I SA/Wa 2305/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Magdalena Durzyńska, sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska, sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik (spr.), Protokolant referent Aleksandra Cymerska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi J. P., B. P. i P. vel P. E. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta m.st. Warszawy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 lutego 2019 r. sygn. akt I SAB/Wa 306/18 1. wymierza Prezydentowi m.st. Warszawy grzywnę w wysokości 2 000 (dwa tysiące) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta m.st. Warszawy sumę pieniężną w wysokości 1 000 (jeden tysiąc) złotych na rzecz każdego ze skarżących: J. P., B. P. i P. vel P. E.; 4. zasądza od Prezydenta m.st. Warszawy na rzecz J. P., B. P. i P. vel P. E. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pismem z 11 sierpnia 2022 r. J. P., B. P. i P. E. (dalej: "skarżący") wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta m. st. Warszawy (dalej: "Prezydent, "organ") wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 lutego 2019 r., sygn. akt I SAB/Wa 306/18, mocą którego Sąd: 1) zobowiązał Prezydenta m. st. Warszawy do rozpatrzenia wniosku z dnia [...] lipca 2017 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], hip. [...], w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2) stwierdził, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta m. st. Warszawy nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3) oddalił skargę w pozostałej części; 4) zasądził od Prezydenta m. st. Warszawy na rzecz skarżących kwotę 580 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Skarżący wskazali, że wobec niewykonania przez organ ww. wyroku z 19 lutego 2019 r., sygn. akt I SAB/Wa 306/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 21 kwietnia 2020 r., sygn. akt I SA/Wa 204/20 wymierzył Prezydentowi m. st. Warszawy grzywnę w wysokości 500 zł, stwierdzając, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, w pozostałej części skargę oddalił. Sąd wówczas wyjaśnił, że z materiału dokumentacyjnego wynika, iż akta sprawy administracyjnej wraz z odpisem prawomocnego wyroku z 19 lutego 2019 r., sygn. akt I SAB/Wa 306/18 wpłynęły do organu w dniu 22 maja 2019 r., zatem termin wyznaczony przez Sąd upłynął w dniu 22 sierpnia 2019 r. Tymczasem do dnia rozpoznania przez Sąd skargi w przedmiocie wymierzenia Prezydentowi grzywny, tj. do 21 kwietnia 2020 r., organ administracji publicznej nie załatwił przedmiotowej sprawy zgodnie z powołanym wyrokiem. Dalej skarżący podnieśli, że akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem wymierzającym grzywnę zostały przekazane przez Sąd Prezydentowi m. st. Warszawy w dniu 4 sierpnia 2020 r. (Sąd zauważa, że data prezentaty to 5 sierpnia 2020). W związku z dalszym niezałatwieniem, sprawy skarżący pismem z 22 lipca 2022r. oraz pismem 8 sierpnia 2022 r. wezwali organ ponownie do wykonania wyroku z 19 lutego 2019 r., sygn. akt I SAB/Wa 306/18, zaś powołanym na wstępie pismem z 11 sierpnia 2022 r. skarżący wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na jego niewykonanie. W przedmiotowej skardze skarżący wnieśli o: 1) wymierzenie organowi grzywny; 2) przyznanie od Prezydenta m. st. Warszawy sumy pieniężnej w kwocie po 4 000 złotych na rzecz każdego ze skarżących; 3) zasądzenie od organu na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Uzasadniając wnioski skargi, skarżący podnieśli, że zasądzona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z 21 kwietnia 2020 r. grzywna nie zmieniła stanu rzeczy w sprawie, bowiem Prezydent m. st. Warszawy nadal nie rozstrzygnął wniosku skarżących i nie wydał decyzji administracyjnej. W chwili obecnej, skarżący zmuszeni są inicjować kolejne postępowania w celu wywiązania się przez organ z jego obowiązków. Tym samym, przyznanie na rzecz każdego ze skarżących sumy pieniężnej w kwocie po 4 000 zł odpowiadać będzie jej funkcji kompensacyjnej i choć w minimalnym stopniu wynagrodzi skarżącym zaniechanie organu w toku prowadzonego postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Prezydent wyjaśnił, że w toku prowadzonego postępowania podjęto szereg czynności zmierzających do zgromadzenia pełnego materiału dowodowego niezbędnego do wydania prawidłowej decyzji. Podjęto czynności zmierzające do wyjaśnienia kto był właścicielem hipotecznym nieruchomości na dzień 21 listopada 1945 r., a więc na dzień wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz.U. z 1945r., Nr 50, poz. 279) jak i działania zmierzające do pozyskania opinii biegłego z zakresu geodezji, który określi jakie współczesne działki ewidencyjne wchodzą w skład dawnej nieruchomości. Zakreślony geodecie termin na przedłożenie opinii to 29 listopada 2022 r. Organ podniósł, że na bieżąco podejmuje czynności mające na celu ustalenie spełnienia przesłanek określonych w art. 215 ust. 2 u.g.n., w szczególności dotyczących momentu pozbawienia faktycznej możliwości władania nieruchomością. Jak wynika z dotychczas zgromadzonego materiału dowodowego, na terenie dawnej nieruchomości mieści się obecnie budynek Sądu Rejonowego dla [...] oraz Sądu Rejonowego dla [...]. Obecnie działania organu skierowane są na ustalenie, kiedy budynek ten powstał i jak doszło do zajęcia nieruchomości pod jego budowę. W tym celu organ skierował pisma do Urzędu Dzielnicy [...] oraz do Dyrektora Sądu Rejonowego dla [...]. Ponadto, przeszukano także archiwa czasopisma "[...]" z lat 1945-1958 w poszukiwaniu wzmianek o sposobie zagospodarowania terenu, w wyniku czego dołączono do akt wydruki artykułów i notek wzmiankujących o budowie i wykorzystaniu budynku znajdującego się na dawnej nieruchomości. Zdaniem Prezydenta bez ustalenia okoliczności określonych w przepisie art. 215 u.g.n. organ nie będzie w stanie wydać zgodnego z prawem, prawidłowego rozstrzygnięcia w sprawie. Ponadto, pismem z dnia 19 sierpnia 2022 r. poinformowano pełnomocnika stron - w trybie art. 36 k.p.a. - że w związku z oczekiwaniem na przedłożenie przez biegłego geodetę opinii w sprawie, przewidywany termin zakończenia postępowania to 31 grudnia 2022 r. Przy piśmie z 12 kwietnia 2023 r. organ poinformował Sąd o wydaniu decyzji z 12 kwietnia 2023 r., nr [...], mocą której Prezydent m. st. Warszawy rozpoznał wniosek skarżących z dnia [...] lipca 2017 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość [...] położoną przy ul. [...], ozn. hip. [...]. Prezydent orzekł o odmowie przyznania skarżącym odszkodowania za grunt ww. nieruchomości o pow. 1008 m2 stanowiący obecnie część działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Przedmiotowa skarga została złożona w trybie art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej: "p.p.s.a."). Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Sąd może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 154 § 2 p.p.s.a.). Z kolei grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów (art. 154 § 6 p.p.s.a.). Jak wskazano wyżej, przed wniesieniem skargi z 11 sierpnia 2022 r. na niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 19 lutego 2019 r., skarżący - pismem z 22 lipca 2022 r. oraz pismem 8 sierpnia 2022 r. wezwali Prezydenta do jego wykonania. Procesowy wymóg wniesienia skargi został zatem spełniony. Jednocześnie, w sprawie tej, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 21 kwietnia 2020 r., sygn. akt I SA/Wa 204/20 wymierzył już organowi grzywnę za niewykonanie wyroku sygn. akt I SAB/Wa 306/18, która nie przyniosła jednak oczekiwanych skutków. Przez niewykonanie wyroku należy rozumieć pozostawanie w bezczynności w podjęciu lub kontynuacji postępowania administracyjnego mającego na celu zakończenie sprawy decyzją administracyjną lub w innej formie przewidzianej prawem (por. wyrok NSA z 22 maja 2012 r., sygn. akt II OSK 578/12, Lex nr 1252111). Z materiału dokumentacyjnego wynika, że po zwrocie organowi akt (w dniu 5 sierpnia 2020 r.) wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu wymierzającego grzywnę organ - do dnia 12 kwietnia 2023 r. - pozostawał nadal w bezczynności. W tym stanie rzeczy kolejny wniosek o wymierzenie organowi grzywny Sąd uznał za uzasadniony i wymierzył organowi grzywnę w wysokości 2 000 zł (pkt 1 sentencji wyroku). Wymierzając grzywnę w powyższej kwocie Sąd wziął pod uwagę, że dalsza bezczynność organu w wykonaniu wyroku wynosiła ponad dwa lata i osiem miesięcy, w czasie którym Prezydent nie podejmował żadnych czynności, oprócz poinformowania stron o przewidywanym terminie zakończenia sprawy do dnia 31 grudnia 2022 r. oraz zwrócenia się do jednostki organizacyjnej Miasta [...] pismem z 11 sierpnia 2022 r, (już po wniesieniu przez skarżących wezwania do wykonania wyroku) o przesłanie akt lokalizacyjnych dotyczących przedmiotowej nieruchomości. Sąd wymierzając kolejną grzywnę uwzględnił to, że wysokość wymierzonej kary mieści się w granicach określonych w art. 154 § 6 p.p.s.a. jak i to, że jest adekwatna co do czasu przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Zgodnie z art. 154 § 2 zd. 2 p.p.s.a. Sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zdaniem Sądu, uwzględniając okres o jaki został przekroczony termin załatwienia sprawy, Sąd uznał, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2 sentencji wyroku). W tym miejscu wskazać należy, że niewykonanie wyroków sądów w demokratycznym państwie prawa stanowi szczególnie istotne uchybienie w działaniu organu administracji, godzi w zasady ogólne postępowania administracyjnego, w tym w szczególności w zasadę praworządności zawartą w art. 7 k.p.a. oraz zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, wyrażoną w art. 8 k.p.a. Zdaniem Sądu, okoliczności podnoszone przez organ w odpowiedzi na skargę nie mogą stanowić usprawiedliwienia dla niewykonania prawomocnego wyroku, w szczególności gdy organowi już raz wymierzono grzywnę. Ponadto okoliczności rozpoznawanej sprawy uzasadniają przyznanie od Prezydenta m. st. Warszawy na rzecz każdego ze skarżących sumy pieniężnej jako zadośćuczynienia za oczekiwanie na rozpoznanie ich sprawy. Trwający stan bezczynności w rozpoznaniu przedmiotowego wniosku o przyznanie odszkodowania, pomimo wydania wyroku stwierdzającego przewlekłość w jego rozpoznaniu oraz jednego wyroku wymierzającego grzywnę, z całą pewnością narusza prawo strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. Sąd stanął na stanowisku, że zasadne jest przyznanie na rzecz każdego ze skarżących sumy pieniężnej w kwocie 1 000 złotych (pkt 3 wyroku). Określając wysokość sumy pieniężnej z tytułu niewykonania wyroku Sąd miał na uwadze rodzaj sprawy, w której nastąpiła bezczynność, czas trwania postępowania administracyjnego a także fakt wydania przez organ decyzji z dnia 12 kwietnia 2023 r. – kończącej niniejsze postępowanie administracyjne. Z powyższych względów Sąd - na podstawie art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 6, art.154 § 2 i § 7 p.p.s.a. - orzekł jak w punkcie 1, 2 i 3 sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 z późn. zm.).