I OSK 1017/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. J. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 listopada 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 2412/22 o odrzuceniu skargi M. J. na niewykonanie przez Prezydenta m.st. Warszawy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 grudnia 2018 r., sygn. akt I SAB/Wa 298/18 postanawia: oddalić skargę kasacyjną

Zaskarżonym postanowieniem z 28 listopada 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił opisaną w sentencji skargę M. J. Sąd I instancji ustalił, że ww. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę z 30 sierpnia 2022 r. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta m. st. Warszawy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 14 grudnia 2018 r., sygn. akt I SAB/Wa 298/18. W uzasadnieniu skargi strona podała, że pismem z 3 czerwca 2022 r. wezwała organ do wykonania wyroku z 14 grudnia 2018 r. Sąd I instancji wskazał, że z urzędu jest mu wiadomo, iż skarżąca wniosła 8 czerwca 2022 r. skargę na bezczynność Prezydenta m.st. Warszawy w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 14 grudnia 2018 r., sygn. akt I SAB/Wa 298/18. Skarga ta została zarejestrowana pod sygn. akt I SA/Wa 1591/22. Do skargi tej skarżąca dołączyła wezwanie organu z 3 czerwca 2022 r. do wykonania wyroku z 14 grudnia 2018 r. Sąd I instancji uznał więc, że jako wyczerpanie wymaganego w art. 154 § 1 P.p.s.a. trybu nie można uznać nadesłanego do niniejszej sprawy wezwania z 3 czerwca 2022 r. Wezwanie to zostało wniesione przed złożeniem skargi do Sądu z 8 czerwca 2022 r. na niewykonanie wyroku Sądu. Skarga została zarejestrowana pod sygn. akt I SA/Wa 1591/22 i rozpoznana wyrokiem z 5 października 2022 r. Mając na uwadze przedstawione okoliczności sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 154 § 1 P.p.s.a. orzekł o odrzuceniu skargi z uwagi na niewyczerpanie środków zaskarżenia. Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wywiodła M. J. wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono: 1. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 154 § 1 P.p.s.a. przez błędne uznanie, iż jednokrotne pisemne wezwanie właściwego organu do wykonania wyroku WSA poprzedzające wniesienie skargi na niewykonanie wyroku WSA, nie może zostać potraktowane jako wyczerpanie trybu z art. 154 § 1 P.p.s.a. przed wniesieniem kolejnej skargi do Sądu na niewykonanie tego samego wyroku WSA, podczas gdy wskazany przepis nie zawiera rygoru skutkującego dematerializacją dokonanego wezwania w wyniku załączenia tego wezwania do wcześniejszej skargi na niewykonanie wyroku – szczególnie, gdy kolejna skarga była tożsama przedmiotowo i podmiotowo (stanowiła uzupełnienie poprzedniej, co wynikało z przyczyn niezależnych od strony, tj. podjęcia przez organ zawieszonego postępowania po złożeniu pierwszej skargi na niewykonanie wyroku), 2. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 154 § 2 P.p.s.a. przez brak orzeczenia przez Sąd odnośnie uprawnienia skarżącej do odszkodowania należnego na podstawie art. 215 ust. 2 u.g.n., podczas gdy w sprawie zaistniały przesłanki do wydania przedmiotowego rozstrzygnięcia, 3. naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. w zw. z art. 154 § 1 P.p.s.a. przez niewłaściwe zastosowanie skutkujące odrzuceniem skargi, w sytuacji gdy skarżąca przed wniesieniem skargi na niewykonanie przez Prezydenta m.st. Warszawy wyroku WSA w Warszawie z 18 grudnia 2018 r., sygn. akt I SAB/Wa 299/18, wyczerpała tryb przewidziany w art. 154 § 1 P.p.s.a. przed wniesieniem niniejszej skargi, a zatem odrzucenie skargi było bezzasadne. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaskarżone orzeczenie, mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. Zasadnie została odrzucona skarga M. J., chociaż Sąd I instancji błędnie uzasadnił swoje rozstrzygnięcie i podał błędną podstawę prawną. Podstawę do odrzucenia skargi w tej sprawie stanowił bowiem art. 58 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej jako: P.p.s.a.). Zgodnie z tym przepisem sąd odrzuca skargę jeżeli sprawa objęta skargą pomiędzy tymi samymi stronami jest w toku lub została już prawomocnie osądzona. Przepis ten odnosi się do sytuacji procesowej zawisłości sprawy (lis pendens) oraz do powagi rzeczy osądzonej (res iudicata). Aby stwierdzić zaistnienie tych stanów sprawy należy ustalić czy zachodzi tożsamość elementów podmiotowych i przedmiotowych sprawy. W pierwszym przypadku chodzi o tego samego adresata praw i obowiązków w sprawie, w drugim zaś o identyczność praw i obowiązków oraz identyczność ich podstawy prawnej i faktycznej. Ustalenie, że w sprawie już wszczętej lub prawomocnie zakończonej mamy do czynienia z tym samym podmiotem praw i obowiązków oraz z identycznym przedmiotem sprawy co w nowo wywiedzionej sprawie powoduje niedopuszczalność prowadzenia tego nowego postępowania. Podkreślenia wymaga również, że stan zawisłości sprawy rozpoczyna się z chwilą wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego i trwa aż do uprawomocnienia się orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie (B. Dauter, Metodyka..., 2014, s. 510). Istotą tego uregulowania jest wprowadzenie reguły, że w tej samej sprawie pomiędzy tymi samymi stronami skarga przysługuje tylko raz. Nie można więc w takiej samej sprawie wszcząć nowego postępowania sądowoadministracyjnego między tymi samymi stronami. Wyłączona jest bowiem dopuszczalność skutecznego wniesienia kolejnej skargi na ten sam akt administracyjny, bądź to samo działanie lub bezczynność lub przewlekłość postępowania. W dacie wniesienia przez M. J. skargi w niniejszej sprawie (30 sierpnia 2022 r.), przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie pod sygn. akt I SA/Wa 1591/22 toczyła się już sprawa ze skargi ww. na niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 14 grudnia 2018 r., sygn. akt I SAB/Wa 298/18. W sprawie tej dopiero 5 października 2022 r. został wydany wyrok (nieprawomocny) o oddaleniu skargi. Zgłaszane w skardze złożonej 30 sierpnia 2022 r. dodatkowe wnioski, czy też okoliczności związane z faktem podjęcia przez organ zawieszonego postępowania po złożeniu pierwszej skargi na niewykonanie wyroku, które zdaniem skarżącej mogły mieć wpływ na rozpoznanie skargi, powinny zatem zostać podniesione w ramach już wszczętego przed sądem postępowania prowadzonego pod sygn. akt I SA/Wa 1591/22, jako uzupełninie skargi na niewykonanie wyroku, nie zaś w formie nowej skargi. Ponieważ w okolicznościach rozpoznawanej sprawy ani w chwili wniesienia skargi, ani jej rozpoznawania przez Sąd I instancji sprawa wszczęta skargą z 8 czerwca 2022 r. na niewykonanie wyroku WSA z 14 grudnia 2018 r. nie została prawomocnie zakończona, to Sąd ten nie mógł rozpoznać kolejnej skargi, bez względu na poczynioną jej modyfikację (uzupełnienie). Uniemożliwiała to wyraźna przeszkoda procesowa z art. 58 § 1 pkt 4 P.p.s.a., z uwagi na którą Sąd I instancji obowiązany był odrzucić skargę. Ewentualne niewyczerpanie przez skarżącą trybu wymaganego w art. 154 § 1 P.p.s.a. ma w tym przypadku wtórne znaczenie i pozostawało bez wpływu na wynik sprawy. W konsekwencji podniesione w tym względzie zarzuty, które w istocie zmierzały do podważenia stanowiska Sądu I instancji w przedmiocie dopuszczalności skargi nie mogły odnieść zamierzonego skutku. Zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, gdyż skarga była niedopuszczalna, choć z innej przyczyny, niż podana przez Sąd I instancji. Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 i art. 197 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.