I SA/Wa 1956/16

Referendarz sądowy Grzegorz Antas Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 6 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi A. K. i H. Z. na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] października 2016 r. znak: [...] w przedmiocie nabycia z mocy prawa własności nieruchomości postanawia: 1. przyznać prawo pomocy poprzez ustanowienie radcy prawnego, którego wyznaczy Okręgowa Izba Radców Prawnych w W.; 2. odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

W ślad za wnioskiem o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia [...] kwietnia 2017 r. sygn. I SA/Wa 1956/16 oddalającego skargę A. K. i H. Z. na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] października 2016 r. w przedmiocie nabycia z mocy prawa własności nieruchomości skarżący A. K. w piśmie z dnia [...] sierpnia 2017 r. wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Ze złożonego na formularzu PPF oświadczenia wynika, że wnioskodawca prowadzi trzyosobowe gospodarstwo domowe wraz z żoną i pełnoletnią córką. Miesięczny dochód gospodarstwa domowego wnioskodawcy, uzyskiwany z tytułu emerytury i wynagrodzenia za pracę (skarżącego) oraz emerytury jego żony wynosi [...] zł. Córka skarżącego, zgodnie z przedłożonymi wyjaśnieniami, jest bezrobotna. Z uwagi na wielość postępowań, w których skarżący bierze udział, swój (wolny) czas córka ma poświęcać na pomoc ojcu. Wnioskodawca podał, że posiada mieszkanie o pow. [...] m² (w którym zamieszkuje), mieszkanie o pow. [...] m² (wystawione do sprzedaży) oraz nieruchomość ([...] m2) o wartości [...] mln, obciążoną roszczeniami spółki S. Sp. z o.o. Wnioskodawca wyjaśnił, że jego córka jest dodatkowo właścicielką mieszkania ([...] m²) o wartości [...] zł, zadłużonego na kwotę [...] zł (zadłużenie banku i ZUS). Skarżący posiada zobowiązanie z tytułu kredytu - rata [...] zł i ponosi stałe wydatki na utrzymanie, obejmujące czynsz ([...] zł), podatek od nieruchomości ([...] zł), opłaty za energię elektryczną ([...] zł), leczenie i rehabilitację (około [...] zł) oraz wyżywienie (około [...] zł). Do wniosku skarżący załączył m.in. kopie dokumentów potwierdzających wysokość uzyskiwanych dochodów i dokumentację lekarską wskazującą na stan zdrowia wymagający ponoszenia wydatków we wniosku wskazanych. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważyć należało, co następuje: W pierwszym rzędzie wymaga zauważenia, że rozpoznawany w niniejszym postępowaniu wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy jest kolejnym wnioskiem zgłoszonym przez skarżącego w tym przedmiocie, niemniej uwzględniając, że postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 czerwca 2017 r. sygn. I SA/Wa 1956/16 wcześniej zainicjowane postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy zostało umorzone, brak jest przeszkód do merytorycznego rozpoznania zgłoszonego nowego żądania procesowego dotyczącego przyznania prawa pomocy. Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369), dalej: p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Oceniając zdolność skarżącego do ponoszenia kosztów postępowania związanych z poddaniem wyroku Sądu I instancji z dnia 5 kwietnia 2017 r. kontroli instancyjnej, stwierdzić trzeba, że wnioskodawca nie posiada bieżących dochodów, jak też oszczędności, których wysokość mogłaby zostać uznana za wystarczającą do pokrycia we własnym zakresie kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru. Ocena ta nie traci swojej aktualności niezależnie od tego, że wskazywane przez skarżącego w piśmie z dnia 18 sierpnia 2017 r. koszty sporządzenia skargi kasacyjnej (według wnioskodawcy, oparte na wiedzy uzyskanej w kilku kancelariach prawnych na terenie W.) wydają się nie do końca odpowiadać realnym kosztom jakie strona, zaskarżając wyrok wojewódzkiego sądu administracyjnego, byłaby zmuszona w tym zakresie ponieść. Powyższa uwaga, co należy dodać, nie zmierza do wykazania nieprawdziwości stanowiska strony zamieszczonego w ww. piśmie, gdyż ma na celu jedynie stwierdzenie, że przy zwiększonym wysiłku skarżący byłby w stanie znaleźć pełnomocnika i skorzystać z pomocy prawnej przy sporządzeniu skargi kasacyjnej, w warunkach wyznaczonych treścią art. 175 § 1 p.p.s.a., nie wymagającej poniesienia tak znacznych kosztów. Zastrzeżenie to pozostaje jednak bez wpływu na wynik sprawy, albowiem zdolność partycypacji skarżącego w kosztach postępowania została rozważona w oparciu o przyjęte przez organ sądowy przeciętne średnie koszty ustanowienia pełnomocnika i odniesienie tego ciężaru finansowego zostało uznane w sprawie również za nadmierne obciążenie budżetu gospodarstwa domowego prowadzonego przez wnioskodawcę. W łączności z powyższym wnioskiem pozostawało uznanie, że sytuacja osobista skarżącego i członków jego rodziny, wykazany w postępowaniu stan zdrowia wymagający ponoszenia wydatków w wysokości przekraczającej średnie wydatki na ten cel w innych gospodarstwach domowych, a także stan prawny nieruchomości, których właścicielem pozostaje wnioskodawca usprawiedliwiają stwierdzenie, że strona wnioskująca o przyznanie prawa pomocy znajduje się w sytuacji, w której zasadnym było wystąpienie o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Ograniczony terminem czas sporządzenia skargi kasacyjnej (art. 177 § 1 p.p.s.a.) uniemożliwia jednocześnie przyjęcie, by nieruchomość lokalowa (mieszkanie przy ul. M.), której skarżący pozostaje właścicielem, wobec trudności z jej sprzedażą, mogła się stać źródłem pokrycia kosztów ustanowienia w sprawie pełnomocnika z wyboru. Wprawdzie środki z wynajmu lokalu – do czasu jego sprzedaży - mogłyby się stać realnym środkiem uzupełnienia budżetu domowego rodziny, niemniej w ocenianych warunkach stan lokalu (tzw. stan deweloperski) uniemożliwiał skarżącemu postawienie zarzutu, iż nie skorzystał z takiej formy pokrycia kosztów udziału w postępowaniu sądowym. W niniejszej sprawie wpływ na ocenę wysokości uzyskiwanego przez skarżącego dochodu ma równocześnie ustalenie, iż dodatkowe dochody, jakie skarżący uzyskuje z zatrudnienia, mają się w niedługim czasie wyczerpać wobec rezygnacji z pracy motywowanej złym stanem zdrowia. W tym zakresie prawdziwość złożonego oświadczenia nie została podważona, pomimo że skarżący podanej przez siebie informacji nie uprawdopodobnił. Nie można jednocześnie nie w sprawie dostrzec, że w dotychczasowym postępowaniu skarżący samodzielnie ponosił koszty sądowe (wpis sądowy od skargi - 200 zł, k. 115), przeznaczając na ten cel uzyskiwane bieżące dochody. Powyższa sytuacja musi być traktowana jako równoważna ustaleniu, że strona występująca o przyznanie prawa pomocy, właściwie rozporządzając budżetem, jest w stanie wygospodarować środki, by uiścić zarówno opłatę kancelaryjną, jak i wpis od skargi kasacyjnej - jeżeli ten środek prawny miałby zostać w przyszłości złożony. Mieć na uwadze w tym przypadku bowiem trzeba, że wysokość obciążenia fiskalnego (100 zł) dotyczącego wskazanych środków prawnych jest zdecydowanie niższa od wysokości uiszczonego samodzielnie wpisu sądowego od skargi, toteż trudno przyjąć, by podobnie, a więc efektywnie gospodarując środkami, skarżący nie był w stanie pokryć zobowiązania w wysokości nieprzekraczającej jednorazowo kwoty 100 zł bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ze złożonego oświadczenia nie wynika, by od daty pokrycia kosztów wpisu sądowego od skargi sytuacja materialna rodziny zmieniała się istotnie na niekorzyść, stąd w ramach wskazanego przez stronę dochodu rodziny ([...] zł) skarżący tak powinien gospodarować środkami pieniężnymi, by znaleźć pokrycie również tego wydatku w kwocie 100 zł, który ma związek z ponoszeniem zobowiązania publicznoprawnego wynikającego z prowadzenia postępowania sądowego. W tych warunkach, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji postanowienia.