I SA/Wa 2055/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Pirogowicz, sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.), asesor WSA Kamil Kowalewski, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 lutego 2024 r. sprawy ze skargi I. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 14 września 2023 r. nr KO-906/4103/533/23 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta P. z 27 czerwca 2023 r. nr DŚR.4014.00811.2023; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. na rzecz I. B. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Płocku, po rozpatrzeniu odwołania I. B., decyzją z 14 września 2023 r. nr KO-906/4103/533/23 utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z 27 czerwca 2023 r. nr [...] o odmowie przyznania I. B. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia i innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką Z. N. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy. Wnioskiem z [...] czerwca 2023 r. I. B. wystąpiła o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką. Prezydent Miasta [...] decyzją z 27 czerwca 2023 r. odmówił I. B. przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia i innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką Z. N. Powodem odmowy było to, że co prawda wnioskodawczyni spełnia przesłanki z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych (zrezygnowała z pracy celem sprawowania stałej i długotrwałej opieki nad matką legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności), ale nie spełniła przesłanki z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Od powyższej decyzji I. B. wniosła odwołanie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Płocku decyzją z 14 września 2023 r. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z 27 czerwca 2023 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2023 r. poz. 390 ze zm.) – dalej zwanej "ustawą" świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu; 2) opiekunowi faktycznemu dziecka; 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej; 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. SKO w Płocku podało, że I. B., będąca córką osoby wymagającej opieki, jest osobą, która może ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne, ponieważ stosownie do art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, ciąży na niej obowiązek alimentacyjny względem matki. Nadto organy odwoławczy podał, że nie podziela stanowiska organu I instancji, że wnioskodawczyni nie spełnia przesłanki z art. 17 ust. 1b ustawy, ponieważ kwestia wieku powstania niepełnosprawności u osoby wymagającej opieki została uznana za niekonstytucyjną wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13. Dalej SKO w Płocku – odwołując się do okoliczności podanych przez I. B. podczas przesłuchania strony (protokół z [...] września 2023 r.) - uznało, że odwołująca się nie spełnia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub jej niepodejmowania w związku ze sprawowaniem opieki nad matką Z. N. (a wcześniej ojcem do [...] marca 2023 r.), ponieważ zrezygnowała z pracy z uwagi na własne problemy osobiste i rodzinne oraz, z uwagi na swój stan zdrowia. W toku wyjaśnień złożonych w Kolegium wnioskodawczyni oświadczyła bowiem, że 1. "Umowa o pracę została rozwiązana przez pracodawcę z uwagi na moją niezdolność do pracy z uwagi na mój stan zdrowia. Od kwietnia 2020 r. przebywałam na zwolnieniu lekarskim od lekarza psychiatry, z uwagi na własne prywatne problemy. Następnie przez rok od 06.10.2020r. do 30.09.2021r. To był maksymalny okres pobierania świadczenia. Przebywałam na świadczeniu rehabilitacyjnym z uwagi na własny stan zdrowia..." Zdaniem SKO w Płocku załączone do akt sprawy dokumenty potwierdzają, że od 23 marca 2020 r. do 5 października 2020 r. odwołująca się przebywała na zwolnieniu lekarskim, natomiast w okresie od 6 października 2020 r. do 30 września 2021 r. otrzymywała świadczenie rehabilitacyjne. Z przywołanych na wstępie unormowań wynika tymczasem jednoznacznie, że zasadniczym warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest, by opiekun osoby niepełnosprawnej nie podejmował lub rezygnował z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W przypadku świadczenia pielęgnacyjnego ważne jest natomiast ustalenie, że wyłącznie z powodu konieczności sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną osoba sprawującą taką opiekę rezygnuje i nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Tym samym - w ocenie Kolegium - brak jest w tym przypadku bezpośredniego związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia, a koniecznością sprawowania stałej opieki nad matką. Natomiast rezygnacja z zatrudnienia lub jego niepodejmowanie muszą być spowodowane tylko i wyłącznie koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie zaś innymi przyczynami leżącymi po stronie osoby, która tę opiekę ma sprawować. Kolegium podkreśliło, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane jako zastępcze źródło dochodu, a jest to rekompensata za utracone źródło dochodu. Kolegium - nie kwestionując złego stanu zdrowia matki odwołującej się i zasadności udzielania jej wsparcia w codziennych czynnościach, co niewątpliwie potwierdza orzeczenie o niepełnosprawności - uznało za zasadne, że sama konieczność sprawowania opieki nie stanowi w świetle art. 17 ust. 1 ustawy samodzielnej podstawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Odwołująca się w swych wyjaśnieniach potwierdziła, że matka jest osobą chodzącą, nie jest pampersowana, wychodzi na spacery, do sklepu i jest w kontakcie słowno-logicznym, a także samodzielnie przyjmuje leki. Odwołując się do celu istnienia świadczenia pielęgnacyjnego Kolegium wskazało, że system świadczeń rodzinnych został tak skonstruowany, aby rekompensować utratę dochodów z powodu konieczności pielęgnacji członka rodziny wymuszającej rezygnację lub niepodejmowanie zatrudnienia. Wnioskujący musi zatem sprawować stałą opiekę nad osobą niepełnosprawną i być jej niezbędny w tak znacznym wymiarze, że w związku z tym rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a między obiema tymi okolicznościami zachodzi bezpośredni związek przyczynowo-skutkowy. W ocenie Kolegium odwołująca się jest w stanie - przy skorzystaniu z usług opiekuńczych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej - podjąć pracę, chociażby na część etatu. W toku zeznań złożonych w Kolegium oświadczyła, że jest chętna do podjęcia pracy i skorzystania z pomocy społecznej w opiece nad matką zeznając, co następuje: "Gdyby MOPS zapewnił mi 8 godzin opieki dla mamy, to byłabym w stanie podjąć pracę w tym wymiarze albo na mniejszą część etatu. Mam prawo jazdy i samochód...". W orzecznictwie podkreśla się, że pomoc Państwa ma charakter subsydiarny, ponieważ to przede wszystkim na najbliższej rodzinie ciąży nieodpłatny - wynikający zarówno z norm moralnych oraz Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego - obowiązek opieki nad osobą niepełnosprawną. Jest zatem możliwa jedynie wówczas gdy wnioskujący o nią wykaże w sposób niebudzący jakichkolwiek wątpliwości, że wyczerpał wszystkie inne możliwości zapewnienia opieki osobie niezdolnej do samodzielnej egzystencji, np. skorzystanie z usług opiekuńczych, czy z opiekuna, a pomimo to - ze względu na rzeczywisty zakres opieki wynikający z potrzeb osoby niepełnosprawnej (a dokładniej, z posiadanych przez nią schorzeń) istnieje konieczność rezygnacji przez niego z zatrudnienia bądź ww. sytuacja uniemożliwia podjęcie zatrudnienia. W siedzibie Kolegium [...] września 2023 r. odwołująca się oświadczyła m.in., że "prowadzę wspólne gospodarstwo domowe z mamą, naszym źródłem utrzymania jest emerytura mamy w wys. 2160 zł + 215 zł dodatku pielęgnacyjnego oraz moich oszczędności, które się kończą....". Zdaniem Kolegium w pierwszej kolejności odwołująca się powinna wystąpić do męża o alimenty (nieformalna separacja), lecz jak wynika z jej zeznań - na razie nie planuje wystąpić do męża o alimenty z powodów osobistych. Wskazane powyżej okoliczności faktyczne - zdaniem Kolegium - powodują, że odwołująca się nie spełnia kumulatywnie wszystkich przesłanek warunkujących przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką. Od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Płocku z 14 września 2023 r. I. B. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 ustawy poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez skarżącą w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Mając powyższe na uwadze skarżąca wniosła o: 1) uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta [...] z 27 czerwca 2023 r. i orzeczenie, co do istoty sprawy poprzez przyznanie I. B. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ewentualnie przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania; 2) zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych; 3) skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Płocku wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest uzasadniona. W niniejszej sprawie nie jest kwestionowane to, że Z. N. jest osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności orzeczonym na stałe i że wymaga stałej i długotrwałej opieki osoby trzeciej. Poza sporem jest również to, że I. B. należy do grona osób, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy, ponieważ jest córką Z. N. na której – zgodnie z art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego – ciąży obowiązek alimentacyjny. W niniejszej sprawie brak dowodu na to, że I. B. należy do grona osób, o których mowa w art. 3 pkt 21 ustawy. Trafnie zwróciło uwagę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Płocku w zaskarżonej decyzji, że decyzja Prezydenta Miasta [...] z 27 czerwca 2023 r. jest wadliwa z tego powodu, że odmawia I. B. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z powołaniem się na art. 17 ust. 1b ustawy. Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 (Dz.U. z 2014 r. poz. 1443) orzekł, że art. 17 ust. 1b ustawy w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie, ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Zdaniem Trybunału przesłanka wieku powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, stanowiąca warunek przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, powoduje zróżnicowanie sytuacji prawnej w gronie opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych. Takie zróżnicowanie w wersji przyjętej przez ustawodawcę nie ma konstytucyjnego uzasadnienia. Ustawodawca powinien w jednakowy sposób uregulować prawo do świadczenia pielęgnacyjnego opiekunów osób niepełnosprawnych, które nie są dziećmi. Konstytucja nie stwarza bowiem podstaw różnicowania sytuacji prawnej podmiotów należących do tej grupy. Takie zróżnicowanie mogłoby być uznane za uzasadnione tylko, gdyby opierało się na obiektywnych kryteriach odnoszących się do oceny całokształtu sytuacji materialnej osoby niepełnosprawnej. Trybunał Konstytucyjny nie skorzystał z przewidzianej w art. 190 ust. 3 Konstytucji RP możliwości odroczenia utraty mocy obowiązującej art. 17 ust. 1b ustawy, co oznacza, że bezpośrednim skutkiem orzeczenia jest utrata przez ten przepis (we wskazanym w wyroku zakresie) domniemania konstytucyjności i to od momentu wejścia w życie tegoż przepisu. Oznacza to, że po opublikowaniu wskazanego wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego organy właściwe w sprawach przyznawania świadczeń pielęgnacyjnych nie mogą odmawiać przyznania świadczenia pielęgnacyjnego tylko z tego powodu, że o to świadczenie ubiega się opiekun osoby niepełnosprawnej, której niepełnosprawność powstała w wieku dorosłym. Sporne pomiędzy Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Płocku, a I. B. jest natomiast to, czy okoliczności tej sprawy wskazują na to, że zakres i charakter sprawowanej przez skarżącą opieki nad matką był tego rodzaju, że eliminował możliwość podejmowania przez skarżącą pracy zarobkowej, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Drugą kwestią sporną jest to, czy I. B. zrezygnowała z pracy zarobkowej/nie podejmowała pracy zarobkowej i czy miało to bezpośredni związek z koniecznością sprawowania stałej i długotrwałej opieki nad Z. N. Na wstępie trzeba wskazać, że zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Z przepisu tego wynika, że aby otrzymać świadczenie pielęgnacyjne opieka sprawowana przez uprawnioną do tego osobę winna mieć charakter faktyczny, osobisty, wyłączny, bezpośredni, stały i długotrwały, tj. taki aby eliminowała możliwość podejmowania przez osobę sprawującą opiekę własnej pracy zarobkowej. Nie musi to być opieka o charakterze wzmożonym i specjalistycznym (np. intensywna opieka medyczna). Nie musi to być opieka całodobowa. Taką opiekę mogą zapewnić tylko podmioty instytucjonalne, które pracują w ruchu ciągłym. Jednakże opieka uprawniająca do świadczenia pielęgnacyjnego nie może polegać na opiece częściowej, czy opiece sprawowanej w niewielkim zakresie czynności usługowych. Nie może to być współopieka, czy opieka naprzemienna sprawowana razem z innymi osobami. Opieka, o której mowa w art. 17 ust. 1 ustawy obejmuje m.in. takie czynności usługowe jak: udzielanie pomocy w podstawowych czynnościach życiowych, pielęgnacja, opieka higieniczna, opieka medyczna, niezbędna pomoc w załatwianiu spraw osobistych, zapewnienie kontaktów z otoczeniem, zapewnienie wyżywienia, utrzymanie czystości. Mając na uwadze powyższe i odnosząc się do pierwszego zagadnienia spornego trzeba wskazać, że z akt sprawy wynika, że I. B. (ur. 1975 r.) zamieszkuje od 2021 r. w [...] wraz z matką Z. N. (ur. 1950 r.), która jest emerytką. Mąż skarżącej nie żyje od [...] marca 2023 r. Matka skarżącej cierpi na problemy psychiczne (długotrwała depresja, postępująca od 2016 r. demencja, zaniki pamięci, brak orientacji gdzie się znajduje, gdzie mieszka, ile ma lat). Z. N. zasadniczo nie wychodzi z domu. Pozostaje pod opieką psychologa i psychiatry oraz lekarza rodzinnego. Jej stan wymaga tego, aby z nią ktoś był, ze względów bezpieczeństwa. Przy każdej czynności jest instruowana przez córkę co ma zrobić. Matka skarżącej legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym na stałe. Ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od [...] kwietnia 2023 r. I. B. oświadczyła, że opieka nad matką trwa od 2018 r. Obejmuje: pomoc przy czynnościach higieniczno-opiekuńczych (mycie, prowadzenie do łazienki, układanie do snu po wybudzeniu, także w nocy), podawanie leków 3 razy dziennie, przygotowywanie i podawanie posiłków, organizowanie i uczestnictwo w wizytach lekarskich, wyjścia na spacery i do sklepu. Wniosek pracownika socjalnego zawarty w aktualizacji wywiadu środowiskowego z 22 czerwca 2023 r. wskazuje na to, że I. B. sprawuje całodobową, osobistą, wyłączną i stałą opiekę nad matką. We wnioskach z wywiadu środowiskowego pracownik socjalny wskazał, że I. B. z tych powodów nie podejmuje zatrudnienia i wystąpiła z wnioskiem o świadczenie pielęgnacyjne. Prezydent Miasta [...] w decyzji z 27 czerwca 2023 r. potwierdził, że I. B. spełnia przesłanki z art. 17 ust. 1 ustawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego Zdaniem Sądu opieka sprawowana przez I. B. ma charakter wyłączny, samodzielny i na tyle intensywny, aby tego typu opiekę nad matką Z. N. uznać za długotrwałą i stałą, bezpośrednią i osobistą, zarówno w dacie wydania decyzji przez Prezydenta Miasta [...], jak i przez SKO w Płocku. Wobec tego Sąd nie podzielił stanowiska organu odwoławczego, że zakres i rodzaj opieki sprawowanej przez I. B. oraz wymagana od niej stała gotowość do niesienia pomocy matce umożliwia wykonywanie przez skarżącą zatrudnienia, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Trafnie uznało Kolegium, że postępowanie dowodowe wykazało, że skarżąca zrezygnowała sprawcy (oświadczenie z [...] czerwca 2023 r.) w 2020 r. i fakt ten nie pozostaje w bezpośrednim związku przyczynowo-skutkowym z powstaniem u Z. N. niepełnosprawności o charakterze znacznym (dopiero od [...] kwietnia 2023 r.) i ze związaną z tym stanem zdrowia koniecznością opieki nad matką, zwłaszcza, że sama skarżąca podała, że miała problemy osobiste (zdrowotne) i to było głównym powodem rezygnacji z pracy zarobkowej. Zatem ta korelacja czasowa między tymi zdarzeniami i motywacja skarżącej wskazują, że rezygnacja I. B. z pracy zarobkowej nie była w sposób bezpośredni i wyłączny powiązana z koniecznością sprawowania opieki nad matką, jako osobą niepełnosprawną na stałe w stopniu znacznym. Wbrew temu co twierdzi SKO w Płocku – zdaniem Sądu - w niniejszej sprawie została spełniona pozytywna przesłanka z art. 17 ust. 1 ustawy wynikająca z tego, że I. B., po poczynieniu starań o uzyskanie dla matki orzeczenia o stopniu niepełnosprawności (wniosek z [...] kwietnia 2023 r.), uzyskaniu orzeczenia o ustaleniu dla matki znacznego stopnia niepełnosprawności ([...] maja 2023 r.) opiekuje się matką stale i długotrwale i z tej przyczyny nie podejmuje pracy zarobkowej (ustalenia i wnioski pracownika socjalnego poczynione w trakcie wywiadu środowiskowego, oświadczenia skarżącej z [...] czerwca 2023 r.), dlatego też [...] czerwca 2023 r. skarżąca złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością sprawowania stałej i długotrwałej opieki nad Z. N. Zdaniem Sądu stanowisko skarżącej w opisanej wyżej kwestii nie budzi zastrzeżeń. I. B. nie jest osobą niepełnosprawną lub niezdolną do pracy ze względów zdrowotnych. Skarżąca – jak podała - ma średnie wykształcenie ogólne i prawo jazdy. Jest w wieku aktywności zawodowej. Zarejestrowana jest w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Podejmowanie w przeszłości pracy zarobkowej (świadectwo pracy z [...] lutego 2021 r.) oraz jej oświadczenie, że w 2022 r. starała się o pracę na produkcji (orzeczenia lekarskie z [...] czerwca 2022 r.), a także jej deklaracja (protokół z przesłuchania strony z [...] września 2023 r.), że gdyby MOPS zapewnił matce przez 8 godzin bezpłatne usługi opiekuńcze, to podjęłaby zatrudnienie choćby na niecały etat - dowodzą tego, że w innej sytuacji osobistej i rodzinnej podjęłaby zatrudnienie. Jednocześnie trzeba wskazać, że stawianie przez SKO w Płocku I. B. wnioskującej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego dodatkowych wymogów, tj. uprzedniego: 1) uzyskania przez nią alimentów od męża; 2) zapewnienia matce usług opiekuńczych z organu pomocy społecznej – jest ze strony organu odwoławczego nieporozumieniem. Zdaniem Sadu Kolegium "pomieszało" ze sobą dwa odrębne systemy świadczeń zaopatrzenia społecznego. Uszło uwadze organu odwoławczego, że I. B. nie wnioskowała o przyznanie świadczenia z systemu pomocy społecznej, o którym mowa w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2023 r. poz. 901 ze zm.). To w systemie pomocy społecznej obowiązuje zasada pomocniczości (subsydiarności), co wynika z art. 2 - art. 4 tej ustawy. To beneficjent świadczeń z pomocy społecznej ma wpierw wykorzystać własne uprawnienia, zasoby, możliwości, aby poprawić swą trudną sytuację życiową własnym staraniem. Pomoc społeczna działa bowiem dopiero wówczas, gdy osoba nie jest w stanie przezwyciężyć samodzielnie trudnej sytuacji życiowej. Jest to uzasadnione tym, że system pomocy społecznej ma swe umocowanie konstytucyjne w art. 2 Konstytucji RP, a ściślej w zasadzie sprawiedliwości społecznej. Sprawiedliwe społecznie jest zaś kierowanie do osoby potrzebującej pomocy społecznej dopiero wówczas, gdy osoba, którą dotknęła trudna sytuacja życiowa (art. 7 ustawy o pomocy społecznej), nie jest w stanie samodzielnie jej przezwyciężyć. Tymczasem I. B., składając wniosek o świadczenie pielęgnacyjne, skorzystała z możliwości uzyskania wsparcia z systemu świadczeń rodzinnych. W systemie tym nie obowiązują tzw. ogólne warunki przyznawania świadczeń pomocy społecznej, czy zasada pomocniczości. Świadczenie opiekuńcze, a takim jest świadczenie pielęgnacyjne, ma swe umocowanie konstytucyjne w art. 69 Konstytucji RP (państwowej pomocy osobom niepełnosprawnym w zabezpieczeniu egzystencji) i art. 71 ust. 1 Konstytucji RP (państwowej szczególnej pomocy rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej). Wobec tego stanowisko SKO w Płocku, że I. B. może wykorzystać inne, potencjalne możliwości, aby mogła pracować i twierdzenie przez organ, że z tego powodu nie jest uprawniona do świadczenia pielęgnacyjnego było nieadekwatne do okoliczności niniejszej sprawy. Ustawa nie warunkuje przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od tego rodzaju okoliczności. Wobec tego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Płocku wadliwie uznało, że I. B., w dacie wydania zaskarżonej decyzji, jak i w dacie wydania decyzji pierwszoinstancyjnej, nie spełniała przesłanki z art. 17 ust. 1 ustawy dotyczącej niepodejmowania pracy zarobkowej celem sprawowania stałej i długotrwałej opieki nad matką legitymującą się znacznym stopniem niepełnosprawności. To zaś świadczy o naruszeniu przez organ odwoławczy art. 17 ust. 1 ustawy, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Z kolei Prezydent m.st. Warszawy naruszył art. 17 ust. 1b ustawy poprzez wadliwą wykładnię tychże przepisów, bez uwzględnienia skutków wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjny z 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 przez co naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. Wobec tego Sąd uznał, że organy orzekające w administracyjnym toku instancji wadliwie uznały, że należy odmówić I. B. świadczenia pielęgnacyjnego. Stan faktyczny niniejszej sprawy dowodzi tego, że w dacie wydawania decyzji przez organy obu instancji skarżąca spełniała przesłanki z art. 17 ustawy, w tym wymóg dotyczący niepodejmowania pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad matką Z. N., jako osobą legitymującą się na stałe orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. W ponownie prowadzonym postępowaniu Prezydent Miasta [...] weźmie pod uwagę ocenę prawną zaprezentowaną w niniejszym wyroku. Organ wyjaśni aktualną, na dzień wydania decyzji, sytuację osobistą i rodzinną skarżącej w kontekście przesłanek z art. 17 ustawy. W zależności od okoliczności sprawy organ podejmie w sprawie czynności lub wyda stosowny akt, który uzasadni zgodnie z wymogami art. 107 § 3 kpa. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2023 r. poz. 1964 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.