I SA/Wa 1904/16

Referendarz sądowy Grzegorz Antas Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 24 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. T. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi R. T. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2016 r. znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: 1. przyznać prawo pomocy poprzez ustanowienie radcy prawnego, którego wyznaczy Okręgowa Izba Radców Prawnych w [...]; 2. odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

W sprawie ze skargi na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2016 r. w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji skarżąca R. T. wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. W wypełnionym formularzu PPF wnioskodawczyni podała, że nie posiada środków pozwalających jej na udział w postępowaniu sądowym. Z wniosku wynika, że skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe samotnie. Utrzymuje się ze świadczenia rentowego w wysokości [...] zł. Koszty eksploatacyjne posiadanego mieszkania wynoszą, według złożonego wyjaśnienia, [...] zł. Skarżąca podała, że jest osobą znacznie zadłużoną (kredy hipoteczny – [...] CHF, pozostałe zadłużenie – [...] zł). Aktualnie przebywa czasowo w W. i podjęła leczenie onkologiczne. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważyć należało, co następuje: W myśl art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718), dalej: p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom, których wyjątkowo trudna sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym za jednolity uznaje się ten kierunek wykładni art. 246 § 1 p.p.s.a., który zakłada, że każdy ubiegający się o prawo pomocy z racji prowadzonej sprawy sądowej, przed zwróceniem się o pomoc powinien poszukać oszczędności w prowadzonym budżecie domowym, w pierwszej kolejności dostosowując swoje wydatki do posiadanych możliwości finansowych (por. postanowienie NSA z dnia 10 października 2008 r. sygn. II OZ 1033/08). Oceniając w tym kontekście zdolność skarżącej do ponoszenia kosztów sądowych związanych z wniesieniem skargi na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi uwzględnić należało, że wnioskodawczyni na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi (200 zł) zastosowała się do tego wezwania poprzez dokonanie przelewu bankowego na konto Sądu wskazanej wyżej kwoty, co nakazuje przyjąć, że taki ciężar finansowy jaki wynika z powyższego przelewu skarżąca jest w stanie we własnym zakresie samodzielnie ponieść. Brak jest podstaw, by okoliczności przytoczone we wniosku powyższą ocenę dezaktualizowały, mając na uwadze, że data obciążenia rachunku wpisem od skargi oraz złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy są zbieżne ([...].01.2017 r.). Ponieważ obciążenie finansowe w odniesieniu do wymaganych kosztów sądowych na następnych etapach postępowania sądowego nie będzie przekraczać jednorazowo wskazanej wyżej kwoty (200 zł), sformułowane przez skarżącą żądanie przyznania prawa pomocy w tej części jako niedopowiadające warunkowi określonemu w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. podlegało oddaleniu. Stanowisko o niemożności traktowania dochodów rentowych jako wystarczającego źródła pokrycia wydatków na ustanowienie pełnomocnika, jeżeli jego udział w postępowaniu strona uważa za konieczny, decydował o przyznaniu wnioskodawczyni prawa pomocy w pozostałej części, a więc w zakresie ustanowienia radcy prawnego z urzędu. Uwzględnić należało deklarowaną szczególna sytuację osobistą skarżącej, która wpływała na możność wymagania od niej, by powyższy wydatek (koszt ustanowienia pełnomocnika) znajdował bezwzględne pierwszeństwo w zaspokojeniu przed pozostałymi obciążeniami finansowymi niedającymi się w dużej części aktualnie w sposób precyzyjny określić. W tych warunkach, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.