictw, ponieważ w świetle art. 2 ust. 1 pkt 1 lit. l ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 2111), nie podlega opłacie skarbowej złożenie dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa w sprawach rekompensat w rozumieniu ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2017 r. poz. 2097).