I SA/Wa 1991/23

Dnia 13 grudnia 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Asesor WSA Kamil Kowalewski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze sprzeciwu J. N. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Siedlcach z dnia 14 września 2023 r. nr SKO.4000-1846/2023 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Siedlcach decyzją z dnia 14 września 2023 r., nr SKO.4000-1846/2023, wydaną po rozpoznaniu odwołania J. N. (dalej też jako Wnioskodawca Skarżący), działając na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 775 z późn zm. – dalej też jako k.p.a.) uchyliło w całości decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] sierpnia 2023 r. nr [...] i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Decyzja Kolegium wydana została w następującym stanie faktycznym. Skarżący pismem złożonym w dniu 21 lipca 2023 r. zwrócił się do Wójta o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku z opieką sprawowaną na matką – K. N. urodzoną w dniu [...] sierpnia 1938 r. W toku postępowania wyjaśniającego Wójt zlecił przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, który miał służyć ustaleniu w jaki sposób sprawowana jest opieka nad niepełnosprawną K. N. Wywiad w dniu 8 sierpnia 2023r. przeprowadził pracownik socjalny w miejscu zamieszkania Wnioskodawcy, który potwierdził sprawowaną opiekę. Pracownik socjalny ustalił też, że niepełnosprawna wymaga pomocy i opieki ze strony drugiej osoby. Zakres czynności opiekuńczych, które Wnioskodawca świadczy na rzecz swojej niepełnosprawnej matki całkowicie ogranicza możliwość zatrudnienia i podjęcia pracy. Pracownik przeprowadzający wywiad przyjął również na podstawie oświadczenia złożonego przez Wnioskodawcę, że jest on współwłaścicielem gospodarstwa rolnego w udziale ½ z 2,29ha przeliczeniowych, co stanowi [...] ha przeliczeniowego. Jednocześnie jednak Wnioskodawca złożył oświadczenie o zaprzestaniu prowadzenia gospodarstwa rolnego oraz zaprzestania wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym. Oświadczenie to zostało złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań W oparciu o tak poczynione ustalenia Wójt decyzją z dnia [...] sierpnia 2023 r. odmówił Wnioskodawcy przyznania oczekiwanego świadczenia, co uzasadniał wskazując, że choć nie ma podstaw by kwestinować złożone do akt oświadczenie o rezygnacji z prowadzenia gospodarstwa rolnego, a pozostałe dane zweryfikował w systemach [...], [...], [...], [...], to musiał wziąć pod uwagę także inne przepisy ustawy określające warunki nabywania prawa do tego świadczenia, a w szczególności przepis art. 17 ust. 1 b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 390 z późn. zm. – dalej też jako u.ś.r.). Wójt wskazał, że zgodnie z art. 17 ust. 1 b ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Tymczasem z załączonego do akt sprawy orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wydanego przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] Nr [...] z dnia [...] grudnia 2021 r. wynika, że K. N. została zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności. Jednak w pkt IV orzeczenia stwierdzono, że nie da się ustalić daty powstania jej niepełnosprawności, zaś w pkt V wskazano, że ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 29 listopada 2021 r. To, w ocenie Wójta, wykluczało możliwość przyznania wnioskowanego świadczenia. W odwołaniu od decyzji Wójta Skarżący zwrócił się o ponowne rozpatrzenie sprawy, zarzucając decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez zastosowanie normy prawnej wyrażonej w art 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych pomimo tego, że na wskutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K [...] doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki. Kolegium zasadniczo uznało odwołanie za uzasadnione, dlatego orzeczeniem powołanym na wstępie uchyliło decyzję Wójta w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi. SKO zgodziło się ze Skarżącym uznając za niedopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jedynie na tej części przepisu art. 17 ust. lb u.ś.r., która wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Wyrok ten, jak zauważyło Kolegium, ma charakter zakresowy i nie wywołuje skutku określonego w art. 190 ust. 1 i 3 Konstytucji RP, tj. utraty mocy obowiązującej zakwestionowanego aktu normatywnego. Rodzi on jednak obowiązek prokonstytucyjnej wykładni tej regulacji, tak aby rezultat tej wykładni nie był sprzeczny ze stanowiskiem wyrażonym w wyroku Trybunału, nawet takiego, który nie wywołał bezpośredniego skutku w zakresie powszechnego obowiązywania analizowanej normy prawnej. Dlatego posiłkując się dorobkiem judykatury Kolegium uznało, że w odniesieniu do grupy opiekunów osób, których niepełnosprawność powstała później, czyli po ukończeniu 18 roku życia przedmiotowa, przesłanka negatywna przysługiwania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego utraciła cechę konstytucyjności. Tymczasem – w ocenie Kolegium – charakter pierwotny i podstawowy dla oceny prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ma przesłanka zaprzestania, bądź niepodejmowania pracy zawodowej, zaś w przedmiotowy przypadku Skarżącego - przesłanka zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego. Na podstawie dokumentów zgormadzonych w aktach Kolegium przyjęło, że J. N. jest rolnikiem (lub małżonkiem albo domownikiem rolnika) oraz, że zaprzestał prowadzenia gospodarstwa rolnego (albo wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym) od dnia 21 lipca 2023 r. Dlatego ustalenia przeprowadzonego wywiadu środowiskowego, powinny w ocenie SKO prowadzić do weryfikacji wątpliwości dotyczących z faktycznego powodu niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej oraz sprawowania faktycznej opieki nad osobą niepełnosprawną. W tym celu Wójt powinien, przed wydaniem decyzji, przeprowadzić szczegółową analizę i ocenę, czy ustalony zakres czynności opiekuńczych, których wymaga osoba wymagająca opieki, stanowi w istocie czynności pomocowe w życiu codziennym, czy też faktycznie determinuje w realiach rozpoznawanej sprawy, rezygnację z prowadzenia gospodarstwa rolnego w związku z potrzebą sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. W ocenie Kolegium, organ instancji rozpoznając wniosek strony całkowicie pominął w swojej decyzji powyższą okoliczność i nie przeprowadził w tej kwestii wyczerpującego postępowania wyjaśniającego, a miała ona istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Kolegium sformułowało pogląd, że opieka sprawowana nad niepełnosprawnym musi stanowić oczywistą przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej, tj. musi powodować faktyczny brak możliwości prowadzenia gospodarstwa rolnego albo wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym. Dowodem zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego jest w świetle art. 17b ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych oświadczenie złożone przez rolnika pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Kolegium przyjęło wprawdzie za oczywiste, że w tym przypadku nie ma innych dokumentów wskazujących na rezygnację z aktywności zawodowej, tak jak w przypadku osób rezygnujących z zatrudnienia na podstawie stosunku pracy. Jednak w ocenie SKO wyjaśnienia nadal wymagało, to czy osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne rzeczywiście zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego albo wykonywania w nim pracy. W konsekwencji zaleciło Wójtowi, by ten przeprowadził postępowanie dowodowe mające na celu ustalenie, czy Wnioskodawca faktycznie zaprzestał, i od kiedy prowadzenia gospodarstwa rolnego. W tym celu organ miał ustalić, czy w związku z zaprzestaniem prowadzenia gospodarstwa rolnego albo wykonywania w nim pracy wydzierżawił je osobie trzeciej, sprzedał lub przekazał w darowiźnie, co potwierdzałyby np.: umowy sprzedaży, umowy darowizny, umowy dzierżawy zgłoszonej do ewidencji gruntów i budynków. Okoliczność ta mogła by zostać poprzez ustalenie, czy Wnioskodawca po dniu 21 lipca 2023 r. składał wniosek o zwrot podatku akcyzowego na podstawie ustawy z dnia 10 marca 2006 r. o zwrocie podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej (Dz. U. z 2023 r., poz. 356), a jeżeli tak, to kiedy był złożony wniosek, a także kiedy nastąpiła ostatnia wypłata tego zwrotu oraz jakiego okresu dotyczyła. Kolegium uznało również, że istotne znaczenie będzie miało uzyskanie informacji z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, czy Wnioskodawca ma zarejestrowane gospodarstwo rolne w Agencji (ewidencja producentów rolnych) oraz, czy z tego tytułu otrzymywał po dniu 21 lipca 2023 r. płatności bezpośrednie na podstawie ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2022 r., poz. 1775), a jeżeli tak, to jakiego typu były to płatności i jakiego okresu dotyczyły, oraz czy po dniu 21 lipca 2023 r., składał wniosek o przyznanie przedmiotowych płatności na nowy okres, a może dokonał już wyrejestrowania lub zawieszenia numeru identyfikacyjnego producenta rolnego (ustalenie jaką datą to nastąpiło). W sprzeciwie od decyzji Kolegium Skarżący zarzucił jej: 1. naruszenie prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy, tj. art. 17b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023r. poz. 390 ze zm. – dalej też u.ś.r.) poprzez błędną wykładnię polegającą na żądaniu od organu pierwszej instancji przeprowadzenia dodatkowego postępowania tj. przedłożenia umowy dzierżawy, zaświadczenia o pobranym zwrocie podatku akcyzowego oraz według SKO najbardziej istotnego – o pobieraniu płatności bezpośrednich oraz o wykreśleniu numer identyfikacyjny producenta rolnego, co nie znajduje żadnego umocowania prawnego na żądanie ww. dokumentów przez organ drugiej instancji; 2. naruszenie przepisów postępowania, tj.: a) art. 9 k.p.a. poprzez brak należytego i wyczerpującego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego oraz zupełny brak czuwania organu nad tym aby strona i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, polegające na tym, że organ drugiej instancji kwestionuje okoliczność, która dla pracownika GOPS była jasna - tj. że Skarżący sprawuje całodobową opiekę nad matką w sposób, który uniemożliwia jakiekolwiek zarobkowanie, że podważa się jego oświadczenia i wywiad pracownika socjalnego oraz to, że matka takiej opieki jaką dostaje potrzebuje; b) art. 11 k.p.a. z uwagi na niezgodne ze stanem faktycznym stwierdzenie, że wywiad środowiskowy nie jest wyczerpujący i przeprowadzony na nieodpowiednim formularzu, w sytuacji gdy pracownik socjalny w dniu 8 sierpnia 2023r. wywiad przeprowadził, zgodnie z art. 23 ust.4aa ustawy o świadczeniach rodzinnych, na druku wniosku o którym mowa w ustawie z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej. Dokładny zakres czynności oraz stan w jakim znajduje się matka Skarżącego zostały zaś wyczerpująco opisane w części C oraz D rodzinnego wywiadu środowiskowego. Skarżący uzasadniając sprzeciw wskazał w szczególności, że w aktualnym porządku prawnym ciężar dowodu wykazania zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego ciąży na rolniku. Natomiast ustawodawca ściśle określił, jaki rodzaj dowodu będzie służyć temu celowi. Takim środkiem dowodowym, podlegającym ocenie na zasadach ogólnych, jest oświadczenie składane w trybie art. 17b ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Kolegium w odpowiedzi na sprzeciw wniosło o jego oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zakreślając granice rozstrzygania Sądu w sprawach ze sprzeciwu od decyzji trzeba zaznaczyć, że zgodnie z art. 64a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 z późn. zm – dalej też p.ps.a.) od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (dalej też jako k.p.a.), skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw, zwany dalej "sprzeciwem od decyzji". Z kolei stosownie do art. 64e p.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Z treści tych przepisów po pierwsze wynika, że sprzeciw przysługuje wyłącznie od decyzji administracyjnych wydawanych przez organ odwoławczy na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., tj. decyzji kasacyjnych, które skutkują uchyleniem w całości rozstrzygnięcia wydanego przez organ pierwszej instancji i przekazaniem mu sprawy do ponownego rozpatrzenia. Od tego rodzaju decyzji nie przysługuje skarga, natomiast zaskarżalne są do sądu administracyjnego właśnie w drodze sprzeciwu. Po drugie na skutek złożonego sprzeciwu sąd nie dokonuje kompleksowej kontroli zaskarżonego aktu na podstawie akt sprawy, a po myśli art. 64e p.p.s.a ocenia wyłącznie to, czy zmaterializowały się przesłanki warunkujące wydanie decyzji kasacyjnej określone w art. 138 § 2 k.p.a. Zauważyć należy więc, że ustawodawca w przepisie tym zastrzega, że organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Choć, jak przyjmuje się w orzecznictwie, zwrot normatywny "konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie" jest zwrotem ocennym, to jednak można przyjąć, że oznacza on potrzebę przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub przynajmniej w znacznej części (por. wy worku WSA w Krakowie z dnia 23 października 2023 r., III SA/Kr 1553/23). Prawidłowa jego interpretacja winna być przy tym dokonywana z uwzględnieniem treści art. 136 § k.p.a., który stanowi, że organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Przepis ten wyznacza granice w jakich organ odwoławczy prowadzić może postępowanie wyjaśniające w dwuinstancyjnym postępowaniu administracyjnym, by nie narazić się na zarzut naruszenia zasady dwuinstancyjności wyrażonej w art. 15 k.p.a. Zakłada on, że postępowanie wyjaśniające organu odwoławczego może mieć charakter uzupełniający względem ustaleń poczynionych już przez organ pierwszej instancji. Rozwiązanie to jest o tyle racjonalne, że z jednej strony ogranicza ryzyko wystąpienia sytuacji, w których to organ odwoławczy, niejako za organ pierwszej instancji przeprowadzi postępowanie w znacznej części, ustalając ogół okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Z drugiej natomiast sprzyja realizacji zasady szybkości postępowania w tym sensie, że w razie potrzeby uzupełnienia postępowania wyjaśniającego organ odwoławczy przeprowadzi je we własnym zakresie względnie zleci jego przeprowadzenie organowi pierwszej instancji bez konieczności uchylania zaskarżonej decyzji i przekazywania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji w trybie art. 138 § 2 k.p.a. Sprzeciw będzie więc zasadny wówczas, gdy organ odwoławczy nadużyje instytucji regulowanej w art. 138 § 2 k.p.a. Z nadużyciem takim mamy zaś do czynienia wówczas, gdy organ odwoławczy uchylił zaskarżoną odwołaniem decyzję, choć mógł we własnym zakresie przeprowadzić postępowanie wyjaśniające lub zlecić jego przeprowadzenie organowi pierwszej instancji na podstawie art. 136 § 1 k.p.a. A contrario uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie organowi pierwszej instancji sprawy do ponownego rozpatrzenia będzie uzasadnione, wówczas, gdy organ nie przeprowadził w ogóle postępowania wyjaśniającego, gdy postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone z rażącym naruszeniem przepisów procesowych bądź w sytuacji nieustalenia istotnych okoliczności faktycznych niezbędnych do prawidłowego zastosowania normy prawa materialnego. Tylko wystąpienie naruszeń takiej wagi spowoduje, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy będzie miał wpływ na jej rozstrzygnięcie. W ocenie, Sądu Kolegium nadużyło w rozpoznawanej sprawie przepisu art. 138 § 2 k.p.a. i zbyt pochopnie uchyliło zaskarżoną decyzję Wójta przekazując mu sprawę do ponownego rozpatrzenia. Postępowanie zakończone skarżoną decyzja dotyczyło ustalenia Skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, którego przyznanie warunkowane jest spełnieniem przesłanek określonych m.in. w art. 17 ust. 1 u.ś.r. Jedną z nich jest rezygnacja z zatrudnienia lub niepodejmowanie takiego zatrudnienia w związku z koniecznością zapewnienia stałej lub długotrwałej opieki osobie niepełnosprawnej legitymującej się stosownym orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności. W orzecznictwie długo trwały spory, czy rolnicy prowadzący indywidualne gospodarstwa rolne – z racji na kształt definicji pojęcia zatrudnienia lub pracy zarobkowej przyjętej w art. 3 pkt 22 u.ś.r. – w ogóle mogą skutecznie ubiegać się o przyznanie takiego świadczenie. W kwestii tej wypowiadał się też Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale 7 sędziów NSA W-wa z dnia 11 grudnia 2012 r., I OPS 5/12 (opubl.: ONSAiWSA 2013/3/40). Pojawił się jednak również pogląd zakładający, że prowadzenie gospodarstwa rolnego przez rolnika stanowi negatywną przesłankę przyznania tej osobie świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 1. W przypadku zaś rezygnacji z prowadzenia takiego gospodarstwa rolnik mógłby skutecznie ubiegać się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Ostatecznie ustawodawca wprowadzając z dniem 15 maja 2014 r., do ustawy o świadczeniach rodzinnych art. 17b zaakceptował możliwość ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne z tym zastrzeżeniem, że dla jego uzyskania konieczna jest rezygnacja z prowadzenia gospodarstwa rolnego. Mając na uwadze trudności jakie nastręczać może ustalenie przesłanki rezygnacji przez rolnika z prowadzenia gospodarstwa rolnego ustawodawca w art. 17b ust. 2 u.ś.r. przyjął jedocześnie, że zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego lub zaprzestanie wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym, o których mowa w ust. 1, potwierdza się stosownym oświadczeniem złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Składający oświadczenie jest obowiązany do zawarcia w nim klauzuli następującej treści: "Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia.". Klauzula ta zastępuje pouczenie organu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że jeśli chodzi o kwestię ustalenia daty zaniechania pracy zarobkowej, to ciężar dowodu - w tym przypadku wykazania faktu zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej - ciąży na rolniku, a jego oświadczenie składane w trybie art. 17b ust. 2 ustawy podlega ocenie jako dowód na zasadach ogólnych, a następstwem złożenia oświadczenia o zaprzestaniu prowadzenia gospodarstwa rolnego jest utrata statusu osoby objętej ubezpieczeniem społecznym rolników (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 22 lutego 2022 r. sygn. II SA/Bd 1588/21, LEX nr 3335666; wyrok WSA w Lublinie z dnia 30 marca 2022 r., sygn. II SA/Lu 99/22, LEX nr 334659; wyrok NSA z dnia 30 października 2020 r., sygn. I OSK 1273/20, LEX nr 3090598). Tym niemniej, oświadczenie składane zgodnie z art. 17b ust. 2 u.ś.r. jest – z woli samego ustawodawcy – zasadniczym dowodem na okoliczność rezygnacji przez rolnika z prowadzenia gospodarstwa rolnego. Jak wynika zaś z akt sprawy Skarżący, który zadeklarował, że jest rolnikiem w dniu 21 lipca 2023 r. złożył takie oświadczenie deklarując, że z tym dniem zaprzestał prowadzenia gospodarstwa rolnego i wykonywania pracy w tym gospodarstwie. Oznacza to, że Kolegium na dzień wydawania skarżonej decyzji dysponowało następującymi dokumentami: wnioskiem zawierającym podstawowe dane o wnioskodawcy i osobie wymagającej opieki wraz określeniem stopnia ich pokrewieństwa istotnym z punktu widzenia art. 17 ust. 1 u.ś.r., kopią orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, oświadczeniem wnioskodawcy o zakresie sprawowanej opieki, a także wywiadem środowiskowym przeprowadzonym w dniu 8 sierpnia 2023 r. Z treści skarżonej sprzeciwem decyzji wynika, że wątpliwości Kolegium wzbudziła deklaracja Skarżącego o rezygnacji z prowadzenia gospodarstwa również w kontekście korelacji występującej pomiędzy zaniechaniem tej aktywności z koniecznością sprawowania opieki. W ocenie Sądu dokumenty zgromadzone w aktach sprawy w dostatecznym stopniu pozwalały na przeprowadzenie przez organ odwoławczy samodzielnej oceny, czy zachodzi taka korelacja. Z kolei weryfikacja dowodowa oświadczenia Skarżącego o rezygnacji z prowadzenia gospodarstwa rolnego, jeżeli to budziło wątpliwości Kolegium, nie wymagała uchylenia w całości decyzji organu pierwszej instancji i przekazywania mu sprawy do ponownego rozpatrzenia. Należy uznać, że samo potwierdzenie rezygnacji z prowadzenia gospodarstwa rolnego, szczególnie w sytuacji gdy organ odwoławczy dysponuje wymaganym ustawowo dokumentem na tę okoliczność, nie wykracza poza zakres uzupełniającego postępowania wyjaśniającego, które mogło przeprowadzić Kolegium we własnym zakresie lub zlecić jego przeprowadzenie organowi niższego stopnia na podstawie art. 136 § 1 k.p.a. Tym bardziej, że organ pierwszej instancji wyraził swoje stanowisko odnośnie do ziszczenia się w sytuacji Skarżącego przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Dał temu wyraz w uzasadnieniu decyzji z dnia 10 sierpnia 2023 r. wskazując, że odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego motywowana jest wyłącznie ustaleniem dotyczącym momentu powstania niepełnosprawności u matki Skarżącego. Z tych względów Sąd uznał, że Kolegium uchyliło zaskarżoną decyzję Wójta mimo, iż nie zaistniały przesłanki przewidziane w art. 138 § 2 k.p.a. Analizując dokumenty zgormadzone w aktach sprawy, jak również zalecenia sformułowane przez Kolegium nie można przyjąć, że organ pierwszej instancji nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego wcale lub nie przeprowadził go w znacznej części. Przeciwnie na obecnym etapie sprawy ewentualnego wyjaśniania wymaga jedynie to na ile prawdziwe jest oświadczenie wnioskodawcy o rezygnacji z prowadzenia gospodarstwa rolnego. Ustalenie tej kwestii nie wymaga zaś prowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części, pozostałe okoliczności relewantne z punktu widzenia ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego możliwe są do ustalenia na podstawie dokumentów już znajdujących się w aktach sprawy. Także przyjęcie przez organ odwoławczy odmiennej oceny prawnej zgromadzonych dowodów nie jest wystarczającym powodem do wydania decyzji kasacyjnej. Ponownie rozpoznając odwołanie Kolegium powinno uwzględnić dokonaną przez Sąd ocenę prawną, mając na uwadze, że wydanie decyzji, o jakiej mowa w art. 138 § 2 k.p.a. jest dopuszczalne w drodze wyjątku od zasady merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy przez organ odwoławczy. Uwzględniając powyższe Sąd uznał, że organ odwoławczy naruszył przepis art. 138 § 2 k.p.a., gdyż skutki wadliwej wykładni art. 17 ust. 1b a u.ś.r., dokonanej przez organ pierwszej instancji z pominięciem skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 (Dz.U.2014.1443), mogły zostać usunięte na etapie postępowania odwoławczego. Z kolei realizacja zaleceń sformułowanych przez Kolegium nie wymagała przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. W sprawie nie powstały po stronie Skarżącego koszty postępowania niezbędne do celowego dochodzenia praw mające uzasadniać zasądzenie ich zwrotu na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 w zw. z art. 64b § 1 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 151a § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.