I SA/Wa 1975/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Gabriela Nowak sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) asesor WSA Nina Beczek Protokolant starszy specjalista Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 marca 2024 r. sprawy ze skargi E. G. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia 11 września 2023 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pieniężnego z tytułu pełnienia funkcji sołtysa oddala skargę.

Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (dalej jako "Prezes KRUS") decyzją z [...] września 2023r., nr [...] - po rozpoznaniu wniosku E. G. (dalej jako "skarżąca") o ponowne rozpatrzenie sprawy - utrzymał w mocy własną decyzję z [...] sierpnia 2023 r., nr [...], o odmowie przyznania świadczenia pieniężnego z tytułu pełnienia funkcji sołtysa. Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym; Wnioskiem z [...] sierpnia 2023 r. E. G. wystąpiła o przyznanie jej świadczenia pieniężnego z tytułu pełnienia funkcji sołtysa. Do wniosku dołączyła zaświadczenie wydane przez Wójta Gminy [...] potwierdzające, że pełniła ona funkcję sołtysa w sołectwie [...] w okresie od [...] lutego 2007 r. do [...] lutego 2015 r. Decyzją z [...] sierpnia 2023 r., nr [...] Prezes KRUS orzekł o odmowie przyznania wnioskowanego świadczenia. Skarżąca złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej powyższą decyzją. Po rozpoznaniu tego wniosku Prezes KRUS decyzją z [...] września 2023 r., nr [...] utrzymał w mocy własną decyzję z [...] sierpnia 2023 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia przywołał treść art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 2023 r. o świadczeniu pieniężnym z tytułu pełnienia funkcji sołtysa (Dz. U. z 2023, poz. 1073), który stanowi, że świadczenie pieniężne z tytułu pełnienia funkcji sołtysa przysługuje osobie, która spełnia łącznie następujące warunki: 1) pełniła funkcję sołtysa na podstawie ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2023 r., poz. 40 i 572) przez okres co najmniej dwóch kadencji, nie mniej niż przez 8 lat; 2) osiągnęła wiek: a) w przypadku kobiet - 60 lat, b) w przypadku mężczyzn - 65 lat. Następnie wskazał, że z zaświadczenia Wójta Gminy [...] wynika, iż skarżąca pełniła funkcję sołtysa w okresie od [...] lutego 2007 r. do [...] lutego 2015 r. Zatem skarżąca udowodniła jedynie 7 lat 11 miesięcy i 27 dni, czyli pełniła funkcję sołtysa przez dwie kadencje, ale mniej niż 8 lat. Wobec powyższego nie legitymuje się wymaganym okresem pełnienia funkcji sołtysa przez co najmniej dwie kadencje, nie mniej niż przez 8 lat - dlatego też brak jest podstaw do przyznania wnioskowanego świadczenia. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Prezesa KRUS wniosła skarżąca zarzucając jej: - naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez niewłaściwą wykładnię, tj. art. 2 ust. 1 ustawy o świadczeniu pieniężnym z tytułu pełnienia funkcji sołtysa, - naruszenie art. 8 k.p.a. - zasada zaufania do władzy publicznej, - naruszenie art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej - zasada równości obywatela wobec prawa, - naruszenie art. 7 k.p.a. poprzez brak dokonania ustaleń faktycznych w zakresie powodów wskazania w zaświadczeniu okresu niepełnych 8 lat. Organ nie przeprowadził postępowania na okoliczność pełnienia przez nią funkcji sołtysa przez dwie kadencje a poprzestał jedynie na analizie zaświadczenia. Skarżąca podkreśliła, że funkcję sołtysa pełniła przez dwie pełne kadencje, pracując sumiennie na rzecz lokalnej społeczności. Nie zrezygnowała z pełnienia funkcji sołtysa ani jej kadencja nie została skrócona. Z zaświadczenia wystawionego przez gminę wynika, że do 8 lat sprawowania funkcji sołtysa brakuje jej 3 dni. Wynika to z przyczyn organizacyjnych wyboru sołtysów we wszystkich wsiach w gminie przy obecności gminnej komisji. Dzień wyborów nowego sołtysa został ustalony przez wójta 3 dni wcześniej. Nie ma w tym żadnej jej winy i nie wie, dlaczego miałaby ponosić z tego powodu dotkliwe konsekwencje finansowe. Takie interpretowanie przepisu przez Prezesa KRUS uważa za głęboko niesprawiedliwe i krzywdzące. Poza tym została naruszona zasada równego traktowania obywateli wobec prawa, ponieważ jeden sołtys sprawując swoją funkcję przez dwie kadencje może otrzymać dodatek pieniężny za pełnienie funkcji sołtysa a inny sołtys takiego dodatku nie może otrzymać, gdyż organ administracyjny zorganizował wybory nowego sołtysa przed upływem pełnej kadencji sołtysa. Taka sytuacja wzbudza brak zaufania obywatela do władzy publicznej i niejako z tego by wynikało, że władza publiczna - w tym przypadku w osobie wójta - działała na jej szkodę organizując wybory przed upływem pełnej kadencji, co zapewne nie było jego zamiarem. Ustawodawca - określając okres dwóch kadencji i 8 lat - zapewne miał na myśli, że mają to być dwie pełne kadencje nieskrócone przez rezygnację z pełnienia funkcji sołtysa albo pozbawienia go pełnionej funkcji i kilka dni ubytku wynikającego z ogłoszenia wcześniejszych wyborów nie powinno mieć tu znaczenia. Zatem Prezes KRUS dokonał bardzo płytkiej i powierzchownej analizy, bez uwzględnienia specyfiki jej sytuacji. Organ w zaświadczeniu przyjął, że pełniła ona funkcję od [...] lutego 2007 r. do [...] lutego 2015 r. - ale nie wskazano w jaki sposób policzono ilość dni oraz nie jest możliwa weryfikacja prawidłowości wystawienia zaświadczenia. W ustawie wskazano, że termin 8 lat nie jest ciągłym terminem a więc powinien być liczony zgodnie z art 114 Kodeksu Cywilnego. Organ powinien przeanalizować protokoły z zebrań wiejskich na podstawie których dokonano wyboru jej osoby na kolejne kadencje oraz wyboru nowego sołtysa w 2015 r. Ewentualny wybór kolejnego sołtysa nie powinien mieć wpływu na termin zakończenia jej kadencji, która upływała w dniu [...] lutego 2015 r. Powołując się na powyższe wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę Prezes KRUS wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest niezasadna. W niniejszej sprawie kontroli Sądu podlegała decyzja Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, którą organ odwoławczy utrzymał w mocy własną decyzję z [...] sierpnia 2023 r. o odmowie przyznania skarżącej świadczenia pieniężnego z tytułu pełnienia funkcji sołtysa. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 2 ust. 1 ustawy z 26 maja 2023 r. o świadczeniu pieniężnym z tytułu pełnienia funkcji sołtysa (Dz. U. z 2023, poz. 1073), zwanej dalej "ustawą" lub "ustawą z 26 maja 2023 r." Zgodnie z powołanym przepisem świadczenie pieniężne z tytułu pełnienia funkcji sołtysa przysługuje osobie, która spełnia łącznie następujące warunki: 1) pełniła funkcję sołtysa na podstawie ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym przez okres co najmniej dwóch kadencji, nie mniej niż przez 8 lat oraz 2) osiągnęła wiek: a) w przypadku kobiet - 60 lat, b) w przypadku mężczyzn - 65 lat. Z powołanej normy wynika, że przyznanie spornego świadczenia uzależnione jest od spełnienia kumulatywnie trzech przesłanek. Po pierwsze, ustalenia wymaga czy osoba wnioskująca o wskazane świadczenie pełniła funkcję sołtysa na podstawie ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym przez co najmniej dwie kadencje. Konieczne jest również ustalenie, że pełnienie funkcji sołtysa trwało nie mniej niż 8 lat. Wreszcie wnioskodawca powinien osiągnąć odpowiedni wiek, który dla kobiet wynosi 60 lat, a dla mężczyzn 65 lat. Stan faktyczny w niniejszej sprawie nie był sporny. Co prawda skarżąca zakwestionowała wydane zaświadczenie Wójta Gminy [...] o pełnieniu przez nią funkcji sołtysa w okresie od [...] lutego 2007 r. do [...] lutego 2015 r. - zarzucając mu, że nie wskazano w jaki sposób policzono ilość dni oraz czy jest możliwa weryfikacja prawidłowości jego wystawienia - ale Sąd uznał jej zastrzeżenia za niezasadne, gdyż Prezes KRUS słusznie uznał wydane zaświadczenie za wystawione w sposób prawidłowy. Nie budziło wątpliwości organu, że skarżąca pełniła funkcje sołtysa i pełniła ją przez dwie kadencje. Kadencje te trwały krócej niż okres 8 lat, a mianowicie 7 lat, 11 miesięcy i 27 dni. Okoliczności te wynikają wprost z zaświadczenia Wójta Gminy [...] potwierdzającego, że skarżąca pełniła funkcję sołtysa w sołectwie [...] w okresie od [...] lutego 2007 r. do [...] lutego 2015 r. tj. przez dwie kadencje. Z uwagi zatem na fakt, że skarżąca nie spełniła jednego z wymogów ustawowych do przyznania świadczenia tj. sprawowała funkcje sołtysa przez okres krótszy niż 8 lat organ prawidłowo odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia. Tym samym Sąd podziela przyjętą w zaskarżonej decyzji interpretację art. 2 ust. 1 ustawy z 26 maja 2023 r. O możliwości przyznania omawianego świadczenia pieniężnego przesądza bowiem fakt, że skarżąca pełniła funkcję sołtysa przez okres krótszy niż 8 lat pomimo, że sprawowała tę funkcję przez dwie kadencje. Takie rozumienie omawianego przepisu wynika wprost z językowego brzmienia przepisu, gdyż już w pierwszym zdaniu w ww. art. 2 ust. 1 określono, że warunki przyznania świadczenia muszą być spełnione łącznie. Podnoszone zaś przez skarżącą zarzuty, że pełnienie przez nią funkcji sołtysa przez dwie kadencje nie obejmowało łącznie 8 lat z przyczyn od niej niezależnych - wynikało to-bowiem z ustalonych terminów wyborów sołtysów - nie mogą być podstawą przyznania świadczenia. Ustawodawca nie przewidział bowiem żadnych wyjątków w zakresie ustalenia okresu sprawowania funkcji sołtysa wpisując wprost, że mają to być dwie kadencje w okresie nie krótszym niż 8 lat. Sąd zwraca także uwagę na fakt, iż w pierwotnym projekcie ustawy wymóg dotyczący minimalnego okresu pełnienia funkcji sołtysa wynosić miał lat 10 (vide rządowy projektu ustawy - druk nr 3128, dostępny w zakładce Prace Sejmu IX kadencji). W uzasadnieniu do tego projektu zaś jako istotne kryterium akcentowano nie tyle liczbę kadencji, co okres pełnienia funkcji. Jak wskazywano bowiem "Wychodząc naprzeciw zdiagnozowanym niedostatkom aktualnego stanu prawnego, projekt ustawy ma na celu przyznanie waloryzowanego świadczenia pieniężnego z tytułu pełnienia funkcji sołtysa, zwanego dalej "świadczeniem", w wysokości [...] złotych miesięcznie dla tych sołtysów, którzy, ze względu na okres pełnienia tej funkcji szczególnie zasłużyli się społeczności lokalnej. Za okres ten w projekcie przyjęto wymóg pełnienia funkcji sołtysa przez co najmniej 10 lat.". Tym samym celem ustawodawcy nie było przyznanie tego świadczenia wszystkim osobom pełniącym funkcje sołtysa. Skoro zatem warunkiem uzyskania świadczenia jest, poza wymogiem osiągnięcia odpowiedniego wieku i sprawowania urzędu sołtysa przez dwie kadencje, dopełnienie także wymogu łącznego pełnienia tej funkcji przez co najmniej 8 lat, a w niniejszej sprawie tego ostatniego warunku skarżąca nie spełniła - co jest okolicznością niesporną i znajduje oparcie w treści znajdującego się w aktach zaświadczenia Wójta Gminy [...] - to decyzja odmawiająca skarżącej z tego powodu przyznania tego świadczenia odpowiada prawu, co czyni skargę niezasadną. Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634), orzekł jak w sentencji wyroku. .