I SA/Wa 1728/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Bożena Marciniak (spr.) sędzia WSA Magdalena Durzyńska asesor WSA Anna Milicka – Stojek Protokolant starszy specjalista Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 9 czerwca 2023 r. nr SKO.4000-537/2023 w przedmiocie dodatku węglowego oddala skargę.

Decyzją z 9 czerwca 2023 r. nr SKO.4000-537/2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpoznaniu odwołania J. S., utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z 30 grudnia 2022 r. nr GOPS.4443.2847.2022 o odmowie przyznania dodatku węglowego. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym; Wnioskiem z 25 listopada 2022 r. J. S. wystąpił o wypłatę dodatku węglowego. Decyzją z 30 grudnia 2022 r. Wójt Gminy [...] odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia podnosząc, że pod wskazanym adresem nikt nie zamieszkuje. Odwołanie od powyższej decyzji złożył J. S.. Decyzją z 9 czerwca 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z 30 grudnia 2022 r. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ odwoławczy przywołał treść art. 2 ust. 1 ustawy z 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym i wskazał, że przedmiotowe postępowanie wszczął wniosek J. S. z 25 listopada 2022 r. o wypłatę dodatku węglowego na adres [...] w budynku jednorodzinnym, w którym zainstalowany jest trzon kuchenny. Kolegium podniosło, że J. S. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. W deklaracji dotyczącej źródeł ciepła i spalania paliw z 21 czerwca 2022 r. J. S., jako właściciel/współwłaściciel budynku jednorodzinnego usytuowanego pod adresem [...], zakreślił zainstalowaną i eksploatowaną piecokuchnię z funkcją c.o. Wnioskodawca jest zameldowany pod wskazanym adresem. Organ podniósł, że w aktach sprawy znajdują się notatki służbowe z 19 grudnia 2022 r. i 26 stycznia 2023 r., w których podano, że brama i furtka pod adresem [...] były zamknięte na klucz. Po nawoływaniu i sygnale dźwiękowym nikt nie wyszedł, aby wpuścić pracownika na posesję w celu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Pracownik wykonał dokumentację zdjęciową. Wygląd podwórka i domu świadczy, że nie były użytkowane. Brak śladów użytkowania komina. W aktach znajduje się również deklaracja o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z 17 kwietnia 2013 r., w której J. S. wykazał jedną zamieszkującą osobę. Akta zawierają też analogiczną deklarację z 30 listopada 2021 r., w której wnioskodawca podał, że pod adresem [...] nikt nie zamieszkuje. W kolejnej deklaracji z 24 marca 2022 r. wnioskodawca podał jedną osobę zamieszkującą pod przedmiotowym adresem. W deklaracji z dnia 25 listopada 2022 r. podał zaś, że pod adresem [...] nikt nie zamieszkuje, a w deklaracji z 6 lutego 2023 r. podał jedną osobę zamieszkującą pod adresem [...]. Ponadto, do akt wnioskodawca załączył wyjaśnienia z 17 kwietnia 2023 r. wraz z oświadczeniem skierowanym do Wójta Gminy [...], w którym jako adres podał [...]. Zdaniem organu odwoławczego, analiza powyższych dowodów jednoznacznie wskazuje, że w sprawie nie zostały spełnione warunki do przyznania dodatku węglowego. Wniosek został bowiem złożony dla adresu, pod którym J. S. nie mieszka na stałe i nie mieszkał na dzień jego złożenia, to jest 25 listopada 2022 r. Powyższego dowodzi deklaracja o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z 25 listopada 2022 r., w której wnioskodawca nie wykazał osób zamieszkujących pod przedmiotowym adresem oraz pozostałe deklaracje o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, z których wynika, że wnioskodawca pod adresem [...] mieszka okresowo. Nie mieszka w sezonie zimowym (deklaracja z 30 listopada 2021 r. - liczba zamieszkujących - 0, deklaracja z 24 marca 2022 r. liczba zamieszkujących - 1, deklaracja z 25 listopada 2022 r. - liczba zamieszkujących – 0). W ocenie organu, okoliczność, że budynek pod adresem [...] zarówno w grudniu, jaki i w styczniu był niezamieszkały potwierdzają również sporządzone wywiady środowiskowe. Kolegium zaznaczyło, że warunkiem otrzymania dodatku węglowego jest faktyczne zamieszkiwanie i gospodarowanie pod adresem wskazanym we wniosku, a prowadzenie gospodarstwa domowego możliwe jest tylko w jednej lokalizacji. Ze zgromadzonych dowodów bezspornie wynika, że skarżący nie mieszka pod adresem [...], a pod tym adresem przebywa w sezonie wiosenno-letnim. Fakt zameldowania pod przedmiotowym adresem, jakkolwiek jest dowodem w sprawie, nie przesądza o zasadności przyznania dodatku węglowego, który ze swojego charakteru przyznawany jest na sezon zimowy. Końcowo organ podkreślił, że skarżący złożył wniosek ze świadomością odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia wynikającej z art. 233 § 6 ustawy z 6 czerwca 1997 r. - Kodeks kamy. Oświadczenia strony co do miejsca zamieszkania są sprzeczne i uzależnione od wnioskowanych świadczeń i opłat, co może skutkować wszczęciem postępowania karnego. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] złożył J. S.. W skardze zakwestionowano treść deklaracji za śmieci, która była dowodem stanowiącym podstawę odmowy przyznania dodatku węglowego. Zdaniem skarżącego, powiązanie niepłacenia za śmieci jako wymeldowanie nie powinno pozbawiać prawa do dodatku węglowego, gdyż okres zimowy trwa bez względu na to na ile mieszkaniec wyjechał, gdyż dom 100-letni wymaga ogrzewania do czerwca roku następnego. Błędny druk i brak informacji, brak rozstrzygnięcia takich kwestii, powodują, że strona wypełniając wniosek nie ma świadomości co wypełnia. Organ pominął również okoliczność prowadzenia jednoosobowego gospodarstwa domowego i nie wykazał prowadzenia innego czynnego gospodarstwa rolnego, posiadanie zwierzaków, a ponadto dokarmianie kotów sąsiadów. Organy nie dostrzegły, że nieruchomość w [...] to dorobek pokoleniowy i jest bazą materiałowo-sprzętową i wyrobu elementów do napraw i budowy. Organy nie wykazały innego gospodarstwa domowego, innego miejsca stałego pobytu, innego miejsca aktywności zawodowej. Skarżący podkreślił również, że gospodarstwo rolne w [...] jest tylko jego własnością i dlatego musi ponosić koszty związane z jego utrzymaniem, a także rozwiązywać różne problemy, takie jak podtapianie gruntu. Zakwestionował również sposób przeprowadzenia wywiadu środowiskowego uznając go za pozorny oraz decyzje Wójta Gminy [...] podjęte w sprawie przyznania dodatku węglowego dla innych mieszkańców miejscowości. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. W pismach procesowych z 15 października i 24 października 2023 r. skarżący przedstawił dodatkową argumentację w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 2 ust. 1 ustawy z 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz. U. z 2023 r. poz. 141). Zgodnie z powołanym przepisem dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków ( Dz.U. z 2022 r. poz. 438, 1561, 1576, 1967 i 2456), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu – w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy. Przez "gospodarstwo domowe", o którym mowa w ust. 1, rozumie się osobę fizyczną samotnie zamieszkującą i gospodarującą (gospodarstwo domowe jednoosobowe) albo osobę fizyczną oraz osoby z nią spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie z nią zamieszkujące i gospodarujące (gospodarstwo domowe wieloosobowe) (art. 2 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy). Z kolei przez "paliwa stałe" rozumie się węgiel kamienny, brykiet lub pellet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego (art. 2 ust. 3 ustawy). Z powołanych regulacji jednoznacznie wynika, że przyznanie dodatku węglowego jest ściśle związane z miejscem zamieszkania i prowadzenia gospodarstwa domowego wnioskodawcy. To tam gdzie wnioskodawca prowadzi, samotnie lub wspólnie z innymi osobami, gospodarstwo domowe i zamieszkuje, znajduje się jego gospodarstwo domowe i właśnie na ogrzanie tego miejsca paliwami stałymi przysługuje mu dodatek węglowy. We wniosku o wypłatę dodatku z 25 listopada 2022 r. skarżący podał, że zamieszkuje i prowadzi gospodarstwo domowe w miejscowości [...] w gminie [...]. Do akt sprawy przedłożył również, jako właściciel budynku jednorodzinnego, usytuowanego pod adresem [...], deklarację do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków z 21 czerwca 2022 r., w której jako źródło ciepła wykazał zainstalowaną i eksploatowaną piecokuchnię z funkcją c.o., a także deklarację do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków z 23 listopada 2022 r., w której jako źródło ciepła wykazał zainstalowany i eksploatowany kocioł na paliwo stałe z funkcją c.o. Ponadto, jak wynika z akt, skarżący jest zameldowany pod powyższym adresem. W ramach przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego organy dołączyły do akt sprawy deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z 17 kwietnia 2013 r., w której skarżący wykazał jedną zamieszkującą osobę, deklarację z 30 listopada 2021 r., w której skarżący podał, że pod adresem [...] nikt nie zamieszkuje, deklarację z 24 marca 2022 r. gdzie skarżący podał jedną osobę zamieszkującą pod przedmiotowym adresem, deklarację z 25 listopada 2022 r., gdzie skarżący podał, że pod adresem [...] nikt nie zamieszkuje, deklarację z 6 lutego 2023 r., gdzie skarżący podał jedną osobę zamieszkującą pod adresem [...]. Do akt sprawy dołączono również wyjaśnienia skarżącego z 17 kwietnia 2023 r. oraz oświadczenie skierowane do Wójta Gminy [...], w którym skarżący jako adres podał [...]. Ponadto, w aktach znajdują się notatki służbowe z 19 grudnia 2022 r. i 26 stycznia 2023 r., w których pracownicy socjalni podali, że brama i furtka pod adresem [...] były zamknięte na klucz. Po nawoływaniu i sygnale dźwiękowym nikt nie wyszedł, aby wpuścić pracownika na posesję w celu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Pracownik wykonał dokumentację zdjęciową. Wygląd podwórka i domu świadczy, że nie były użytkowane. Brak śladów użytkowania komina. Zdaniem Sądu, prawidłowo uznały organy, w oparciu o powyższe dowody, że wniosek o wypłatę dodatku węglowego skarżący złożył dla adresu, pod którym nie mieszka na stałe i nie mieszkał na dzień złożenia wniosku, to jest 25 listopada 2022 r. Powyższe jednoznacznie wynika z przeprowadzonego przez organ pierwszej instancji postępowania wyjaśniającego, w szczególności z badania dostępnych wykazów i rejestrów oraz sporządzonych przez pracowników socjalnych notatek służbowych z 19 grudnia 2022 r. i 26 stycznia 2023 r. W tym miejscu podkreślić trzeba, że celem rozwiązań wprowadzonych w ustawie o dodatku węglowym było wsparcie gospodarstw domowych w związku z koniecznością zakupu węgla w sytuacji rosnących jego cen. W uzasadnieniu projektu ustawy wskazano przy tym, że dodatek węglowy powiązany jest z gospodarstwem domowym prowadzonym w miejscu zamieszkania (por. uzasadnienie projektu ustawy z 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym, druk sejmowy nr 2471, www.sejm.gov.pl). Proponowane wsparcie finansowe w postaci dodatku węglowego miało wspomóc budżety domowe oraz zwiększyć poczucie bezpieczeństwa energetycznego i socjalnego. Tym samym miało przyczynić się do ograniczenia negatywnych skutków sytuacji międzynarodowej na te z gospodarstw domowych, dla których główne źródło ciepła zasilane jest paliwami stałymi. Zaznaczyć też trzeba, że w ustawie o dodatku węglowym ustawodawca konsekwentnie posługuje się pojęciem miejsca zamieszkania, w tym w art. 2 ust. 7, zgodnie z którym dodatek węglowy przysługuje osobom posiadającym obywatelstwo polskie mającym miejsce zamieszkania i przebywającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Oznacza to, że kryterium przesądzającym o możliwości przyznania wnioskowanego dodatku jest faktyczne zamieszkiwanie i prowadzenie gospodarstwa domowego w danym miejscu. Przy tym zawarte w art. 2 ust. 2 ustawy sformułowanie "zamieszkiwanie" to element opisu pojęcia gospodarstwa domowego. Natomiast to w art. 2 ust. 7 ustawy jest mowa o uprawnieniu do dodatku węglowego i w tym przepisie ustawodawca używa pojęcia "miejsce zamieszkania". Słusznie odnotował organ odwoławczy, że ustawa nie definiuje tego pojęcia. Z tego powodu celowe jest odwołanie się w tym zakresie do art. 28 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym można mieć tylko jedno miejsce zamieszkania. Z kolei za miejsce zamieszkania, co prawidłowo dostrzegł organ, należy uznać tylko taką miejscowość, gdzie ma miejsce największa aktywność życiowa: osobista i zawodowa. Jest ona największa w porównaniu do innych miejscowości, gdzie dana osoba przebywa. Osoba deklarująca zamieszkiwanie w określonym miejscu powinna traktować to miejsce jako miejsce stałego pobytu, co z kolei powinno wynikać z jej zachowania. Z podanych wyżej przyczyn Sąd nie podzielił argumentacji skarżącego zawartej w skardze i złożonych w jej uzupełnieniu pismach procesowych. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie można zarzucić organom naruszenia przepisów prawa procesowego i prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy. Organy zebrały wystarczający do rozpatrzenia sprawy materiał dowodowy, który następnie wnikliwie i wszechstronnie rozpatrzyły i wydały prawidłowe rozstrzygnięcia, które uzasadniły zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634) orzekł jak w sentencji.