I SA/Wa 1651/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba Sędziowie WSA Agnieszka Jędrzejewska -Jaroszewicz WSA Elżbieta Lenart (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 lutego 2021 r. sprawy ze skargi [...] S.A. w [...] na decyzję Ministra Rozwoju z dnia [...] maja 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości oddala skargę.

Minister Rozwoju decyzją z [...] maja 2020 r., nr [...] - po rozpatrzeniu odwołania [...] S.A. w [...] (dalej jako skarżąca) - utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] grudnia 2019 r., nr [...], w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r. prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy. Po rozpatrzeniu wniosku skarżącej z [...] maja 2011 r. Wojewoda [...] decyzją z [...] grudnia 2019 r., nr [...] - działając na podstawie przepisów art. 34 i art. 35 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. z 2018 r., poz. 1311 ze zm.), dalej jako ustawa, oraz § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 stycznia 2001 r. w sprawie sposobu potwierdzania posiadania przez przedsiębiorstwo państwowe "[...]" gruntów będących własnością Skarbu Państwa, w tym rodzajów dokumentów stanowiących dowody w tych sprawach (Dz. U. z 2001 r. Nr 4, poz. 29) - odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r. przez skarżącą prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa położonego w gminie [...], obręb [...], oznaczonego jako działka nr [...] o pow. [...], dla którego prowadzona jest księga wieczysta KW nr [...], oraz gruntu Skarbu Państwa położonego w gminie [...], obręb [...], oznaczonego jako działki: nr [...] - dla którego prowadzona jest księga wieczysta KW nr [...]. Dodał, że dla pozostałych działek objętych ww. wnioskiem skarżącej zostaną wydane odrębne rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu decyzji wskazał, iż przedmiotowy grunt w dniu 5 grudnia 1990 r. nie stanowił własności Skarbu Państwa - zatem nie została spełniona jedna z podstawowych przesłanek określona w art. 34 ww. ustawy do stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r. prawa użytkowania wieczystego gruntu objętego wnioskiem oraz prawa własności urządzeń znajdujących się na tym gruncie. Nie zgadzając się z decyzją Wojewody [...] odwołanie złożyła skarżąca - podnosząc, że decyzja ta jest nieprawidłowa i nie zawiera uzasadnienia pozwalającego na przyjęcie, iż organ podjął czynności niezbędne dla załatwienia sprawy, jak również pozwalającego na stwierdzenie, że organ dokonał właściwej oceny okoliczności stanu faktycznego oraz ich znaczenia dla sprawy w odniesieniu do obowiązujących przepisów. Ponadto skarżąca zarzuciła, iż organ nie dokonał właściwej oceny w zakresie braku spełnienia jednej z przesłanek zastosowania art. 34 ustawy oraz nie zebrał i nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego. Po rozpatrzeniu odwołania Minister Rozwoju decyzją nr [...] z [...] maja 2020 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu podniósł, że oceniana decyzja została wydana, między innymi, na podstawie art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego Polskie Koleje Państwowe. Zgodnie z tym art. grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu [...], co do których [...] nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie ustawy (tj. z dniem 27 października 2000 r.), z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego [...]. Natomiast budynki, inne urządzenia i lokale znajdujące się na tych gruntach stają się z mocy prawa, nieodpłatnie, własnością [...]. Nabycie ww. praw nie może naruszać praw osób trzecich. Minister zaznaczył też, iż w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntował się pogląd - zgodne z którym podstawową przesłanką wynikającą z tego przepisu jest to, iżby nieruchomość, która 5 grudnia 1990 r. znajdowała się w posiadaniu [...] stanowiła własność Skarbu Państwa, tylko bowiem pod tym warunkiem mogła z mocy prawa stać się, z dniem wejścia w życie ustawy, przedmiotem prawa wieczystego użytkowania PKP. Tymczasem wykładnia, którą proponuje skarżąca [...], jest wbrew temu przepisowi, który nie budzi żadnych wątpliwości co do tego, że aby [...] mogła uzyskać prawo wieczystego użytkowania grunt musi stanowić własność Skarbu Państwa (wyrok NSA z 18 lutego 2014 r., sygn. akt I OSK 1711/12 oraz z 24 czerwca 2014 r., sygn. akt I OSK 2860/12). Następnie wskazał, że z treści księgi wieczystej nr [...] prowadzonej dla działki nr [...] wynika, iż Gmina [...] została ujawniona jako właściciel w dziale II tej księgi wieczystej na podstawie decyzji Wojewody [...] z [...] czerwca 1997 r. - stwierdzającej nabycie przez Gminę [...] na podstawie art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. 1990 r. Nr 32, poz. 191) m.in. nieruchomość oznaczoną jako działka nr [...] z dniem [...] maja 1990 r. (datą ogłoszenia ww. ustawy dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych). Wobec tego stwierdził, że przedmiotowa działka nie stanowiła własności Skarbu Państwa, zarówno według stanu na dzień 5 grudnia 1990 r., jak i na dzień 27 października 1990 r. Dodał, iż z treści księgi wieczystej nr [...] prowadzonej m.in. dla działek nr: [...] - wynika, że jako właściciel przedmiotowych działek także została ujawniona Gmina [...] na podstawie decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...] z [...] października 1994 r. W tej sytuacji organ odwoławczy zgodził się ze stanowiskiem organu wojewódzkiego, iż powyższe działki w dniu 5 grudnia 1990 r. stanowiły własność Gminy [...], a zatem nie stanowiły własności Skarbu Państwa. W konkluzji Minister Rozwoju stwierdził, że skoro przedmiotowe działki nie stanowiły własności Skarbu Państwa - zarówno według stanu na dzień 5 grudnia 1990r. jak i na dzień 27 października 2000 r. - to obowiązany był utrzymać w mocy decyzję Wojewody [...]. Zaznaczył przy tym, iż pozostawanie przedmiotowego gruntu w posiadaniu skarżącej -według stanu na dzień 5 grudnia 1990 r. - pozostaje w tym przypadku bez znaczenia, skoro objęte postępowaniem nieruchomości nie stanowiły własności Skarbu Państwa zarówno na dzień 5 grudnia 1990 r., jak i też na dzień 27 października 2000 r. Na powyższą decyzję Ministra Rozwoju skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła skarżąca, zarzucając zaskarżonej decyzji: 1. naruszenie przepisów postępowania, tj.: a. art. 7 k.p.a. i art. 8 k.p.a. poprzez brak podjęcia działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, b. art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. w zw. z art. 75 § 1 ab initio k.p.a. poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego; 2. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 34 ustawy poprzez bezzasadne przyjęcie, iż skarżąca nie nabyła z dniem 27 października 2000 r. prawa użytkowania wieczystego nieruchomości, ze względu na nie przysługiwanie Skarbowi Państwa prawa własności nieruchomości w dniu 5 grudnia 1990 r. W oparciu o tak sformułowane zarzuty - skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji oraz o rozpatrzenie sprawy ponownie i stwierdzenie nabycia przez skarżącą, z mocy prawa, z dniem 27 października 2000 r. prawa użytkowania wieczystego tych nieruchomości, a gdyby nie było to możliwe - przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpoznania. Ponadto wniosła o zwrot kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw, według norm prawem przepisanych. W odpowiedzi na skargę Minister Rozwoju wniósł o jej oddalenie - podtrzymując swoje stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów zawartych w skardze stwierdził, iż stanowią one w istocie polemikę ze stanowiskiem organu zawartym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, a co za tym idzie - nie mogą one prowadzić do zmiany przedmiotowego rozstrzygnięcia. Podkreślił, że powtórna analiza całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie dała podstaw do stwierdzenia, aby organ nadzorczy naruszył w toku postępowania jakiekolwiek przepisy prawa materialnego, jak i procesowego. Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane po uwzględnieniu i wszechstronnej analizie wszystkich istotnych okoliczności sprawy oraz oparte zostało na stanowisku prezentowanym w orzecznictwie Wojewódzkich Sądów Administracyjnych oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej jako: p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując pod tym kątem oceny Sąd uznał, że skarga jest niezasadna - albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Ministra Rozwoju z [...] maja 2020 r. utrzymująca w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] grudnia 2019 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r. przez skarżącą prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. z 2018 r., poz. 1311 ze zm.), dalej jako ustawa. Zgodnie z treścią art. 34 ust. 1 - 4 tej ustawy grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu PKP, co do których [...] nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie ustawy, z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego [...] (ust. 1). Nabycie tego prawa następuje bez obowiązku wniesienia pierwszej opłaty z tytułu użytkowania wieczystego (ust. 2). Budynki, inne urządzenia i lokale znajdujące się na gruntach stają się z mocy prawa, nieodpłatnie własnością [...] (ust. 3). Nabycie praw, o których mowa, nie może naruszać praw osób trzecich (ust. 4). Natomiast zgodnie z art. 34a ustawy grunty, o których mowa w art. 34, z dniem 1 czerwca 2003 r. nie podlegają komunalizacji na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. poz. 191, ze zm.). Zatem z art. 34 ust. 1 ustawy wynikają trzy przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby [...] mogły zostać uwłaszczone: - grunt, który ma być przedmiotem uwłaszczenia stanowi własność Skarbu Państwa, - grunt ten 5 grudnia 1990 r. znajdował się w posiadaniu [...], - do przedmiotowego gruntu [...] nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych. Podkreślić przy tym należy, iż wymienione przesłanki muszą być spełnione kumulatywnie. Oznacza to, że niespełnienie którejkolwiek z nich, nawet przy spełnieniu pozostałych, uniemożliwia skorzystanie z możliwości uwłaszczenia na podstawie art. 34 powołanej ustawy. W aktach niniejszej sprawy znajdują się - wymienione poniżej - ostateczne decyzje Wojewody [...] stwierdzające - na podstawie art. 18 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych - nabycie przez Gminę [...] z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. nieodpłatnie prawa własności przedmiotowych nieruchomości. Wojewoda [...] wydał [...] czerwca 1997 r. decyzję nr [...] - w odniesieniu do działki nr [...]. Natomiast w dniu [...] września 1994 r. Wojewoda [...] wydał kilkanaście następujących decyzji: - decyzja nr [...] – dot. działki nr [...], - decyzja nr [...] – dot. działki nr [...], - decyzja nr [...] – dot. działki nr [...], - decyzja nr [...] – dot. działki nr [...], - decyzja nr [...] – dot. działki nr [...], - decyzja nr [...] – dot. działki nr [...], - decyzja nr [...] – dot. działki nr [...], - decyzja nr [...] – dot. działki nr [...], - decyzja nr [...] – dot. działki nr [...], - decyzja nr [...] – dot. działki nr [...], - decyzja nr [...] – dot. działki nr [...], - decyzja nr [...] – dot. działki nr [...], - decyzja nr [...] – dot. działki nr [...], - decyzja nr [...] – dot. działki nr [...], - decyzja nr [...] – dot. działki nr [...], - decyzja nr [...] – dot. działki nr [...], - decyzja nr [...] – dot. działki nr [...], - decyzja nr [...] – dot. działki nr [...], - decyzja nr [...] – dot. działki nr [...], - decyzja nr [...] – dot. działki nr [...], - decyzja nr [...] – dot. działki nr [...]. Wszystkie te decyzje komunalizacyjne są ostateczne i pozostają w obrocie prawnym. Stały się one podstawą ujawnienia Gminy [...] - jako właściciela - w dziale II księgi wieczystej KW nr [...] prowadzonej dla działki nr [...] oraz w dziale II księgi wieczystej KW nr [...] prowadzonej m.in. dla pozostałych ww. działek. Wskazać należy, że decyzja komunalizacyjna wydawana na podstawie art. 5 ust.1 ustawy z 10 maja 1990 r. ma charakter deklaratoryjny. Potwierdza ona stan jaki - z dniem 27 maja 1990 r. - zaistniał z mocy samego prawa. Natomiast określone w art. 34 ust. 1 ustawy przesłanki uwłaszczenia dotyczyły gruntów, które w dniu 5 grudnia 1990 r. były własnością Skarbu Państwa. W rozpoznawanej sprawie nie została zatem spełniona jedna z przesłanek wynikających z art. 34 ustawy. Oznacza to, że brak było prawnych możliwości pozytywnego rozpatrzenia wniosku skarżącej - niezależnie od ewentualnego spełnienia pozostałych przesłanek określonych w powołanym przepisie. Dopóki więc w obrocie prawnym pozostają ww. ostateczne decyzje Wojewody [...] z [...] września 1994 r. i z [...] czerwca 1997 r. stwierdzające nabycie przez Gminę [...] z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r., nieodpłatnie prawa własności przedmiotowych nieruchomości - dopóty brak jest możliwości skutecznego skorzystania przez skarżącą, w stosunku do tych nieruchomości, z przepisów art. 34 ustawy, gdyż nieruchomości w dacie istotnej dla uwłaszczenia [...] nie stanowiły własności Skarbu Państwa. W tej sytuacji słusznie organy orzekające w sprawie nie badały spełnienia pozostałych przesłanek określonych w tym przepisie. Jak bowiem zaznaczono wyżej -niespełnienie jednej z nich, nawet przy spełnieniu pozostałych, nie pozwala na stwierdzenie nabycia prawa użytkowania wieczystego oraz własności budynków i urządzeń posadowionych na tym gruncie. Ponadto - wbrew zarzutom skargi - nie doszło do naruszenia powołanych w skardze przepisów postępowania, gdyż organy obu instancji w sposób wyczerpujący zebrały oraz wnikliwie, wszechstronnie i rzetelnie rozpatrzyły cały zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, stosując się przy tym do wymogów dotyczących postępowania dowodowego. Ponadto szczegółowo wyjaśniły motywy, jakimi się kierowały przy rozstrzyganiu sprawy oraz przekonująco uzasadniły swoje decyzje zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. - zyskując całkowitą aprobatę Sądu. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.