I SA/Wa 2211/17

Starszy referendarz sądowy - Justyna Wtulich – Gruszczyńska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 9 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi J. C. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] października 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.

Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym wnioskodawca wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu. Z nadesłanego formularza wynika, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z matką ([...] lata) i utrzymuje się z dochodu z tytułu wynagrodzenia w wysokości [...] zł oraz z dochodu matki z emerytury w wysokości [...] zł netto miesięcznie. W sumie miesięczna kwota uzyskiwanego przez wnioskodawcę i jego matkę dochodu wynosi [...] zł netto. W uzasadnieniu wniosku wnioskodawca wskazał, że matka jest osobą mocno schorowaną, wymagającą kolejnej operacji przeprowadzonej w szpitalu prywatnym, na co musi przeznaczyć dużo pieniędzy. Wnioskodawca oświadczył, że w bankach nie ma żadnych środków finansowych. Podał, że oprócz domu o powierzchni [...] m ² i działki o powierzchni [...] m ² nie posiadają z matką innego majątku, w tym innych nieruchomości, oszczędności zgromadzonych na rachunkach bankowych oraz w gotówce, papierów wartościowych i innych praw majątkowych, przedmiotów wartościowych, wierzytelności. Jako stałe zobowiązania i wydatki wnioskodawca podał wysokie koszty ogrzewania domu gazem wynoszące w sezonie zimowym od [...] – do [...] zł, wydatki za wodę wynoszące za kwartał ok. [...] zł, opłaty za energię elektryczną wynoszące miesięcznie [...] zł oraz koszty związane z zakupem lekarstw dla matki w wysokości [...] zł miesięcznie. W sumie miesięczne wydatki wnioskodawcy wynoszą za ogrzewanie domu ok. od [...] zł – do [...] zł ([...] – [...] : 12 miesięcy), za wodę ([...] zł : 3) - [...] zł, energię elektryczną - [...] zł, zakup leków dla matki– [...] zł, co w sumie stanowi kwotę od [...] zł – do [...] zł. Do tego dochodzą miesięczne wydatki związane z bieżącymi potrzebami życia codziennego w tym zakupem żywności i środków chemicznych. W niniejszej sprawie zważono, co następuje : Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz.1369 t.j.) powoływanej dalej jako P.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 P.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 P.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Zgodnie z art. 246 § 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Podkreślić należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka –Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594). Wskazać należy, iż prawo pomocy jest instytucją o charakterze wyjątkowym, która powinna stanowić przywilej dla osób, które muszą korzystać z ochrony prawnej przed sądem, a w przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu (tak H Knysiak – Molczyk w "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz". pod redakcją prof. T. Wosia., Warszawa 2005 r., s. 631). Sprawą zainteresowanego jest natomiast wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 31 marca 2005 r. I FZ 63/05). Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy uznać należy, że wnioskodawca nie znajduje się w żadnej z ww. sytuacji materialnej kwalifikującej go do przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Z danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawca uzyskuje wraz z matką stały, niemały dochód miesięczny w wysokości [...] zł netto, który w całości przeznaczany jest wyłącznie na ich własne potrzeby. Stwierdzić należy, iż przy takim dochodzie nie można uznać wnioskodawcę za osobę ubogą, czy też za osobę znajdującą się w trudnej sytuacji materialnej. Prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym, może mieć natomiast zastosowanie tylko wobec takich osób, które znajdują się w bardzo trudnej sytuacji materialnej, w szczególności - osób rzeczywiście ubogich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Wnioskodawca zaś do grona takich osób nie należy. Posiadają bowiem wraz z matką stały, znaczny dochód miesięczny. Przedstawione powyżej okoliczności wskazują zatem, że sytuacja materialna wnioskodawcy nie jest na tyle trudna, by nie był on w stanie przy wysokości stałego dochodu miesięcznego i ponoszonych wydatkach ponieść kosztów sądowych w sprawie, jak również kosztów związanych z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Wysokość dochodu uzyskiwanego przez wnioskodawcę i jego matkę pozwala na przyjęcie, że wnioskodawca jest w stanie – bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym – ponieść koszty sądowe w sprawie, jak również koszty związane z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Zaznaczyć należy, iż na obecnym etapie postępowania koszty ograniczają się do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, który w niniejszej sprawie wynosi 200 zł. Ponadto, ewentualne pozostałe koszty sądowe, jakie mogą wystąpić w sprawie bądź też nie pojawić się w ogóle, będą zdecydowanie niższe niż wysokość wpisu sądowego od skargi. Podkreślić należy, że strona wnosząc skargę do Sądu winna się liczyć z koniecznością ponoszenia kosztów sądowych w sprawie i wygospodarować na ten cel odpowiednie środki ograniczając niektóre wydatki nie będące niezbędnymi bądź też poprzez zgromadzenie środków finansowych na poniesienie kosztów sądowych w sprawie. Tak więc strona powinna w procedurze planowania uwzględnić również ewentualność uczestnictwa w procesach sądowych i poczynić konieczne oszczędności na ten cel (tak: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 lipca 2004 r., FZ 131/04, niepublikowane). Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji postanowienia.