I SA/Wa 2232/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jolanta Dargas, sędzia WSA Magdalena Durzyńska (spr.), sędzia WSA Anna Falkiewicz - Kluj, po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji stwierdzającej wydanie decyzji z naruszeniem prawa 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza nieważność decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] kwietnia 2021 r. nr [...] oraz decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...]; 3. umarza postępowanie administracyjne; 4. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz W. S. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Zaskarżoną decyzją KOC/4335/Go/21 z 20 lipca 2021r., działając na podstawie art. 54 § 3 ppsa, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie (dalej jako organ/SKO) w ramach autokontroli uwzględniło w całości skargę W. S. i uchyliło decyzję SKO z dnia 29 kwietnia 2021r. nr KOC/5032/Go/20 utrzymującą w mocy decyzję SKO z 12 grudnia 2018r. KOC/3455/Go/16 w przedmiocie nieważności decyzji Naczelnika Dzielnicy [...] Nr T.III/6210/101/75/RT z dnia 26 marca 1975r. dotyczącej nieruchomości przy ul. [...] (obecnie częściowo przy ul. [...] ), ozn. nr hip. [...] ". Ww. decyzja z 1975r. zapadła w oparciu o przepisy dekretu z dnia 26 października 1946r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279, dalej jako dekret). W toku postępowania nieważnościowego w stosunku do decyzji z 1975 r. zainicjowanego w 1999 r. przez spadkobierców dawnego właściciela S. G. zapadły: 1) decyzja SKO z 10 maja 2001r., znak KOC/2133/Go/99, 2) decyzja z dnia 29 sierpnia 2002r. znak KOC/1575/Go/01; 3) wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej jako WSA) z 29 maja 2009r. sygn. akt I SA/Wa 1326/08; 4) decyzja SKO z 24 sierpnia 2011r. znak KOC/4419/Go/09; 5) decyzja SKO z 9 grudnia 2013r. znak KOC/781/Go/13; 6) wyrok WSA z dnia 21 listopada 2014r. sygn. akt I SA/Wa 423/14; 7) wyrok NSA z 1 marca 2016r. sygn. akt I OSK 1144/15; 8) decyzja SKO z dnia 12 grudnia 2018r. znak KOC/3455/Go/16; 9) decyzja SKO z 29 kwietnia 2021r. znak KOC/5032/Go/20; 10) zaskarżona aktualnie decyzja autokontrolna SKO z 20 lipca 2021r. Ta ostatnia decyzja zapadła w wyniku rozpoznania skargi W. S. (dalej jako skarżący), który zarzucił, że decyzja SKO z 29 kwietnia 2021 r. znak KOC/5032/Go/20 rażąco narusza prawo w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa, gdyż tak ona, jak i poprzedzająca ją decyzja SKO 12 grudnia 2018 r. znak KOC/3455/Go/16; została skierowana do osób nieżyjących tj. S. K. , J. K. , C. B., K. B., L. B., W. B., W. C., A. K. i Z. B.. SKO uwzględniając skargę W. S. na decyzję z 29 kwietnia 2021 r. znak KOC/5032/Go/20 przyznało, że zasługuje ona na uwzględnienie w całości - z uwagi na skierowanie jej do osób nieżyjących (właścicieli lokali w wielokondygnacyjnym budynku). W podstawie prawnej zaskarżonej decyzji SKO przywołało art. 54 § 3 ppsa, zgodnie z którym: organ (...) może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. Wg ww. przepisu w przypadku skargi na decyzję, uwzględniając skargę w całości, organ uchyla zaskarżoną decyzję i wydaje nową decyzję. (...) Jak podało SKO, decyzja z 29 kwietnia 2021 r. została wydana na rzecz następców prawnych byłego właściciela dekretowego oraz osób, których interes prawny wynika z własności lokalu mieszkalnego, jednak została skierowana do osób, które w dacie jej wydania nie żyły tj. do S. K. , K. B. , A. K. i Z. B.. SKO podało, że po ustaleniu następstwa prawnego po w/w osobach zmarłych zostanie niezwłocznie rozpoznany wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z dnia 12 grudnia 2018r. znak KOC/3455/Go/16. W zakresie linii orzeczniczej wskazującej na nieważność decyzji skierowanej do osoby zmarłej SKO przywołało szereg wyroków NSA, w tym m.in. wyrok NSA z dnia 27 kwietnia 1983 r. sygn. akt II SA261/83, LEX 10693; z dnia 14 listopada 2001 r. sygn. akt I SA2462/99, LEX 82653; wyrok WSA w Warszawie z dnia 20 sierpnia 2006 r. sygn. akt IV SA/Wa 1973/05, LEX 258282). W skardze na ww. autokontrolną decyzję SKO W. Siwek zarzucił, że doszło do naruszenia art. 54 § 3 ppsa gdyż SKO uwzględniło jego skargę z dnia 15 czerwca 2021 r. jedynie w części i nie orzekło o istocie sprawy, a więc o decyzji z 12 grudnia 2018r. KOC/3455/Go/16. Skarżący wniósł o chylenie zaskarżonej decyzji z jednoczesnym stwierdzeniem nieważności decyzji SKO z dnia 29 kwietnia 2021 r nr KOC/5032/Go/20 oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia 12 grudnia 2018 r. KOC/3455/Go/16. Powołał się na wyrok NSA sygn. akt I OSK 1144/15 oddalający skargę na wyrok WSA I SA/Wa 42314 stwierdzający na podstawie art. 156 § 1 pkt. 2 kpa nieważność decyzji SKO z 24.08.2011r i z 9.12.2013 r. z powodu skierowania ich do osób nieżyjących. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Sąd zważył co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Rację ma strona skarżąca co do tego, że przywołany w skardze art. 54 § 3 ppsa wymaga, przy uwzględnieniu skargi, wydania jednocześnie nowej merytorycznej decyzji. Tymczasem SKO uwzględniło skargę skarżącego tj. uchyliło ww. decyzję podnosząc, że zaskarżona decyzja z 29 kwietnia 2021 r. została skierowana do osób zmarłych lecz nie orzekło o istocie sprawy a więc nie wydało nowej decyzji zgodnie z dyspozycją art. 54 § 3 ppsa zd. 2 ppsa. Sąd jest przy tym związany zapadłym w niniejszej sprawie wyrokiem WSA z 21 listopada 2014r. sygn. akt I SA/Wa 423/14 (art. 153 ppsa). Stwierdzono w nim, że skierowanie decyzji do zmarłych właścicieli lokali mieszkalnych usytuowanych w budynku przy ul. [...] rażąco narusza prawo w rozumieniu art. 156 § 1 pkt. 2 kpa. Ponieważ okoliczność ta nie budzi wątpliwości także gdy chodzi o decyzje SKO zapadłe także po wydaniu ww. wyroku, Sąd, w ramach art. 135 ppsa stwierdził nieważność decyzji SKO z dnia 29 kwietnia 2021r. nr KOC/5032/Go/20 i poprzedzającej ją decyzji SKO z 12 grudnia 2018r. KOC/3455/Go/16; i umorzył w całości nadzorcze postępowanie administracyjne w stosunku do decyzji dekretowej z 1975r. Podstawę prawną w tym zakresie stanowił art. 145 § 3 ppsa w zw. z art. 158 § 3 kpa w zw. z art. 2 ust. 1 ustawy z 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 1491, dalej: ustawa/ustawa nowelizująca) w zw. z art. 105 § 1 kpa. Ustawa nowelizująca weszła w życie 16 września 2021 r. a więc już po wydaniu przez SKO decyzji autokontrolnej. Zmieniła ona brzmienie art. 156 § 2 kpa i dodała paragraf 3 do art. 158 kpa. Ten ostatni przepis stanowi, że jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji, o której mowa w art. 156 § 2 kpa, upłynęło trzydzieści lat, nie wszczyna się postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Zgodnie zaś z art. 2 ust. 1 ustawy, do postępowań administracyjnych w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy ostateczną decyzją (lub postanowieniem), stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą. Wg z kolei art. 2 ust. 2 ustawy postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji i niezakończone przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej ostateczną decyzją (lub postanowieniem), umarza się z mocy prawa. Powyższe oznacza, że aktualnie ustawodawca dopuszcza stwierdzenie nieważności decyzji w ciągu dziesięciu lat od jej doręczenia lub ogłoszenia. W przypadku, gdy od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło więcej, niż dziesięć lat, ale mniej, niż trzydzieści lat, dopuszczalne jest procedowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, ale organ nie może stwierdzić jej nieważności, a jedynie wydanie jej z naruszeniem prawa (art. 158 § 2 kpa). Natomiast po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji została wyłączona możliwość wszczęcia postępowania bądź prowadzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji (art. 158 § 3 w zw. z art. 2 ust. 1 ustawy). Następuje tu bowiem przedawnienie możliwości kontroli w trybie nadzorczym decyzji zapadłej przed 30-stu laty, czyli przed 16 września 1991 r. (Por. P. Przybysz, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz aktualizowany, Lex 2022; M. Miron, Znaczenie ostatecznej i prawomocnej decyzji w obrocie cywilnoprawnym, NPN nr 1/22 s. 33 i n.). W obecnym stanie prawnym, nawet gdy postępowanie nadzorcze zostało wszczęte przed upływem 30 lat od daty kontrolowanej decyzji, to z chwilą upływu ww. 30-letniego terminu odpada możliwość kontynuowania postępowania, staje się ono bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 kpa. Stwierdzenie nieważności decyzji jest zaś możliwe jedynie w stosunku do decyzji zapadłej po 16 września 2011 r. przy czym termin ten ewoluuje z biegiem czasu. Oznacza to, że orzekając w ramach nadzoru np. w dniu 15 stycznia 2023 r. organ administracji nie może stwierdzić nieważności żadnej decyzji administracyjnej sprzed 15 stycznia 2013r., może jedynie stwierdzić, że została wydana z naruszeniem prawa, pod warunkiem, że nie zapadła przed 15 stycznia 1993 r. Skoro więc w kontrolowanej sprawie wnioskiem nadzorczym objęto orzeczenie z 1975r. a postępowanie nadzorcze w jego zakresie nie zostało zakończone przed 16 września 2021r. a przy tym od wejścia do obrotu ww. decyzji upłynęło ponad 30 lat – to postępowanie nadzorcze jako niedopuszczalne po upływie tak określonego w kpa terminu podlegało umorzeniu jako bezprzedmiotowe. W sprawie wystąpiła tzw. następcza bezprzedmiotowość postępowania. Ma ona miejsce wtedy, gdy w toku postępowania odpadnie przesłanka decydująca o dopuszczalności jego prowadzenia, czyli o istnieniu sprawy administracyjnej, która może podlegać merytorycznemu rozpatrzeniu przez organ administracji. Owa następcza bezprzedmiotowość postępowania ma miejsce w wyniku wejścia w życie przepisów ustawy nowelizującej kpa, ograniczających terminem maksymalnie 30 lat możliwość oceny decyzji administracyjnej w trybie nadzorczym. W kontrolowanej sprawie zarówno decyzja z 2018r. jak i decyzja z 2021r., (których nieważność Sąd stwierdził z powodu skierowania ich do osób zmarłych), orzekały w części o nieważności decyzji z 1975r. a w części o wydaniu jej z naruszeniem prawa. Również z tego powodu w wyniku nowelizacji kpa – należało uznać je za wadliwe. Nawet zatem w przypadku gdyby decyzja z 2018r. nie została skierowana do osób zmarłych, to po wyeliminowaniu zaskarżonej autokontrolnej decyzji SKO i decyzji z 2021r., podlegałaby ona uchyleniu z powodu naruszenia (w dacie orzekania przez Sąd) art. 158 § 2 kpa w zw. z art. 2 ust. 1 ustawy. Niezależnie zatem od kwestii interpretacji przepisów "nowelizacji" dotyczących nadzoru nad decyzjami, w stosunku do których postępowanie nadzorcze zostało zainicjowane przed upływem 30-stu lat od ich wydania (doręczenia lub ogłoszenia) aktualnie nie ma możliwości stwierdzenia nieważności decyzji z 1975r. ani w całości ani w części. Z tych względów orzeczono jak w wyroku. Uchylenie zaskarżonej decyzji nastąpiło na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit c ppsa w zw. z art. 54 § 3 zd 2 ppsa. Stwierdzenie nieważności objętej autokontrolą decyzji SKO z 29 kwietnia 2021r. i utrzymującej ją w mocy decyzji SKO z 2018r. nastąpiło na podstawie art. 135 ppsa w zw. z art. 156 § 1 pkt. 2 kpa; natomiast umorzenie postępowania administracyjnego nastąpiło na podstawie art. 145 § 3 ppsa w zw. z art. 158 § 3 kpa w zw. z art. 2 ust. 1 ustawy w zw. z art. 105 § 1 kpa.