I SA/Wa 2163/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marta Kołtun – Kulik (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Magdalena Durzyńska Sędzia WSA Gabriela Nowak Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 września 2014 r. sprawy ze skargi Ż. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w formie jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.

Decyzją z dnia [...] maja 2014 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...], po rozpatrzeniu odwołania Z. S., utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...] o odmowie przyznania jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka – R. S. Zaskarżona decyzja Kolegium została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. W dniu 30 października 2013 r. Z. S. złożyła wniosek o przyznanie jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka – R. S. Wójt Gminy [...] decyzją z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...] odmówił Z. S. przyznania jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka. Jak wskazał organ, córka wnioskodawczyni R. S. urodziła się w dniu [...] października 2013 r. Dochód rodziny w przeliczeniu na osobę wyniósł [...] zł, co kwalifikowało wnioskodawczynię do przyznania jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka stosownie do regulacji zawartej w przepisach ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Zdaniem jednak Wójta Gminy [...], Z. S. nie spełniła warunku wynikającego z art. 15b ust. 5 ww. ustawy. Zgodnie z tym przepisem zapomoga, o której mowa w ust. 1 (jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia się żywego dziecka) przysługuje, jeżeli kobieta pozostawała pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu. Pozostawanie pod opieką medyczną potwierdza się zaświadczeniem lekarskim (art. 15b ust. 6). Skoro więc, w ocenie organu, z przedłożonego zaświadczenia lekarskiego wynika, że wnioskodawczyni pozostawała pod opieką medyczną dopiero od 13 tygodnia ciąży – to należało wydać decyzję odmowną w powyższym zakresie. Od powyższej decyzji Z. S. wniosła odwołanie. Podniosła, że zgodnie z przedłożonym w sprawie zaświadczeniem lekarskim do dnia zgłoszenia się do lekarza ginekologa nie była świadoma ciąży, gdyż nie odczuwała żadnych dolegliwości mogących rodzić takie przypuszczenie. Wskazała także, że objawy ciąży nie są jej obce ponieważ uprzednio urodziła już dwójkę dzieci. Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] decyzją z dnia [...] maja 2014 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...]. W ocenie organu odwoławczego decyzja organu I instancji została poprzedzona dokładnym wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy w oparciu o zebrane dokumenty, z których wynika, że Z. S. nie spełnia warunku określonego w art. 15b ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, tj. pozostawania pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży. Zdaniem Kolegium, wnioskodawczyni pozostawała bowiem pod opieką medyczną dopiero od 13 tygodnia ciąży. Dalej organ odwoławczy wskazał, że argumenty podniesione w odwołaniu nie mogą mieć wpływu na postępowanie dotyczące przyznawania zapomogi z tytułu urodzenia dziecka, ponieważ Kolegium jest związane przepisami ustawy o świadczeniach rodzinnych, która nie przewiduje żadnych wyjątków od regulacji prawnych w niej zawartych. Od powyższej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] Z. S. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W uzasadnieniu wskazała, że udała się do lekarza ginekologa na skutek niepokojących objawów, a mianowicie powiększenia jednej z piersi. Diagnoza lekarza stwierdzająca ciążę stanowiła dla skarżącej zaskoczenie, zwłaszcza, że w dalszym ciągu utrzymywały się comiesięczne plamienia menstruacyjne. Ponadto, skarżąca zapewniła, iż gdyby ciąża była zaplanowana i świadoma udałaby się do lekarza natychmiast. Ponadto podniosła, że z uwagi na niski dochód na członka jej wielodzietnej rodziny wynoszący [...] zł, jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia dziecka będzie stanowić wsparcie finansowe pozwalające na godne zaspokojenie potrzeb życiowych. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie i stwierdzając, że w skardze nie wskazano na żadne nowe okoliczności wpływające na sposób rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie zaś do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 1270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kierując się powyższymi kryteriami, w ocenie Sądu, skarga jest uzasadniona. Materialnoprawną podstawę decyzji organu I instancji stanowił m.in. przepis art. 15b ust. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (j. t. Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.) stanowiący, że jednorazowa zapomoga w wysokości 1.000 zł z tytułu urodzenia się żywego dziecka przysługuje, jeżeli kobieta pozostawała pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu. Pozostawanie pod opieką medyczną potwierdza się zaświadczeniem lekarskim lub zaświadczeniem wystawionym przez położną (art. 15b ust. 6). Przepisy te zostały dodane do ustawy o świadczeniach rodzinnych mocą ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2008 r., Nr 237, poz. 1654). W uzasadnieniu do projektu ustawy zmieniającej podkreślono, że intencją jest zwiększenie rzeczywistego zakresu objęcia kobiet w ciąży opieką lekarską w trakcie ciąży, co może przyczynić się do ograniczenia wysokiego poziomu śmiertelności oraz zmniejszenia odsetka niemowląt posiadających niską masę urodzeniową. Sąd zauważa, że uregulowanie zawarte w art. 15b ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, co prawda wprowadza ścisłą cezurę czasową poddania się kobiety w ciąży opiece medycznej, jednakże dokonując wykładni tego przepisu nie można tracić z pola widzenia rzeczywistej intencji ustawodawcy, którego wolą było zmobilizowanie kobiet w ciąży do systematycznej kontroli medycznej w całym okresie ciąży. W konsekwencji, mając na uwadze taki cel ustawodawcy, a także zasady wykładni funkcjonalnej i systemowej, w ocenie Sądu, organy administracji niezasadnie oparły się w procesie wykładni art. 15b ust. 5 ww. ustawy jedynie na literalnym brzmieniu tego przepisu. Nie można bowiem wykluczyć, że z przyczyn niezależnych od woli i wiedzy kobiety nie będzie ona w stanie dochować określonego przepisem art. 15b ust. 5 terminu poddania się opiece medycznej. Przyczyn niezależnych od woli kobiety należy upatrywać w szczególności w uwarunkowaniach zdrowotnych i fizjologicznych kobiety, co czyni niejednokrotnie brak możliwości rozeznania przez nią ciąży w ciągu pierwszych 10 tygodni. Jednocześnie, zdaniem składu orzekającego, odwołanie się jedynie do literalnej wykładni przepisu art. 15b ust. 5 może w istocie doprowadzić do zróżnicowania sytuacji prawej kobiet w ciąży, co naruszałoby zasadę równości wyrażoną w art. 32 Konstytucji RP. Odnosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy, Sąd zauważa, że skarżąca podkreślała w odwołaniu jak i w skardze, iż o ciąży dowiedziała się dopiero w 13 tygodniu ciąży podczas pierwszej wizyty u lekarza ginekologa. Wcześniej nie mogła rozpoznać u siebie tego stanu, gdyż przez pierwsze miesiące ciąży miesiączkowała, co potwierdził lekarz w stosownym zaświadczeniu (karta 13 akt administracyjnych). Skarżąca wyjaśniła z jakich przyczyn zgłosiła się do lekarza ginekologa (powiększona pierś) podkreślając, że nie miała żadnych innych dolegliwości wskazujących na fakt bycia w ciąży, które to objawy zaobserwowała podczas dwóch wcześniejszych ciąż. Podniosła także, że ciąża nie była zaplanowana. Powyższe jednoznacznie więc wskazuje, że rzeczywiste powody zgłoszenia się do lekarza ginekologa w tak późnym czasie spowodowane były podanymi przez skarżącą okolicznościami zdrowotnymi a także fizjologicznymi, czyli utrudniającymi rozpoznanie ciąży w sposób naturalny w terminie określonym powołanym przepisem art. 15b ust. 5. Mając na uwadze niniejszy stan faktyczny sprawy oraz wymaganą w sprawie wykładnię funkcjonalną i systemową – organy administracji winny pozytywnie rozpoznać wniosek Z. S. o przyznanie jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia córki R. S. W konsekwencji Sąd uznał, że organy orzekające w przedmiotowej sprawie naruszyły przepis art. 15b ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Rozpoznając ponownie sprawę organy uwzględnią przedstawione wskazania. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i art. 152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku. ----------------------- 4