I SA/Wa 1839/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.) sędzia WSA Łukasz Trochym asesor WSA Nina Beczek Protokolant referent Radosław Fijałkowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2023 r. sprawy ze skargi Polskich Kolei Państwowych S.A. w Warszawie na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 14 lipca 2023 r. nr DO-II.7610.102.2023.AK w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego gruntu oddala skargę.

Zaskarżoną decyzją 14 lipca 2023 r. Minister Rozwoju i Technologii, dalej "Minister", na podstawie at. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. 2023, poz. 775), dalej "kpa", utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] kwietnia 2023 r., znak: [...]. Decyzją tą, na podstawie art. 37a ustawy z 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. 2022, poz. 2022, poz. 2542 ze zm.), dalej "ustawa komercjalizacyjna", odmówiono stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez PKP własności gruntu położonego w [...], obręb [...], oznaczonego jako działka nr [...] o pow. [...] ha oraz nabycia z mocy prawa z dniem 1 czerwca 2003 r. przez PKP S.A. prawa użytkowania wieczystego ww. gruntu wraz z prawem własności fragmentu linii kolejowej nr [...] relacji [...] oraz urządzeń znajdujących się na tym gruncie. Odwołanie wniosła PKP S.A., dalej "Skarżąca". Minister nie znalazł podstaw do odmiennej niż to uczynił Wojewoda oceny stanu faktycznego i prawnego sprawy. Powołując art. 37 a ustawy o komercjalizacji wskazał, że dla spełnienia przesłanek o jakich mowa w tym przepisie konieczne jest wykazanie, że na datę 28 lutego 2003 r. na danej nieruchomości była usytuowana linia kolejowa a PKP miała przedmiotową nieruchomość we władaniu, oraz że nieruchomość ta nie stanowiła w tym dniu własności Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego. Organ ustalił, że przedmiotowa nieruchomość stanowiła współwłasność K. C. i P. C.. Dla działki prowadzona jest księga wieczysta nr [...]. Wskazano nadto, że w dziale III księgi wieczystej widnieje ostrzeżenie, że działka ta, na podstawie decyzji Wojewody [...] z [...] stycznia 2018 r. Nr [...], znak [...], stała się własnością Skarbu Państwa a PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. nabyły z mocy prawa prawo użytkowania wieczystego nieruchomości. PKP przedstawiła wypis z rejestru gruntów wg stanu na 11 września 2015 r., wyciąg z ewidencji środków trwałych znajdujących się na tej nieruchomości, wg stanu na 28 luty 2023r., z którego wynika, że na tej działce znajdują się tory linii kolejowej nr [...] wybudowane w 1951 r., oświadczenia osób upoważnionych do reprezentowania Sygn. akt I SA/Wa 1839/23 PKP z 24 listopada 2015 r. potwierdzające zajęcie działki pod tory kolejowe. Dowody te pozwoliły organowi na potwierdzenie, że nieruchomość co do zasady była zajęta pod tory kolejowe i była we władaniu PKP wg stanu na 28 lutego 2003 r. Jednakże, organ stwierdził, że na mapie nie zaznaczono granic linii kolejowej, co uniemożliwia jednoznaczne ustalenie czy nieruchomość została zajęta pod linię w części czy w całości. Poza tym w piśmie Urzędu Miejskiego w [...] z [...] listopada 2016 r. wskazano, że grunt leży u podnóża istniejącej skarpy kolejowej i częściowo położony jest na niej garaż znajdujący się również na działce sąsiedniej nr [...]. Organ stwierdził zatem, że nie jest możliwe uwłaszczenie w sytuacji w której na działce uwłaszczanej znajdują się części budynku, który znajduje się również na innej nieruchomości gruntowej. Stanowiłoby to naruszenie zasady superficies solo cedit i art. 47 § 1 i § 2 kodeksu cywilnego. Organ w decyzji uwłaszczeniowej nie może stwierdzić nabycia prawa użytkowania wieczystego gruntu z części’ zabudowaną garażem, gdyż wydanie takiej decyzji obarczone byłoby wadą powodującą jej niewykonalność, polegającą na niemożliwości ujawnienia praw potwierdzonych decyzją w księdze wieczystej. Minister nie stwierdził naruszenia przez organ I instancji wskazanych w odwołaniu przepisów prawa procesowego ani materialnego, wskazując na zachowanie trybu o jakim mowa w art. 49 § 1 kpa i 37 b ust. 2 ustawy o komercjalizacji. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiodła PKP S.A. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów postępowania: -art. 7 i 8 kpa, poprzez brak podjęcia działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy; -art. 77 § 1, 80 i 75 § 1 kpa ab initio kpa poprzez nie zebranie i nie rozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego; -art. 37 a ustawy o komercjalizacji poprzez odmowę stwierdzenia nabycia prawa własności i prawa użytkowania wieczystego. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zwrot kosztów postępowania sądowego. Zdaniem Skarżącej zostały w stosunku do tej nieruchomości spełnione przesłanki ustawowe a decyzji nie zawiera prawidłowego uzasadnienia. Organ nie Sygn. akt I SA/Wa 1839/23 zebrał w sposób prawidłowy materiału dowodowego tak aby było możliwa prawidłowa ocena spełnienia przesłanek ustawowych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2021 poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2023, poz. 259), dalej "ppsa" sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. Ponadto wskazać należy, że Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą, ale rozstrzyga jedynie w granicach danej sprawy, jak stanowi art. 134 § 1 ustawy ppsa, przy czym stosownie do art. 135 ppsa Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Kompetencje sądu administracyjnego nakładają na niego obowiązek oceny przebiegu postępowania administracyjnego i to zarówno czynności podejmowanych w toku tego postępowania jak i treści i podstaw wydanej decyzji administracyjnej. Działanie sądu ma bowiem na celu ewentualne wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji czy postanowienia, które w jakikolwiek sposób naruszałyby obowiązujące prawo. (por. wyrok NSA Warszawa z 20 stycznia 2010 r. I GSK 982/08 LEX nr 594803). Oceniając pod tym kątem zaskarżoną decyzję Sąd uznał, że nie zapadła ona z naruszeniem wskazanych w skardze przepisów prawa procesowego a w konsekwencji prawa materialnego. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 37 a ustawy o restrukturyzacji, którego treść w zaskarżonej decyzji przytoczył organ odwoławczy. Z art. 34 ust. 1 powołanej ustawy wynikają przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby PKP mogły zostać uwłaszczone: Sygn. akt I SA/Wa 1839/23 - grunt, który ma być przedmiotem uwłaszczenia nie może stanowić własność Skarbu Państwa, - grunt ten musiał wchodzić w skład linii kolejowej na datę 28 lutego 2003 r. - grunt znajdował się we władaniu PKP na tę samą datę. Po spełnieniu tych warunków grunt staje się własnością Skarbu Państwa a PKP z mocy prawa staje się użytkownikiem wieczystym tego gruntu i właścicielem posadowionych na nim budynków i innych urządzeń na nim się znajdujących. Wymienione w powyższym przepisie przesłanki muszą być spełnione kumulatywnie na 1 czerwca 2003 r. Jak się wskazuje w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (np. wyrok NSA z 25 kwietnia 2023 r. I OSK 570/22 w Lex, organy prowadzące postępowanie w trybie art. 37a ustawy o komercjalizacji mają obowiązek ustalić czy grunty objęte tym postępowaniem wchodziły w skład linii kolejowej w dacie 1 czerwca 2003 r., czy znajdowały się we władaniu PKP i czy ich właścicielem był podmiot inny niż Skarb Państwa czy jednostka samorządu terytorialnego. Władztwo na gruntem jest jednym z warunków koniecznych do uwłaszczenia. A contrario brak tego władztwa wyłącza uwłaszczenie. W niniejszej sprawie w świetle księgi wieczystej nr [...] właścicielami tej nieruchomości są K. C. i P. C. Jednocześnie w księdze wieczystej w dziale III widnieje ostrzeżenie o niezgodność treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Powołana jest decyzja z [...] stycznia 2018 r. o nabyciu prawa własności przez Skarb Państwa. Z ostrzeżenia tego wynika nadto, że PKP Linie Kolejowe S.A. nabyły z mocy prawa prawo użytkowania wieczystego co do działki [...] (powstałej z działki [...]) oraz działki [...]. Oznacza to, że na podstawie treści księgi wieczystej istnieje niepewność co do stanu właścicielskiego. Wpis ostrzeżenia oznacza, że co do zasady wyłączona jest rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych, na podstawie art. 5 i 6 ustawy z 6 lipca 1982 o księgach wieczystych i hipotece (t.j. Dz.U.2023.1984), w przypadkach tam wskazanych. Przepis art. 5 tej ustawy stanowi, że "w razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym treść księgi rozstrzyga na korzyść tego, kto przez czynność prawną z osobą uprawnioną według treści księgi nabył własność lub inne prawo rzeczowe (rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych)". Zgodnie natomiast z art. 6 tej ustawy, Sygn. akt I SA/Wa 1839/23 rękojmia nie działa gdy nabywa jest w złej wierze a więc m.in. wtedy gdy wie o tej niezgodności. Wątpliwości tych nie może rozstrzygnąć ani organ ani sąd administracyjny ponieważ zgodnie z art. 1 ustawy z 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U.2023.1550) sprawa ta, (dt niezgodności), ma charakter sprawy cywilnej a nie administracyjnej. Po drugie, Sąd w pełni podziela argumentację organu, że w sytuacji w której na nieruchomości znajdują się budynki (tu garaż), zgodnie z zasadą superficies solo cedit dzielą one los nieruchomości na której są posadowione (wyjątki nie dotyczą tej sprawy). W sytuacji gdy garaż – jak ma to miejsce w tym przypadku - posadowiony jest na działce [...] i [...] nie ma możliwości przyznania prawa własności do nieruchomości na której znajduje się budynek ale nie w całości – chyba że byłoby możliwe wydzielenie części działki z budynkiem zgodnie z prawem budowlanym. Zazwyczaj ma to miejsce gdy mamy do czynienia z domami o zabudowie bliźniaczej albo gdy właściciel takiego budynku spełni warunki wynikające z prawa budowlanego (ściana oddzielenia przeciwpożarowego). Musiałby powstać dwa odrębne budynki na dwóch nieruchomościach gruntowych. Taka sytuacja jest niemożliwa ponieważ na dwóch działkach stoi jeden garaż a nie budynek mieszkalny możliwy do podzielenia. Nie można przy tym ustanowić prawa własności na rzecz Skarbu Państwa bez orzeczenia o losie znajdujących się na tym gruncie budynków – co wprost wynika z art. 2 art. 36 a ustawy o komercjalizacji. Dlatego prawidłowo organ ustalił i ocenił, że nie ma w tym przypadku możliwości wydania decyzji na podstawie art. 37 a ustawy o komercjalizacji. Organ pismem z 10 listopada 2021 r. wezwał PKP do udokumentowania stosownymi dokumentami (mapą) granic działki zajętej pod linię kolejową. W odpowiedzi na wezwanie PKP przesłały kopię mapy z naniesionymi na niej flamastrem granicami odzwierciedlającymi przebieg linii kolejowej. Z mapy tej wynika, że infrastruktura kolejowa nie znajduje się na całej działce nr [...] a nadto, na tej działce znajduje się garaż (a raczej jego część). Przy takim stanie faktycznym, z powodów wskazanych wyżej organ nie mógł wydać decyzji w stosunku do części działki nr [...]. W ocenie Sądu decyzja jest zgodna z prawem, organ nie dopuścił się naruszenia wskazanych w skardze przepisów prawa procesowego a co za tym idzie materialnego w stopniu powodującym konieczność wyeliminowania zaskarżonej Sygn. akt I SA/Wa 1839/23 decyzji z obrotu prawnego. Uzasadnienie decyzji spełnia wymogi art. 107 § 3 kpa gdyż wskazuje dowody na jakich organ oparł treść rozstrzygnięcia i ich ocenę, uzasadnienie prawne z przytoczeniem przepisów prawa. Z tych względów i na podstawie art. 151 ppsa Sąd skargę oddalił. [...].