I SA/Wa 1596/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Kosińska Sędziowie WSA Magdalena Durzyńska WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi A.G i A. K. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 stycznia 2017 r., sygn. akt I SAB/Wa 1568/16 1. wymierza Prezydentowi W. grzywnę w wysokości 1000 (jeden tysiąc) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta W. na rzecz A. G. i A.K. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

A.G. i A. K. wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta W. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 13 stycznia 2017 r. sygn. akt I SAB/Wa 1568/16. W skardze wniosły o: 1) nałożenie na Prezydenta W. grzywny podnosząc, że wskazanym wyrokiem Sąd stwierdził, że Prezydent W. dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania z rażącym naruszeniem prawa; 2) stwierdzenie, czy bezczynność lub przewlekanie postępowania przez Prezydenta W. miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3) przyznanie od Prezydenta W. na rzecz każdego z pokrzywdzonych sumy pieniężnej w wysokości pięciokrotności przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów; 4) rozpoznanie skargi w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, ponieważ w niniejszej sprawie brak jest jakichkolwiek powodów uzasadniających wyznaczenie rozprawy, szczególnie wobec kategorycznego brzmienia przepisu dotyczącego rozpoznawania na posiedzeniu niejawnym spraw ze skargi na bezczynność; 5) zasądzenie od Prezydenta W. kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W przypadku nieprzekazania skargi Sądowi w terminie określonym w art. 54 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) – zwanej dalej "Ppsa" skarżące wniosły o wymierzenie organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 Ppsa. W tym zakresie, w przypadku wydzielenia sprawy do odrębnego postępowania, wniosły również o zasądzenie od organu administracji zwrotu na rzecz skarżących kosztów niniejszego postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu skarżące wskazały, że niniejsza sprawa nie została załatwiona do dnia dzisiejszego, pomimo wydania już przez tutejszy Sąd wyroku stwierdzającego bezprawne blokowanie pokrzywdzonym realizacji ich słusznych praw związanych z nieruchomością. Skarżące zauważyły, że Prezydent W. nie wykonał ww. wyroku, pomimo uprzednich wezwań, w tym wezwania z 5 maja 2017 r. W odpowiedzi na skargę Prezydent W. wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu organ wskazał, że w sprawie wniosku o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], objętej działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279 ze zm.) – zwanego dalej "dekretem" przed Prezydentem W. prowadzone jest - z wniosku spadkobierców dawnych właścicieli - postępowanie o przyznanie odszkodowania za ww. nieruchomość, zgodnie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2016 poz. 2147 ze zm.) – zwanej dalej "ugn". Zgodnie z art. 215 ust. 2 ugn jedną z przesłanek badanych w postępowaniu odszkodowawczym jest określenie dokładnej daty pozbawienia poprzedniego właściciela lub jego następcy prawnego faktycznej możliwości władania działką. Wyrokiem z 13 stycznia 2017 r. sygn. akt. I SAB/Wa 1568/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta W. do rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za ww. nieruchomość w terminie dwóch miesięcy od dnia otrzymania prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Istotnym w sprawie jest to, że opóźnienia w rozpatrywaniu spraw są spowodowane m. in. bardzo dużą ilością wpływającej do Biura Spraw Dekretowych korespondencji w sprawach odszkodowawczych za nieruchomości objęte działaniem dekretu. Waga tych spraw, stopień ich skomplikowania oraz złożoność okoliczności, które powinny być ustalone w toku tych postępowań, niestety nie pozwala na dotrzymanie ustawowych terminów przewidzianych na ich rozpatrzenie. Jednocześnie o kolejności rozpatrzenia spraw nie może decydować li tylko aktywność procesowa strony i ilość składanych skarg, tym bardziej, iż wniosek skarżącej jest relatywnie nowy w stosunku do innych wniosków o odszkodowanie oczekujących na rozpatrzenie. Jak słusznie zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 26 sierpnia 2017 r. sygn. akt l SAB/Wa 526/16 w tej sytuacji wystarczającą sankcją dla organu jest uznanie, że jego bezczynność w załatwieniu sprawy miała charakter rażący. Nałożenie na organ obowiązku zapłacenia grzywny lub sumy pieniężnej nie jest bowiem zasadniczym środkiem dyscyplinującym ten organ do załatwienia sprawy w rozsądnym terminie. Przepisy Ppsa dają Sądowi kompetencję do oceny zasadności zarówno nałożenia sankcji finansowej, jak i miarkowania jej wysokości, co uzależnione jest od okoliczności konkretnej sprawy. W odniesieniu do nich nie można pominąć także faktu znanego Sądowi z urzędu, że Prezydent W. prowadzi kilka tysięcy spraw o odszkodowania za przejęcie nieruchomości w trybie dekretu, a zatem obiektywny osąd prowadzi do wniosku, że nakładanie na organ przez Sąd w każdej tego typu sprawie sankcji finansowych ze środków publicznych byłoby nieuzasadnione, a przede wszystkim nie spełniałoby roli wskazanej w przepisie prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Poza sporem jest to, że prawomocnym wyrokiem z 31 stycznia 2017 r. sygn. akt I SAB/Wa 1568/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta W. do rozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Jednocześnie Sąd stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności, która niemiała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Faktem jest również to, że termin wyznaczony przez Sąd upłynął 5 czerwca 2017 r., skoro – jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy o sygn. akt I SAB/Wa 1568/16 zwrotnego potwierdzenia odbioru - Prezydent W. otrzymał odpis prawomocnego wyroku wraz z uzasadnieniem oraz aktami sprawy 5 kwietnia 2017 r. Poza sporem jest, że w zakreślonym przez Sąd terminie organ nie rozpoznał wniosku z 3 czerwca 2015 r. o ustalenie na rzecz A. G. i A.K. odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, a zatem nie wykonał powołanego wyżej wyroku Sądu. Skarga o wymierzenie organowi grzywny jest zatem zasadna. Uznaniu Sądu pozostawiono natomiast ustalenie wysokości grzywny, ponieważ zgodnie z art. 154 § 6 Ppsa grzywnę wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów, tj. art. 5 ust. 7 ustawy z dnia 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2191) w zw. z art. 110 ust. 5 pkt 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1178 ze zm.). Ustalenie wysokości grzywny zależy od okoliczności konkretnej sprawy. Analizując przebieg postępowania administracyjnego od chwili otrzymania przez Prezydenta W. prawomocnego wyroku Sądu z 31 stycznia 2017 r. sygn. akt I SAB/Wa 1568/16 wraz z aktami sprawy Sąd uznał, że zasadnym było wymierzenie organowi grzywny w wysokości 1000 zł. Z materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy wynika, że Prezydent W. po otrzymaniu prawomocnego wyroku Sądu z 31 stycznia 2017 r. nie podjął działań zmierzających do wyjaśnienia sprawy. Jednakże z pisma Prezydenta W z 28 sierpnia 2017 r. wynika, że przed organem toczy się także sprawa, w trybie art. 214 ugn, o zwrot przedmiotowej nieruchomości. Prezydent W. w piśmie tym podał również, że od 8 lipca 2016 r. w Urzędzie W. trwa reorganizacja komórki organizacyjnej prowadzącej sprawy dekretowe, tj. Wydziału Spraw Dekretowych i Związków Wyznaniowych, który został przeniesiony do Biura Prawnego W., a następnie po 10 października 2016 r. jego kompetencje przejęło Biuro Spraw Dekretowych Urzędu W.. Trwa również reorganizacja w zakresie zmiany procedur rozpatrywania spraw, nadzoru, pełnomocnictw upoważniających do podpisywania decyzji, aktów notarialnych, pism podpisywanych w imieniu Prezydenta W. Na wysokość orzeczonej grzywny miały także wpływ takie okoliczności jak to, że zwłoka organu w wykonaniu wyroku Sądu nie jest rażąco nadmierna, na tle innych tego typu spraw - wynosi ponad siedem miesięcy i że Sąd w wyroku z 31 stycznia 2017 r. stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Nie można pominąć i tego, że jest to też pierwszy przypadek zwłoki organu w wykonaniu wyroku Sądu z 31 stycznia 2017 r., jaki miał miejsce w niniejszej sprawie. Nie można pominąć i tego, że Sądowi znana jest z urzędu duża ilość spraw prowadzonych przez Prezydenta W. o odszkodowania za nieruchomości objęte dekretem oraz reorganizacja komórki organizacyjnej rozpatrującej tego typu sprawy. Okoliczności te nie uwalniają organu od odpowiedzialności za niewykonanie prawomocnego wyroku Sądu, niemniej jednak muszą być uwzględnione przy nakładaniu z tego tytułu sankcji ustawowych. Sąd miał także na uwadze także to, że sprawy o odszkodowania za przejęcie tzw. nieruchomości [...] są sprawami skomplikowanymi, ponieważ opierają się na przesłankach odnoszących się do okoliczności o odległej perspektywie czasowej, a przez to trudnych do wyjaśnienia. Trzeba również zaznaczyć, że w zależności od wyniku ustaleń poczynionych przez organ, może się okazać, że w sprawie znajdzie zastosowanie wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 13 czerwca 2011 r. sygn. akt SK 41/09. Na skutek powyższego orzeczenia stwierdzającego niekonstytucyjność pominięcia legislacyjnego w art. 215 ust. 2 ugn, zaistniała potrzeba ustanowienia stosownych regulacji prawnych niezbędnych dla realizacji norm konstytucyjnych. Odpowiednie przepisy w tym zakresie nie zostały jednak uchwalone przez ustawodawcę. Powyższe okoliczności potwierdzające, że sprawa ma niewątpliwie skomplikowany charakter tak w aspekcie faktycznym, jak i prawnym. W tej sytuacji Sąd, uznał, że grzywna w orzeczonej wysokości będzie dla organu adekwatną do okoliczności sprawy sankcją finansową. W ocenie Sądu, wskazane wyżej okoliczności niniejszej sprawy świadczą także o tym, że bezczynność Prezydenta w wykonaniu powyższego wyroku Sądu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Sąd uznał za bezzasadną skargę w zakresie żądania przyznania od organu na rzecz skarżących sumy pieniężnej, o której mowa w art. 154 § 7 Ppsa. Zdaniem Sądu, tego rodzaju sankcja dodatkowa jest zarezerwowana dla szczególnie jaskrawych przypadków niewykonywania wyroków sądów administracyjnych, gdy organ W niniejszej sprawie taki przypadek, z opisanych wyżej względów, nie zachodził. Wniosek o odszkodowanie został złożony stosunkowo niedawno – 3 czerwca 2015 r., jeżeli wziąć pod uwagę typu sprawy. Organ ma do rozpatrzenia wiele tego typu spraw. Co istotne sprawa o odszkodowanie nie mogłaby zostać załatwiona decyzją uwzględniającą wniosek stron (gdyby wystąpiły ku temu przesłanki z art. 215 ust. 2 ugn, czego Sąd nie ocenia) dopóty nie zostanie ostatecznie rozpoznany wniosek skarżących złożony w trybie art. 214 ugn. Ta ostatnia sprawa ma bowiem pierwszeństwo przed sprawą o odszkodowanie. Biorąc pod uwagę powyższe Sąd, na podstawie art. 154 § 1, 2 i 6 Ppsa (pkt 1 i 2 wyroku) oraz art. 151 w zw. z art. 154 § 7 Ppsa (pkt 3 wyroku) orzekł, jak w sentencji wyroku. O zwrocie skarżącym kosztów postępowania sądowego – wpisu sądowego i kosztów działania pełnomocnika (pkt 4 wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 Ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.).