Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

I SA/Wa 1996/23

I SA/Wa 1996/23 - Wyrok WSA w Warszawie z 2024-03-08

Wynik

Oddalono skargę

Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia
8 marca 2024
Prawomocne
nie

Treść rozstrzygnięcia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Lenart, sędzia WSA Łukasz Trochym, asesor WSA Anna Milicka-Stojek (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 marca 2024 r. sprawy ze skargi D. S.A. z siedzibą w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 3 sierpnia 2023 r. nr KOC/2137/Zs/23 w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia oddala skargę.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie (dalej jako "Kolegium" lub "organ") postanowieniem z 3 sierpnia 2023 r. nr KOC/2137/Zs/23, po rozpatrzeniu zażalenia D. S.A. w [...] (dalej jako "skarżąca"), utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta m.st. Warszawy (dalej jako "Prezydent") z 21 lutego 2023 r. nr UD-IV-WNI-H.6826.9983.2020.DSZ odmawiające wydania skarżącej zaświadczenia potwierdzającego przekształcenie z dniem 3 kwietnia 2020 r. prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], uregulowanej w księdze wieczystej nr [...], stanowiącej dz. nr [...] i nr [...] z obrębu [...] (powstałe po podziale dz. nr [...]) w prawo własności. Postanowienie wydane zostało w następującym stanie faktycznym i prawnym: Skarżąca i M. Sp. z o.o. w [...] (dalej jako "wnioskodawcy") w dniu 6 kwietnia 2020 r. wystąpiły do Prezydenta o wydanie zaświadczenia o przekształceniu posiadanego przez nie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności dz. nr [...]. Powołały się jednocześnie na decyzję z 2 kwietnia 2020 r. nr IIOT/95/U/2020 udzielającą inwestorowi pozwolenia na użytkowanie czterech budynków mieszkalnych wielorodzinnych oznaczonych numerami porządkowymi [...], [...], [...] i [...]. Prezydent postanowieniem z 7 maja 2020 r. nr UD-IV-WNI-H.6826.9983.2020.DSZ odmówił wydania żądanego zaświadczenia i wskazał, że przesłanką warunkującą, że z dniem 1 stycznia 2019 r. nastąpiło z mocy prawa przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności, jest fakt, że w tej dacie nieruchomość była zabudowana na cele mieszkaniowe. Istota opóźnionego przekształcenia sprowadza się zaś do tego, że w przypadku nieruchomości, które na ww. datę nie wypełniały kryterium zabudowy na cele mieszkaniowe, a zabudowa taka została zrealizowana w terminie późniejszym, przekształcenie prawa użytkowania wieczystego następuje z mocy prawa z chwilą oddania do użytkowania wszystkich budynków zrealizowanych na gruncie w ramach danej inwestycji. Tymczasem na ww. nieruchomości, objętej decyzją nr 30/MOK/2018 zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na budowę, proces budowlany nadal trwa. Na działce powinno zostać wzniesionych osiem budynków mieszkalnych wielorodzinnych z usługami oraz jeden budynek biurowo-usługowy, tymczasem na tę chwilę dokonano częściowego odbioru inwestycji, tj. czterech budynków mieszkalnych wielorodzinnych z usługami w parterze i garażem podziemnym (decyzja z 2 kwietnia 2020 r.), a w pozostałym zakresie inwestycja nie została zakończona. Kolegium postanowieniem z 7 lipca 2020 r. nr KOC/2615/Zs/20, po rozpoznaniu zażalenia wnioskodawców, utrzymało ww. postanowienie w mocy i wskazało, że ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (Dz.U. z 2019 r. poz. 916), powoływana dalej jako "ustawa", nie zawiera definicji nieruchomości zabudowanej, jednak można ją wywieść z jej art. 13, zgodnie z którym, jeżeli po dniu 1 stycznia 2019 r. na gruncie będącym w użytkowaniu wieczystym zabudowanym na cele mieszkaniowe, w rozumieniu art. 1 ust. 2 tej ustawy zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego lub decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, budynek mieszkalny zostanie oddany do użytkowania w rozumieniu ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2018 r. poz. 1202 ze zm.), prawo użytkowania wieczystego tego gruntu przekształca się w prawo własności gruntu z dniem oddania budynku mieszkalnego do użytkowania. Przepisy art. 2 ust. 2 i ust. 3 ustawy stosuje się odpowiednio. W ocenie Kolegium, ww. przepis odnosi się do sytuacji, gdy budynek ma charakter mieszkalny (jeżeli jest jeden), a w przypadku budynków, które zostały wybudowane bądź będą wybudowane - wszystkich budynków. Warunkiem dla oceny, czy nieruchomość jest zabudowana na cele mieszkaniowe musi być więc ustalenie faktycznej funkcji znajdujących się na niej budynków, co jest możliwe po zakończeniu procesu budowlanego, po przyjęciu budynków do użytkowania. Niemożliwa jest natomiast ocena charakteru zabudowy w oparciu o zamierzenie inwestycyjne będące w trakcie realizacji. Dokonanie jedynie częściowego odbioru inwestycji (polegającego na odbiorze do użytkowania czterech budynków mieszkalnych wielorodzinnych z usługami i garażem podziemnym) nie może być interpretowane w ten sposób, że zabudowana na cele mieszkaniowe jest cała nieruchomość. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 22 października 2020 r. sygn. akt I SA/Wa 1850/20 oddalił skargę wnioskodawców na ww. postanowienie. Sąd podzielił stanowisko, że skoro na działce trwa proces budowlany, to dokonanie odbioru do użytkowania jedynie części (czterech z ośmiu) budynków mieszkalnych wielorodzinnych z usługami na parterze i garażem podziemnym nie może być traktowane jako zabudowanie na cele mieszkaniowe całej nieruchomości, ponieważ inwestycja nie została zrealizowana w całości. Warunkiem przekształcenia jest bowiem ustalenie, że funkcja mieszkaniowa odnosi się do zabudowy istniejącej na całej nieruchomości, co implikuje uprzednie zakończenie całości procesu budowlanego. Organy zasadnie więc stwierdziły, że na obecnym etapie realizacji inwestycji niemożliwa jest ocena przesłanki z art. 1 ust. 2 pkt 2 ustawy, przez co wydanie zaświadczenia byłoby przedwczesne. Wydanie zaświadczenia o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności będzie możliwe dopiero po zakończeniu całości procesu budowlanego na nieruchomości. Naczelny Sąd Administracyjny (dalej jako "NSA") wyrokiem z 25 marca 2022 r. sygn. akt I OSK 1125/21, na skutek skargi kasacyjnej wnioskodawców, uchylił wyrok z 22 października 2020 r. oraz postanowienia organów obu instancji. Wskazał, powołując się na poglądy doktryny, że z art. 13 ust. 1 ustawy wynika, że w przypadku inwestycji oddawanej do użytkowania etapami, do przekształcenia – z mocy prawa – prawa użytkowania wieczystego danej nieruchomości w prawo jej własności dochodzi w momencie oddania do użytkowania pierwszego budynku mieszkalnego. W rezultacie, jeżeli cała inwestycja jest realizowana na nieruchomości objętej jedną księgą wieczystą to cała nieruchomość będzie objęta przekształceniem. Powyższe rozważania doprowadziły NSA do wniosku, że skoro zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy warunkiem przekształcenia było, by na gruncie będącym w użytkowaniu wieczystym znajdowały się budynki mieszkalne jednorodzinne lub wielorodzinne, w których co najmniej połowę liczby lokali stanowiły lokale mieszkalne (ewentualnie wraz z towarzyszącą im infrastrukturą) przy czym budynek mieszkalny winien być oddany do użytkowania w rozumieniu przepisów prawa budowlanego, to wniosek skarżących z 6 kwietnia 2019 r. miał swoje uzasadnienie prawne. Objęta tym wnioskiem nieruchomość była bowiem zabudowana oddanymi do użytkowania czterema budynkami mieszkalnymi wielorodzinnymi, w których co najmniej połowę lokali stanowiły lokale mieszkalne. Tym samym przesłanki z art. 13 ust. 1 i art. 1 ust. 2 pkt 2 ustawy zostały spełnione. Powyższe skutkowało uchyleniem zaskarżonego wyroku i postanowień obu instancji. Jak zauważył dalej NSA, wyrok ten generalnie winien skutkować wydaniem przez organ stosowanego zaświadczenia, zgodnie z wnioskiem stron. W tej jednak sprawie, jak wynika z pisma Z-cy Burmistrza Dzielnicy [...] z 26 maja 2021 r., skarżące po wniesieniu tego wniosku dokonały podziału nieruchomości (umowa z 7 kwietnia 2021 r. Rep. A nr [...]). Następstwem tego było złożenie wniosków wieczystoksięgowych o ujawnienie w dziale I-O księgi wieczystej [...] podziału dz. nr [...] przez odłączenie z tej księgi dz. nr [...] i założenie dla niej nowej księgi wieczystej wraz z wpisem w dziale II jako użytkownika wieczystego M. Sp. z o.o. W rezultacie też w dniu 21 kwietnia 2021 r. Prezydent wydał zaświadczenie potwierdzające, że prawo użytkowania wieczystego nieruchomości, dla której prowadzona jest księga wieczysta [...], oznaczonej jako dz. nr [...] i nr [...], uległo przekształceniu w prawo własności z dniem 7 kwietnia 2021 r., tj. z dniem złożenia ww. wniosków wieczystoksięgowych. W tej sytuacji organ winien zwrócić się do wnioskodawców z pytaniem co do aktualności wniosku z 6 kwietnia 2019 r. i w zależności od treści ich stanowiska podjąć stosowne czynności. W związku z ww. wyrokiem NSA, skarżąca w dniu 29 kwietnia 2022 r. złożyła do Prezydenta pismo, którym podtrzymała pierwotny wniosek. Prezydent postanowieniem z 21 lutego 2023 r., działając na podstawie art. 219 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.p.a.", odmówił wydania zaświadczenia o przekształceniu z dniem 3 kwietnia 2020 r. prawa użytkowania wieczystego dz. nr [...] i nr [...] (powstałych po podziale dz. nr [...]) w prawo własności (wniosek M. Sp. z o.o. odnoszący się do dz. nr [...] został wydzielony do odrębnego rozpoznania). Jak wyjaśnił Prezydent, na wniosek współużytkowników wieczystych została wydana decyzja zatwierdzająca podział dz. nr [...], w następstwie czego powstały dz. [...], na której znajduje się osiem budynków mieszkalnych, nr [...] stanowiąca część drogi oraz nr [...] z przeznaczeniem na budowę budynku biurowo-usługowego z garażem podziemnym. Z kolei w dniu 7 kwietnia 2021 r. M. Sp. z o.o. i skarżąca zawarły umowę zniesienia współużytkowania wieczystego oraz umowę ustanowienia służebności gruntowych. Wobec zawarcia tej umowy złożono wnioski wieczystoksięgowe obejmujące m.in.: ujawnienie podziału dz. nr [...] na dz. nr [...], nr [...] i nr [...] w dziale I-O KW nr [...]; odłączenie z KW nr [...] dz. nr [...] i założenia dla niej nowej księgi wieczystej wraz z wpisem w dziale II nowozakładanej księgi jako użytkownika wieczystego M. Sp. z o.o. (wskutek tego założono KW nr [...]). W rezultacie Prezydent w dniu 21 kwietnia 2021 r. wydał skarżącej zaświadczenie potwierdzające, że prawo użytkowania wieczystego dz. nr [...] i nr [...], dla których prowadzona jest KW nr [...] uległo przekształceniu w prawo własności z dniem 7 kwietnia 2021 r., tj. z dniem złożenia wniosków wieczystoksięgowych. Nie kwestionując samego faktu przekształcenia nieruchomości objętej zaświadczeniem z 21 kwietnia 2021 r. skarżąca pismem z 10 maja 2021 r. wniosła o wydanie zaświadczenia o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego nieruchomości objętej KW nr [...] z dniem 22 września 2020 r. ze wskazanym ówcześnie nr dz. [...], tj. z datą oddania do użytkowania kolejnych czterech budynków. Co więcej, po wydaniu zaświadczenia potwierdzającego przekształcenie, skarżąca zawarła kilkaset umów ustanowienia odrębnej własności lokali i ich sprzedaży, które uwzględniały ww. podział nieruchomości oraz skutki przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, w tym datę przekształcenia, tj. 7 kwietnia 2021 r. Takie działania skarżąca kontynuowała także po wydaniu wyroku przez NSA. Odnosząc się więc do wniosku skarżącej z 29 kwietnia 2022 r., podtrzymującego pierwotny wniosek z 2020 r., Prezydent wskazał, że NSA rozpatrując skargę uwzględnił stan prawny nieruchomości, który w chwili wydania wyroku był już inny niż w dacie składania ww. wniosku o zastosowanie, tzw. opóźnionego trybu przekształcenia. Przed wydaniem wyroku działalnie obu spółek doprowadziło do podziału nieruchomości i podpisania umowy zniesienia współużytkowania wieczystego. Skutkiem tego było wydanie już zaświadczenia potwierdzającego przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności dz. nr [...] i nr [...] (poprzednio dz. nr [...]), o które wnioskuje skarżąca. W wyniku otrzymania zaświadczenia skarżąca zawarła kilkaset umów ustanowienia odrębnej własności lokali i ich sprzedaży, które uwzględniały ww. podział oraz skutki przekształcenia. Skutki te zostały także ujawnione w KW nr [...], a skarżąca zawarła też umowę sprzedaży prawa własności dz. nr [...], wskutek czego działkę tę ujawniono w KW nr [...]. Z punktu widzenia wieczystoksięgowego nieruchomości stanowiące dz. nr [...], nr [...] i nr [...] mają trzech różnych właścicieli i są ujawnione w trzech odrębnych księgach wieczystych. Ujawnienie skutku przekształcenia po wydaniu zaświadczenia z 21 kwietnia 2021 r. w KW nr [...] prowadzonej wtedy dla dz. nr [...] i nr [...] czyni bezprzedmiotowym możliwość wydania kolejnego zaświadczenia o przekształceniu, abstrahując od tego że dz. nr [...] trafiła następnie do innej księgi wieczystej. Prezydent wskazał również, że przed założeniem oddzielnej księgi wieczystej dla dz. nr [...] jej ówczesny użytkownik wieczysty zawarł też w dniu 30 lipca 2021 r. przed notariuszem umowę (Rep. A nr [...]) zmieniającą umowę o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste w zakresie daty jej zagospodarowania. Podobnie zawarta w dniu 7 kwietnia 2021 r. umowa dotyczyła zniesienia współużytkowania wieczystego, a nie zniesienia współwłasności. Okoliczności te, w powiazaniu ze skutkami innych umów ujawnionych w księgach wieczystych, wykluczają modyfikację daty przekształcenia w postępowaniu administracyjnym i ustalenia jej ze skutkiem wstecznym. Kolegium postanowieniem z 3 sierpnia 2023 r., po rozpatrzeniu zażalenia skarżącej, utrzymało ww. postanowienie w mocy i wskazało, że ujawnienie skutku przekształcenia po wydaniu zaświadczenia z 21 kwietnia 2021 r. w KW nr [...] prowadzonej wtedy dla dz. nr [...] i nr [...] czyni bezprzedmiotowym możliwość wydania kolejnego zaświadczenia o przekształceniu. Dodatkowo dz. nr [...] została odłączona następnie do innej księgi wieczystej. Okoliczności te w powiązaniu ze skutkami innych umów ujawnionych w księgach wieczystych wykluczają modyfikację daty przekształcenia w postępowaniu administracyjnym i ustalenia jej ze skutkiem wstecznym. Zdaniem organu, stanowisko to nie narusza wytycznych NSA zawartych w ww. wyroku, ponieważ Sąd ten zwrócił uwagę, że zaświadczenie o przekształceniu zostało już wydane, co w powiązaniu ze skutkami wieczystoksięgowymi, w ocenie Kolegium, uniemożliwia wydanie zaświadczenia żądanej treści. NSA podniósł też, że w zależności od stanowiska stron, organ podejmie stosowne czynności, bez stanowczego nakazu wydania zaświadczenia, dostrzegając zmianę stanu faktycznego i prawnego. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze na powyższe postanowienie, skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności postanowień obu instancji, ewentualnie ich uchylenie, zarzucając organowi: 1. rażące naruszenie art 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", polegające na błędnym utrzymaniu w mocy postanowienia Prezydenta, mimo jego sprzeczności z oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w wyroku NSA, podczas gdy ocena ta oraz wprost skonstruowane wytyczne powinny doprowadzić do wydania zaświadczenia zgodnego z wnioskiem skarżącej, a w sytuacji odmowy jego wydania – do uchylenia postanowienia odmawiającego jego wydania przez Kolegium; 2. rażące naruszenie art. 13 ust. 1 ustawy polegające na jego błędnej wykładni polegającej na uznaniu, że czynności prawne dokonane przez właścicieli (byłych użytkowników wieczystych) nieruchomości po dacie, na którą zgodnie z prawidłową wykładnią tego przepisu nastąpiło z mocy prawa przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, unicestwiają następczo skutek przekształcenia i uniemożliwiają wydanie zaświadczenia o treści żądanej przez skarżącą, podczas gdy ani przepisy ustawy, ani inne przepisy prawa nie przewidują możliwości następczego unicestwienia skutku przekształcenia, a także nie uniemożliwiają wydania zaświadczenia o treści zgodnej z rzeczywistym stanem prawnym; 3. naruszenie art. 7, art. 77 § 1, i art. 107 § 3 w zw. z art. 126 K.p.a., przez niedoniesienie się do zarzutów zażalenia i poprzestanie na przytoczeniu wadliwej argumentacji prawnej Prezydenta, podczas gdy organ odwoławczy zobowiązany był do wszechstronnego i wyczerpującego wyjaśnienia sprawy. W uzasadnieniu skargi wskazano, że w wyroku NSA wyrażono jednoznaczną ocenę prawną, zgodnie z którą w sprawie powinno dojść do wydania zaświadczenia zgodnie z wnioskiem z 2020 r. Choć NSA zwrócił też uwagę na zmiany stanu faktycznego i prawnego nieruchomości, które zaistniały po dacie, na którą powinno być wydane zaświadczenie, to nie sposób odczytywać wytycznych Sądu, jako uprawniających organy do samodzielnej oceny dopuszczalności wydania zaświadczenia z uwagi na te zmiany. NSA wyraźnie wskazał, że organ powinien był zwrócić się do wnioskodawców z pytaniem co do aktualności wniosku z 6 kwietnia 2020 r. i podjąć stosowne czynności w zależności od stanowiska stron. Wynika z tego jednoznacznie, że Sąd pozostawił do decyzji procesowej wnioskodawcy, a nie organu, czy żąda wydania zaświadczenia na wnioskowaną datę. Organy zignorowały natomiast stanowisko skarżącej stwierdzając, że brak jest podstaw do wydania zaświadczenia. W uzasadnieniu zarzutu naruszenia art. 13 ust. 1 ustawy skarżąca wskazała, że zgodnie z prawidłową wykładnią tego przepisu dokonaną przez NSA, w odniesieniu do dz. nr [...] skutek przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności zaistniał z dniem 3 kwietnia 2020 r., tj. z datą oddania do użytkowania budynków mieszkalnych na nieruchomości. Tym samym ustawowy skutek przekształcenia nie może być "odwrócony", ani "zniwelowany* przez zdarzenia, które nastąpiły po nim. Powyższy przepis przewiduje bowiem zaistnienie skutku przekształcenia z mocy samego prawa, z chwilą zaistnienia zdarzeń w nim wymienionych. Nie jest rolą organu wydającego zaświadczenie regulowanie za ich pomocą stanu prawnego, bądź ocena wpływu wydawanego zaświadczenia na istniejący stan prawny. Organ winien jedynie sprawdzić, czy na datę, na którą zaświadczenie jest wydawane, istniały okoliczności, które zaświadczenie ma stwierdzać. Wszelkie zdarzenia, które nastąpiły po tej dacie są prawnie irrelewantne i nie mogą być uwzględniane przez organ. W ocenie skarżącej, nie stanowi przeszkody do wydania nowego zaświadczenia, fakt wydania zaświadczenia z 21 kwietnia 2021 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego dz. nr [...] i nr [...] (powstałych z dz. nr [...]) w prawo własności z dniem 7 kwietnia 2021 r. Zaświadczenie jest wyłącznie oświadczeniem wiedzy i nie korzysta z powagi rzeczy osądzonej lub przymiotu ostateczności. Wydanie go nie kończy jakiejkolwiek sprawy administracyjnej i nie uniemożliwia wydania nowego zaświadczenia, w szczególności jeżeli jego wydanie jest uzasadnione w stanie faktycznym i prawnym, jak to ma miejsce w tej sprawie. Również okoliczność umownego zniesienia współużytkowania wieczystego oraz dokonanie w jego następstwie podziałów ewidencyjnych i wieczystoksięgowych dz. nr [...] nie stoi na przeszkodzie wydaniu zaświadczenia. Po pierwsze, w przypadku uznania, że prawo użytkowania wieczystego dz. nr [...] uległo przekształceniu w prawo własności w dniu 3 kwietnia 2020 r., zarówno ww. umowa, jak i dokonane na jej podstawie przesunięcia wieczystoksięgowe nie ulegają unicestwieniu, ani nie są bezskuteczne. Czynności te pozostają w mocy, a jedynym skutkiem uwzględnienia prawidłowego stanu prawnego jest konieczność przyjęcia zmiany "rodzajowej" prawa, którego wspólność uległa zniesieniu (tj. prawo własności, a nie prawo użytkowania wieczystego). Wreszcie zawarcie przez skarżącą umów ustanowienia odrębnej własności lokali i ich sprzedaży, nie unicestwia pierwotnego skutku przekształcenia. Umowy te mogły być skutecznie zawarte i ewentualna zmiana daty, na którą nastąpiło faktycznie przekształcenie nie wpływa na ich ważność lub skuteczność. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Kolegium utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta o odmowie wydania zaświadczenia potwierdzającego przekształcenie z dniem 3 kwietnia 2020 r. prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], uregulowanej w KW nr [...], stanowiącej dz. nr [...] i nr [...] (powstałe po podziale dz. nr [...]) w prawo własności. W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, że zaskarżone postanowienie wydane zostało po uchyleniu przez NSA wyrokiem z 25 marca 2022 r. postanowień wydanych uprzednio przez Kolegium i Prezydenta. W wyroku tym NSA wskazał natomiast, że w przypadku dz.nr [...] objętej wnioskiem z 6 kwietnia 2020 r. spełnione zostały przesłanki z art. 13 ust. 1 i art. 1 ust. 2 pkt 2 ustawy. NSA dostrzegł również, że choć wyrok ten co do zasady winien skutkować wydaniem przez organ zaświadczenia o przekształceniu, zgodnie z ww. wnioskiem, to jednak skarżące po wniesieniu tego wniosku dokonały podziału nieruchomości (umowa z 7 kwietnia 2021 r. Rep. A nr [...]). Następstwem tego było złożenie wniosków wieczystoksięgowych o ujawnienie w dziale I-O KW nr [...] podziału dz. nr [...] poprzez odłączenie z tej księgi dz. nr [...] i założenie dla niej nowej księgi wieczystej wraz z wpisem w dziale II jako użytkownika wieczystego M. Sp. z o.o. W rezultacie w dniu 21 kwietnia 2021 r. Prezydent wydał zaświadczenie potwierdzające, że prawo użytkowania wieczystego nieruchomości, dla której prowadzona jest KW nr [...], oznaczonej jako dz. nr [...] i nr [...], uległo przekształceniu w prawo własności z dniem 7 kwietnia 2021 r. W tej sytuacji, zdaniem NSA, organ winien wystąpić do wnioskodawców z pytaniem co do aktualności wniosku z 6 kwietnia 2020 r. i w zależności od treści ich stanowiska podjąć stosowne czynności. Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Związanie sądu i organu w rozumieniu komentowanego przepisu oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie (por. wyrok NSA z 4 czerwca 2009 r. sygn. akt I OSK 426/08, LEX nr 561267). Zasadniczo ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy (ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenionych faktów i dowodów) oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną (por. wyrok NSA z 24 stycznia 2024 r. sygn. akt III FSK 919/22; https://cbois.nsa.gov.pl). Badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o powołane przepisy i w granicach sprawy, uwzględniając zarazem wykładnię prawa zawartą w ww. prawomocnym wyroku NSA, a także dokumentację sprawy, Sąd doszedł do przekonania, że skarga jest niezasadna. Zauważyć trzeba, że kwestie wydawania zaświadczeń uregulowane zostały w Dziale VII Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 217 § 1 K.p.a. organ administracji publicznej wydaje zaświadczenie na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie. W myśl art. 217 § 2 k.p.a. zaświadczenie wydaje się, jeżeli: 1) urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa; 2) osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego. Zaświadczenie jest czynnością materialnotechniczną polegającą na urzędowym potwierdzeniu obiektywnie istniejącego stanu rzeczy, dotyczącego faktów lub prawa. Jest ono przy tym przejawem wiedzy, a nie woli organu administracji publicznej, dokonywanym, w myśl art. 218 § 1 K.p.a., na podstawie posiadanych rejestrów i ewidencji bądź innych danych znajdujących się w posiadaniu organu. Zakres postępowania wyjaśniającego, prowadzonego przed wydaniem zaświadczenia, jest ograniczony do analizy posiadanej dokumentacji oraz danych zgromadzonych w wyżej wskazanych zasobach i oceny możliwości ich przeniesienia do treści zaświadczenia. Zaświadczenia wydawane w ww. trybie nie są indywidualnymi aktami administracyjnymi, potwierdzają, jak wyżej zaznaczono, jedynie określony stan faktyczny, bądź stan prawny, o ile wynika on z posiadanych przez organ rejestrów, ewidencji, bądź innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Wartość zaświadczenia należy oceniać w kategoriach wyrażania prawdy obiektywnej co do faktów lub prawa, co oznacza, że można zanegować jego wartość, wykazując, że potwierdza ono stan niezgodny z rzeczywistym stanem rzeczy. Jako postępowanie uproszczone, postępowanie w sprawie wydania zaświadczenia nie wymaga prowadzenia postępowania dowodowego w pełnym zakresie, czy rozstrzygnięć spornych kwestii, tak jak to czyni organ w postępowaniu jurysdykcyjnym. Niezależnie jednak od ogólnych zasad dotyczących wydawania zaświadczeń uregulowanych w Kodeksie postępowania administracyjnego, należy również brać pod uwagę stosowne przepisy materialnoprawne, z których wynika obowiązek potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego w formie zaświadczenia. To z właściwych przepisów materialnoprawnych wynikać będzie, jaka okoliczność ma być stwierdzona w formie zaświadczenia. Zgodnie z art. 1 ustawy z dniem 1 stycznia 2019 r. prawo użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe przekształca się w prawo własności tych gruntów (ust. 1). Przez grunty zabudowane na cele mieszkaniowe należy rozumieć nieruchomości zabudowane wyłącznie budynkami m.in. mieszkalnymi wielorodzinnymi, w których co najmniej połowę liczby lokali stanowią lokale mieszkalne (ust. 2 pkt 2). Stosownie do art. 4 ust. 1 ustawy podstawę ujawnienia prawa własności gruntów w księdze wieczystej oraz ewidencji gruntów i budynków stanowi zaświadczenie potwierdzające przekształcenie wydane przez organy wskazane w art. 4 ust. 1 pkt 1-4 ustawy. Natomiast zgodnie z art. 4 ust. 2 ustawy organ właściwy wydaje zaświadczenie z urzędu lub na wniosek. Jak natomiast stanowi art. 13 ust. 1 ustawy, jeżeli po dniu 1 stycznia 2019 r. na gruncie będącym w użytkowaniu wieczystym zabudowanym na cele mieszkaniowe, w rozumieniu art. 1 ust. 2 zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego lub decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, budynek mieszkalny zostanie oddany do użytkowania w rozumieniu ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (...), prawo użytkowania wieczystego tego gruntu przekształca się w prawo własności gruntu z dniem oddania budynku mieszkalnego do użytkowania. Przepisy art. 2 ust. 2 i 3 stosuje się odpowiednio. W niniejszej sprawie ustalony stan faktyczny w zasadzie nie był kwestionowany przez strony. Co więcej, w sprawie tej NSA w wyroku z 25 marca 2022 r. przesądził, że w odniesieniu do dz. nr [...] objętej KW nr [...], przesłanki z art. 13 ust. 1 i art. 1 ust. 2 pkt 2 ustawy zostały spełnione, a w konsekwencji przekształcenie prawa użytkowania wieczystego tej działki w prawo jej własności winno było nastąpić z dniem 3 kwietnia 2020 r. Niemniej jednak NSA dostrzegł również, że w wyniku dokonanego przez skarżącą i M. Sp. z o.o. podziału przedmiotowej nieruchomości, w dniu 21 kwietnia 2021 r. Prezydent wydał już zaświadczenie potwierdzające, że prawo użytkowania wieczystego nieruchomości objętej KW nr [...], oznaczonej jako dz. nr [...] i nr [...], uległo przekształceniu w prawo własności z dniem 7 kwietnia 2021 r. Mimo powyższego skarżąca w toku ponownie prowadzonego postępowania podtrzymała swój pierwotny wniosek o wydanie zaświadczenia potwierdzającego przekształcenie z dniem 3 kwietnia 2020 r. prawa użytkowania wieczystego dz. nr [...] i nr [...] (powstałych po podziale dz. nr [...]) w prawo własności. Zwrócić jednak należy uwagę na ciąg zdarzeń faktycznych i prawnych mających miejsce już po złożeniu wniosku z 6 kwietnia 2020 r. zarówno przed wydaniem wyroku przez NSA, jak i po jego wydaniu. Na skutek podziału istniejącej jeszcze w dacie 3 kwietnia 2020 r. (z tą datą skarżąca żąda potwierdzenia przekształcenia) dz. nr [...], powstały dz. [...] - na której znajduje się osiem budynków mieszkalnych, nr [...] - stanowiąca część drogi oraz nr [...] - z przeznaczeniem na budowę budynku biurowo-usługowego z garażem podziemnym. Umową z 7 kwietnia 2021 r. skarżąca i M. Sp. z o.o. zniosły współużytkowanie wieczyste ww. działek i złożyły wnioski wieczystoksięgowe obejmujące, m.in.: ujawnienie podziału dz. nr [...] na dz. nr [...], nr [...] i nr [...] w dziale I-O KW nr [...]; odłączenie z KW nr [...] dz. nr [...] i założenia dla niej nowej księgi wieczystej wraz z wpisem w dziale II nowozakładanej księgi jako użytkownika wieczystego M. Sp. z o.o. (wskutek tego założono KW nr [...]). W wyniku ww. umowy skarżąca stała się jedynym użytkownikiem wieczystym dz. nr [...] i nr [...], zaś M. Sp. z o.o. jedynym użytkownikiem wieczystym dz. nr [...]. W konsekwencji Prezydent w dniu 21 kwietnia 2021 r. wydał skarżącej zaświadczenie potwierdzające, że prawo użytkowania wieczystego nieruchomości oznaczonej jako dz. nr [...] i nr [...], dla której prowadzona jest KW nr [...] uległo przekształceniu w prawo własności z dniem 7 kwietnia 2021 r. Po wydaniu tego zaświadczenia, skarżąca zawarła kilkaset (a precyzyjniej 761) umów ustanowienia odrębnej własności lokali i ich sprzedaży, które uwzględniały opisany podział nieruchomości oraz skutki przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, w tym datę przekształcenia - 7 kwietnia 2021 r. Takie działania skarżąca kontynuowała także po wyroku NSA. W konsekwencji wszelkie prawa do dz. nr [...] mają obecnie właściciele wyodrębnionych lokali, co ujawniono w KW nr [...]. Skarżąca zawarła również umowę sprzedaży prawa własności dz. nr [...], wskutek czego działkę tę ujawniono w KW nr [...]. Obecnie zatem skarżącej nie przysługują żadne prawa rzeczowe do obu ww. działek, bowiem wyzbyła się przysługującego jej prawa własności właśnie na skutek zaświadczenia o przekształceniu z dniem 7 kwietnia 2021 r. prawa użytkowania wieczystego w prawo ich własności. Rozpoznając ponownie (po wyroku NSA) wniosek skarżącej z 6 kwietnia 2020 r. organy, jak też obecnie Sąd rozpoznający przedmiotową skargę, nie mogły pominąć okoliczności, że Prezydent wydał już w dniu 21 kwietnia 2021 r. - na wniosek skarżącej - zaświadczenie potwierdzające przekształcenie z dniem 7 kwietnia 2021 r. prawa użytkowania wieczystego w prawo własności dla nieruchomości uregulowanej w księdze wieczystej nr [...], składającej się wówczas z dz. nr [...] i nr [...] - zgodnie ze stanem ujawnionym w księdze wieczystej, tj. na rzecz skarżącej, a które to przekształcenie skutkowało następnie całkowitym wyzbyciem się przez skarżącą praw do tej nieruchomości. Dopóki zaświadczenie to jest w obrocie prawnym i stanowi podstawę wpisów w księdze wieczystej i kilkuset zawartych umów, to organ nie może wydać drugiego zaświadczenia dotyczącego tej samej nieruchomości, wskazującego na inną (wcześniejszą - 3 kwietnia 2020 r.) datę tego przekształcenia. Co więcej, skarżąca zdaje się nie dostrzegać, że z uwagi na początkową odmowę przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności z dniem 3 kwietnia 2020 r., w dniu 7 kwietnia 2021 r. zawarła z M. Sp. z o.o. umowę zniesienia współużytkowania wieczystego, nie zaś zniesienia współwłasności. Z kolei jeszcze przed założeniem oddzielnej księgi wieczystej dla dz. nr [...], jej ówczesny użytkownik wieczysty zawarł w dniu 30 lipca 2021 r. przed notariuszem umowę (Rep. A nr [...]) zmieniającą umowę o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste w zakresie daty jej zagospodarowania. Mając na uwadze wszystkie ww. okoliczności faktyczne, w powiazaniu ze skutkami wszelkich umów ujawnionych już w księgach wieczystych, zdaniem Sądu, wykluczona była modyfikacja daty przekształcenia w postępowaniu administracyjnym i ustalenie jej ze skutkiem wstecznym. Stanowisko powyższe, wyrażone przez organy orzekające w sprawie, w żaden sposób nie narusza art. 153 p.p.s.a., tym bardzie w sposób rażący, bowiem NSA w wydanym w sprawie wyroku wprost wskazał, że choć generalnie uchylenie wydanych uprzednio postanowień winno skutkować wydaniem zaświadczenia o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego nieruchomości w prawo własności, zgodnie z wnioskiem z 6 kwietnia 2020 r., to jednocześnie dostrzegł, że stan prawny nieruchomości w chwili wydania wyroku był już inny niż w dacie składania pierwotnego wniosku o zastosowanie, tzw. opóźnionego trybu przekształcenia, jak też zwrócił uwagę na wydane już zaświadczenie o przekształceniu z 21 kwietnia 2021 r. W konsekwencji NSA nakazał organom, po pierwsze - wyjaśnienie, czy skarżąca podtrzymuje wniosek z 2020 r., po drugie zaś - w zależności od uzyskanej odpowiedzi podjęcie stosownych czynności. NSA w żadnym miejscu nie zobowiązał organów do wydania rozstrzygnięcia potwierdzającego zaistnienie przekształcenia z dniem 3 kwietnia 2020 r. Na zakończenie Sąd pragnie jeszcze raz podkreślić, że zaświadczenie, w tym także wydawane na podstawie przepisów ustawy z 20 lipca 2019 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów, jest aktem wiedzy organu, nie zaś jego czy innych stron woli i nie ma charakteru prawotwórczego. Przy pomocy zaświadczenia organ stwierdza bowiem tylko to, co jest mu wiadome, nie rozstrzygając jednocześnie jakiejkolwiek sprawy. W tej sprawie, organy dostrzegając: 1) że w obrocie prawnym znajduje się zaświadczenie z 21 kwietnia 2021 r. potwierdzające przekształcenie z dniem 7 kwietnia 2021 r. prawa użytkowania wieczystego w prawo własności dz. nr [...] i nr [...], co ujawniono w KW nr [...] (abstrahując od tego że dz. nr [...] przeniesiona została następnie do innej księgi wieczystej), 2) przekształcenia własnościowe tych działek, wynikające z tego właśnie zaświadczenia, 3) że z punktu widzenia wieczystoksięgowego dz. nr [...], nr [...] i nr [...] mają już obecnie trzech różnych właścicieli (przy czym w żadnej księdze wieczystej jako właściciel nie figuruje skarżąca) - prawidłowo uznały, że bezprzedmiotowe stało się wydanie kolejnego zaświadczenia o przekształceniu, tym razem jednak z datą wcześniejszą. Z przyczyn wyżej omówionych chybione są zarzuty skargi odnośnie do rażącego naruszenia art. 13 ust. 1 ustawy. Sąd nie dopatrzył się też naruszenia art. 7, art. 77 § 1 K.p.a., bowiem organy orzekające w sprawie wnikliwie i wszechstronnie rozpatrzyły stan faktyczny i prawny sprawy oraz szczegółowo i rzetelnie wyjaśniły motywy, jakimi się kierowały przy jej rozstrzyganiu. Uzasadniły przekonująco swoje stanowisko zyskując całkowitą aprobatę Sądu, zaś uzasadnienie zaskarżonego postanowienia spełnia niezbędne wymogi z art. 107 § 3 w zw. z art. 126 K.p.a. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 p.p.s.a., które to przepisy pozwalają na rozpoznanie sprawy we wskazanym trybie, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Informacje o sprawie

Data wpływu
17 października 2023
Symbol z opisem
6074 Przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Sędziowie
Anna Milicka-Stojek /sprawozdawca/ Elżbieta Lenart /przewodniczący/ Łukasz Trochym

Powołane przepisy

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny