I SA/Wa 164/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Lenart, sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.), sędzia WSA Bożena Marciniak, , Protokolant referent Radosław Fijałkowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lipca 2023 r. sprawy ze skargi J. G., A. R., J. R., M. S., K. T., M. T., D. W. i M. Z. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 października 2022 r. nr DNI.gn.625.49.2022 w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę.

Zaskarżoną decyzją z 13 października 2022 r., nr DNI.gn.625.49.2022 Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, po rozpoznaniu odwołania J.G., A. R., J. R., M. S., K. T., M. T., D.W. i M.Z., utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z 5 stycznia 2022 r., nr [...]. W uzasadnieniu Minister wskazał, że J. G., A. R., J. R., M. S., K. T., M. T., D. W. oraz M. Z. wnioskiem z 27 sierpnia 2021 r. (data wpływu 31 sierpnia 2021 r.), wystąpili do Wojewody [...] o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z 27 października 1975 r., nr [...] orzekającej o wykupie na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości składającej się z działek nr [...], nr [...] o łącznej pow. 2,7765 ha, położonej w [...], wchodzącej w skład gospodarstwa rolnego spadkobierców W. G. Organ powołał dokumenty, z których wynika następstwo prawne po W. G., a także po jej spadkobiercach E. T. i J. R. Wojewoda [...] decyzją z 5 stycznia 2022 r. stwierdził, że postępowanie wszczęte wnioskiem z 27 sierpnia 2021 r., zostało umorzone z mocy prawa z dniem 16 września 2021 r. Wnioskodawcy złożyli odwołanie od decyzji Wojewody zarzucając, w szczególności błędne przyjęcie, że postępowanie w sprawie należało umorzyć bez merytorycznego rozstrzygnięcia. Rozpoznając sprawę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wskazał, że Wojewoda wydając decyzję powołał przepisy ustawy z 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 1491). Organ I instancji wskazał, że w myśl art. 2 ust. 2 tej ustawy postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa. Kwestionowana przez wnioskodawców decyzja została doręczona najpóźniej 30 listopada 1975 r., zaś postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności tej decyzji zostało wszczęte 31 sierpnia 2021 r. Minister stwierdził, że stanowisko Wojewody należy uznać za przedwczesne. Ocena tego, czy konkretna sprawa należy do kategorii spraw, do których odnosi się ustawa z 11 sierpnia 2021 r. może nastąpić dopiero po skutecznym wszczęciu postepowania nieważnościowego. Tymczasem zgromadzona w sprawie dokumentacja wskazuje, że Wojewoda nie zweryfikował, czy wszczęcie i prowadzenie postępowania (zainicjowanego wnioskiem z 27 sierpnia 2021 r.) w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z 27 października 1975 r. będzie w ogóle dopuszczalne. Wojewoda pominął, że następcy prawni W. G. występowali już z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...]. Postępowanie w tej sprawie zostało zakończone decyzją z 15 lipca 2016 r., nr [...], którą Wojewoda [...] i odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z 27 października 1975 r. Decyzja Wojewody została następnie utrzymana w mocy decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 11 września 2018 r., nr GZ.gn.625.37.1.2018 r. Na decyzję Ministra została wniesiona przez J. G., A. R., J.R., M. S., K.T., M.T., D. W. i M. Z. skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wyrokiem z 11 czerwca 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 2150/18 Sąd skargę oddalił. Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie została wprawdzie wniesiona skarga kasacyjna, która nie została jednak dotychczas rozpoznana. Minister podkreślił, że zarówno decyzja Wojewody [...] z 15 lipca 2016 r., jak i ostateczna decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 11 września 2018 r. funkcjonują w obrocie prawnym i wywołują skutki prawne. Oznacza to, że Wojewoda Śląski nie mógł powtórnie wszcząć na wniosek 27 sierpnia 2021 r. i prowadzić postępowania w sprawie, która została już rozstrzygnięta decyzjami z 15 lipca 2016 r. i z 11 września 2018 r. Wadliwie wszczęte przez organ I instancji postępowanie powinno zatem zostać umorzone na podstawie art. 105 § 1 kpa, z braku podstaw do rozstrzygnięcia sprawy co do jej istoty. Organ odwoławczy wskazał, że ustalenia zarówno organu I instancji, jak i Ministra (choć odmienne w treści) prowadzą do konieczności umorzenia postępowania na podstawie art. 105 § 1 kpa, a więc wydania rozstrzygnięcia tożsamego z tym, które zostało wyrażone w decyzji z 5 stycznia 2022 r. W ocenie Ministra należało utrzymać w mocy decyzję organu I instancji, ponieważ regulacja zawarta w art. 138 § 1 i § 2 kpa nie przewiduje uchylenia decyzji w części dotyczącej uzasadnienia, lecz uchylenie decyzji w części lub całości, gdy zawarte w tej decyzji rozstrzygnięcie jest niezgodne prawem. Potwierdza to orzecznictwo sądowe, z którego wynika, że w przypadku stwierdzenia zgodności rozstrzygnięcia z prawem, organ odwoławczy powinien utrzymać zaskarżoną decyzję w mocy. Skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 13 października 2022 r. wnieśli: J. G., A.R., J. R., M. S., K.T., M.T., D. W. i M. Z.. Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie: 1. art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 105 § 1 kpa w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 kpa, które miało istotny wpływ na wynik sprawy - poprzez brak wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy, w szczególności w zakresie nieuwzględnienia prowadzenia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Miasta [...] z 25 lutego 1975 r. (powinno być decyzji Prezydenta Miasta [...] z 27 października 1975 r.) oraz brak rozpatrzenia całego materiału dowodowego, co doprowadziło do wadliwego przyjęcia przez Ministra, że postępowanie w sprawie jest bezprzedmiotowe i w efekcie do wadliwego utrzymania w mocy decyzji Wojewody, 2. art. 104 § 2, art. 127 § 1 w zw. z art. 140 kpa, które miało istotny wpływ na wynik sprawy - poprzez brak ponownego rozpatrzenia sprawy administracyjnej, jako całości, w zakresie wyznaczonym żądaniem stron, tj. wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji o wykupie. Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz uchylenie decyzji Wojewody i zasądzenie kosztów postepowania. Zarzuty rozwinęli w uzasadnieniu skargi. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i potrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Prawidłowo wskazał Minister, że wniosek z 27 sierpnia 2021 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z 27 października 1975 r., nr 20 został złożony ponownie. Otóż pismem z 8 grudnia 2000 r. Z. S., J. R., D. W.i J. G. złożyli wniosek o stwierdzenie nieważności wyżej wskazanej decyzji (uzasadnienie wyroku tut. Sądu z 11 czerwca 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 2150/18). Decyzją z 15 lipca 2016 r. Wojewoda [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z 27 października 1975 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z 11 września 2018 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody z 15 lipca 2016 r. Skargę na decyzję Ministra złożyli: J.G., A. R., J. R., M. S., K.T., M. T., D. W. i M. Z.. Nie żyły już Z.S. i J. R., w których miejsce wstąpili ich spadkobiercy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 11 czerwca 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 2150/18 oddalił skargę. Od wyroku tego skarżący złożyli skargę kasacyjną, która na datę orzekania przez Wojewodę i Ministra nie została rozpoznana. Sądowi z urzędu wiadomo, że wyrokiem z 26 maja 2023 r., sygn. akt I OSK 3401/19 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok Sądu I instancji oraz zaskarżoną decyzję i decyzję Wojewody [...] z 15 lipca 2016 r. Jednakże jak wyżej zaznaczono, w dacie orzekania przez organy w niniejszej sprawie decyzje Ministra z 11 września 2018 r. i Wojewody z 15 lipca 2016 r. pozostawały w obrocie prawnym. Natomiast Sąd ocenia zaskarżoną decyzję na datę jej wydania, tj. według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w wyżej wskazanej dacie. Skoro wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z 27 października 1975 r. został już rozpoznany decyzją ostateczną, to złożenie kolejnego wniosku w tej samej sprawie i przez te same podmioty lub ich spadkobierców był niedopuszczalny. Wojewoda powinien więc odmówić wszczęcia postępowania, a skoro już postępowanie zostało wszczęte powinien je umorzyć, na podstawie art. 105 § 1 kpa. Postępowanie stało się bowiem bezprzedmiotowe, w rozumieniu tego przepisu, gdyż wniosek o stwierdzenie nieważności tej samej decyzji został już rozpoznany. Zważyć należy, że bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego oznacza brak któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, pociągającą za sobą brak możliwości wydania decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty (w sposób negatywny lub pozytywny dla strony). Wynikać ona może z przyczyn podmiotowych i przedmiotowych. Jednym z przypadków bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego jest sytuacja, gdy sprawa została już poprzednio rozstrzygnięta inną decyzją ostateczną. Wydanie bowiem ponownego rozstrzygnięcia dotyczącego tożsamej sprawy z wniosku tych samych podmiotów (lub ich spadkobierców) oznaczałoby wydanie decyzji dotkniętej wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 3 kpa. Wydanie w tej samej sprawie nowej decyzji administracyjnej załatwiającej sprawę co do istoty naruszyłoby ustanowiony dotychczasową decyzją (będącą w obrocie prawnym) stan powagi rzeczy osądzonej. Wobec tego, wbrew zarzutom skargi, organ nadzoru nie mógł ponownie rozpoznać sprawy i wydać decyzji, co do istoty. Dlatego nie mogły być przedmiotem oceny organów, ani Sądu kwestie dotyczące poziomu produkcji w gospodarstwie rolnym przejętym decyzją z 27 października 1975 r. W niniejszej sprawie Wojewoda orzekł o umorzeniu postępowania, jednakże wadliwie uzasadniał wydaną decyzję, co nie miało jednakże wpływu na wynik sprawy. Minister prawidłowo wskazał, że umorzenie postępowania powinno nastąpić na podstawie art. 105 § 1 kpa. Ze wszystkich wyżej omówionych przyczyn niezasadny jest zarzut skargi dotyczący naruszenia tego przepisu. Chybione są także zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania. Minister prawidłowo ustalił stan faktyczny w sprawie i wyprowadził z niego właściwe konsekwencje prawne. Dla oceny zaskarżonej decyzji, a także podnoszonego w skardze zarzutu braku tożsamości spraw nie ma wpływu regulacja wynikająca z ustawy z 11 sierpnia 2021 r. o zmianie kpa. Przepisy tej ustawy, a także przepisy, które ustawą zostały zmienione nie dają możliwości ponownego orzekania w tej samej sprawie. Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności Sąd, z mocy art. 151 ppsa, orzekł jak w sentencji wyroku.