I SA/Wa 1936/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bożena Marciniak (spr.), sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, sędzia WSA Joanna Skiba, Protokolant referent stażysta Kamila Lewikowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi M. N., P. N. i E. K. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta m.st. Warszawy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 12 sierpnia 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 118/14 1. wymierza Prezydentowi m.st. Warszawy grzywnę w wysokości 10.000 (dziesięć tysięcy) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta m.st. Warszawy w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta m.st. Warszawy na rzecz M. N., P. N. i E. K. sumę pieniężną po 3.000 (trzy tysiące) złotych na rzecz każdego ze skarżących; 4. zasądza od Prezydenta m.st. Warszawy na rzecz M. N., P. N. i E. K. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pismem z 24 czerwca 2022 r. M.N., P.N. i E.K. (dalej jako "skarżący") wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta m. st. Warszawy wyroku tutejszego Sądu z 12 sierpnia 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 118/14. Powołanym wyrokiem Sąd zobowiązał Prezydenta m. st. Warszawy do rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ulicy [...] ozn. hip. jako "[...]" dz. nr [...], w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Jak wynika z akt sądowych sprawy o sygn. akt I SAB/Wa 118/14 akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu wpłynęły do organu w dniu 19 listopada 2014 r. Zatem wyznaczony termin załatwienia sprawy upływał z dniem 19 stycznia 2015 r. Następnie prawomocnymi wyrokami z 22 czerwca 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 533/15, 28 lutego 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 271/7 oraz 25 stycznia 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 1544/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzył Prezydentowi m. st. Warszawy grzywny w wysokości odpowiednio 500 zł, 3000 zł i 5000 zł z tytułu niewykonania wyroku z 12 sierpnia 2014 r. Pismem z 17 listopada 2020 r. skarżący ponownie wezwali organ do wykonania wskazanego wyroku Sądu o sygn. akt I SAB/Wa 118/14. Następnie skarżący złożyli do tut. Sądu skargę na niewykonanie powyższego wyroku, w której wnieśli o wymierzenie Prezydentowi m. st. Warszawy grzywny w wysokości kwoty odpowiadającej dziesięciokrotności przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, stwierdzenie, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, przyznanie od organu, na podstawie art. 154 § 7 p.p.s.a., kwoty odpowiadającej pięciokrotności przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim oraz zasądzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że pomimo upływu ponad 7 lat od daty przekazania akt wraz z wyrokiem uwzględniającym skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania organ nie podjął żadnych czynności w celu zakończenia przedmiotowej sprawy. W odpowiedzi na skargę Prezydent m. st. Warszawy wniósł o jej oddalenie podnosząc, że podejmował czynności niezbędne do zakończenia postępowania. Organ wskazał, że brak księgi hipotecznej prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości powoduje, że należy mieć na uwadze możliwość obrotu tą nieruchomością przed dniem wejścia w życie dekretu warszawskiego z 26 października 1945 r. W okresie od zawarcia zeznanego w księdze wieczystej nieruchomości "[...]" aktu notarialnego, co nastąpiło 13 marca 1942 r., do daty wejścia w życie dekretu warszawskiego istniała bowiem możliwość obrotu nieruchomościami i nie można wykluczyć, że doszło do zbycia przedmiotowej nieruchomości. Prezydent wskazał, że w toku postępowania podejmował dalsze czynności w celu ustalenia właścicieli przedmiotowej nieruchomości do dnia wejścia w życie dekretu warszawskiego. Ponadto, podejmował czynności w celu zlecenia wykonania badań hipotecznych dotyczących ustalenia właścicieli nieruchomości począwszy od jej nabycia od A. hr. B. do ostatniego właściciela działki lub nabywcy praw i roszczeń wynikających z dekretu. Organ dodał, że pismami z 14 sierpnia 2018 r. i 26 lipca 2022 r. poinformował strony, w trybie art. 36 § 1 k.p.a., o przyczynach uniemożliwiających rozpoznanie wniosku o ustalenie odszkodowania oraz nowym terminie załatwienia sprawy. Ponadto, wskazał, że opóźnienie w rozpoznaniu sprawy powoduje również bardzo duża ilość spraw o przyznanie odszkodowań za nieruchomości [...] oraz ich skomplikowany charakter wymagający podjęcia wielu czynności w celu zgromadzenia niezbędnego materiału dowodowego. W piśmie procesowym z 21 września 2022 r. pełnomocnik skarżących podtrzymał skargę przedstawiając dodatkową argumentację na poparcie zgłoszonych w niej wniosków. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona, co skutkować musiało wymierzeniem Prezydentowi m. st. Warszawy grzywny. Wniesienie skargi nastąpiło w trybie art. 154 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259), dalej zwanej "p.p.s.a." Zgodnie z powołanym przepisem, w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Z powołanego przepisu wynikają zatem dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 p.p.s.a. i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie obie powyższe przesłanki zostały spełnione. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że wyrokiem z 12 sierpnia 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 118/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta m. st. Warszawy i zobowiązał organ do rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ulicy [...] ozn. hip. jako "[...]" dz. nr [...], w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Kwestię terminu załatwienia sprawy, po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu, reguluje art. 286 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi. Z akt sprawy wynika, że odpis prawomocnego wyroku z 12 sierpnia 2014 r. wraz z uzasadnieniem oraz akta administracyjne zostały doręczone Prezydentowi w dniu 19 listopada 2014 r. Termin załatwienia sprawy wyznaczony powołanym wyrokiem upłynął zatem w dniu 19 stycznia 2015 r. (art. 57 § 3 i § 4 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej zwanej "k.p.a."). Tymczasem do dnia rozpoznania przez Sąd skargi w przedmiocie niewykonania wyroku z 12 sierpnia 2014 r. organ nie załatwił sprawy zgodnie z powołanym wyrokiem. Przy tym z powodu niewykonania powyższego wyroku Prezydentowi wymierzono już trzykrotnie grzywny, co nastąpiło wyrokami z: 22 czerwca 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 533/15 w wysokości 500 złotych, 28 lutego 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 271/7 w wysokości 3000 złotych oraz 25 stycznia 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 1544/18 w wysokości 5000 złotych. Akta sprawy potwierdzają, że spełniony został również drugi warunek dopuszczalności skargi, określony w art. 154 § 1 p.p.s.a., dotyczący uprzedniego pisemnego wezwania organu do wykonania wyroku. W aktach sprawy znajduje się bowiem pismo skarżących z 17 listopada 2020 r., którym wezwano Prezydenta do wykonania wyroku z 12 sierpnia 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 118/14. Nie ulega zatem wątpliwości, że w sprawie spełnione zostały przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 154 § 1 p.p.s.a. i wymierzenie organowi grzywny. Stosownie do treści art. 154 § 6 p.p.s.a., grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy, to jest biorąc pod uwagę długość przekroczenia terminu jej załatwienia wyznaczonego wyrokiem z 12 sierpnia 2014 r. oraz fakt, że organ nie rozpoznał wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość [...], Sąd uznał, że grzywna w wysokości 10.000 złotych jest adekwatną sankcją dla Prezydenta m. st. Warszawy za niewykonanie powyższego wyroku. Rozpoznając sprawę Sąd stwierdza jednocześnie, stosownie do treści art. 154 § 2 zd. 2 p.p.s.a., czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13, Lex nr 1612000). W ocenie Sądu, taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie. Z akt sprawy wynika bowiem, że po otrzymaniu w dniu 21 kwietnia 2019 r. akt sprawy wraz wyrokiem Sądu z 25 stycznia 2019 r. pierwsze czynności zmierzające do rozpoznania sprawy Prezydent podjął dopiero w maju i listopadzie 2020 r. Kolejne czynności w sprawie organ podjął dopiero w lipcu 2022 r., po wniesieniu skargi na bezczynność. Organu nie zmobilizował przy tym fakt, że Sąd już trzykrotnie ukarał go grzywną za niewykonanie wyroku zobowiązującego do rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania. Dlatego też Sąd uznał, że Prezydent prowadził postępowanie opieszale, co skutkowało stwierdzeniem, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku z 12 sierpnia 2014 r. miała charakter rażącego naruszenia prawa. Powyższe uzasadnia również uwzględnienie wniosku skarżących o nałożenie na Prezydenta dodatkowej sankcji w postaci przyznania skarżącym od organu sumy pieniężnej - biorąc pod uwagę okres zaistniałej zwłoki w wykonaniu wyroku uwzględniającego skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ, jak też okres jaki upłynął od zwrotu organowi akt sprawy po prawomocnym wymierzeniu mu z tego tytułu grzywny wyrokiem z 25 stycznia 2019 r. Za adekwatną w opisanych okolicznościach faktycznych Sąd uznał sumę pieniężną w wymiarze po 3.000 złotych na rzecz każdego ze skarżących. W ocenie Sądu, wynikające z tytułu przyznanej sumy pieniężnej obciążenie finansowe organu (9.000 zł), w połączeniu z ustaloną wyrokiem grzywną (10.000 zł) jest przy tym na tyle dotkliwe, że powinno spełnić funkcję dyscyplinującą Prezydenta m. st. Warszawy do zaniechania dalszego naruszania prawa i rozpoznania sprawy przed nim zawisłej bez konieczności występowania przez strony ubiegające się o przyznanie odszkodowania z kolejną skargą przewidzianą w art. 154 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 154 § 1 i § 2 w związku z art. 154 § 6 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku. Na podstawie art. 154 § 7 p.p.s.a. orzeczono jak w pkt 3 sentencji. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 4 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 w zw. art. 205 § 2 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265).