I SA/Wa 1580/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Magdalena Durzyńska sędzia WSA Jolanta Dargas sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.) Protokolant referent Magdalena Murawska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi [...] S.A. w W. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 31 maja 2023 r. nr DO-II.7610.92.2023.BK w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego gruntu 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z 13 kwietnia 2023 r. znak:[...]; 2. zasądza od Ministra Rozwoju i Technologii na rzecz [...] S.A. w W. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Zaskarżoną decyzją Ministra Rozwoju i Technologii z 31 maja 2023 r., znak DO.II.7610.92.2023.Bk, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (D.U. 2023, poz. 775), dalej "kpa". utrzymano w mocy decyzję Wojewody [...] z 13 kwietnia 2023 r, znak NWIV.752.21.4.2022 odmawiającą stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez [...] w W. prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa położonego w gminie K., obręb [...], obejmującego działkę nr [...] o pow. 1 ha 2932 m2, dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...]. Stan sprawy przedstawiał się w sposób następujący. Wojewoda [...], na podstawie art. 34 i art 35 ustawy z dnia 8 września 2000r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. z 2022 r" poz. 2542 ze zm.), dalej "ustawa komercializacyjna", § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 stycznia 2001 r. w sprawie sposobu potwierdzania posiadania przez przedsiębiorstwo państwowe "Polskie Koleje Państwowe" gruntów będących własnością Skarbu Państwa, w tym rodzajów dokumentów stanowiących dowody w tych sprawach (Dz. U. z 2001 r., Nr 4, poz. 29), decyzją z 13 kwietnia 2023 r. znak: NWIV.752.21.4.2022, odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez [...] w W. prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa położonego w gminie K., obręb [...], obejmującego działkę nr [...] o pow. 1 ha 2932 m2, zapisanej w księdze wieczystej nr [...]. Spółka [...] S.A. w W. złożyła odwołanie. Minister rozpoznając odwołanie, na podstawie art. 34 ust. 1 ww. ustawy z dnia 8 września 2000 r. wskazał, że grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu PKP, co do których PKP nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie ustawy {tj. z dniem 27 października 2000 r.), z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego PKP. Natomiast zgodnie z art. 34 ust. 3 tej ustawy budynki, inne urządzenia i lokale znajdujące się na tych gruntach stają się z mocy prawa, nieodpłatnie, własnością PKP. Nabycie ww. praw nie może naruszać praw osób trzecich (art. 34 ust. 4 ustawy o komercjalizacji. Zgodnie z treścią księgi wieczystej nr [...], nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] w dniu 5 grudnia 1990 r. stanowiła własność Skarbu Państwa. Prawo własności Skarbu Państwa do przedmiotowego gruntu zostało ujawnione na podstawie Dekretu z 6 września 1945 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. RP z 1945, Nr 3, poz. 13} - podstawę przeniesiono z księgi wieczystej dawnej [...]. Została spełniona zatem jedna z podstawowych przesłanek wynikająca z art. 34 ust. 1 ww. ustawy komercjalizacyjnej. Kolejną przesłanką niezbędną do stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego przez PKP w trybie art. 34 ww. ustawy komercjalizacyjnej jest przesłanka posiadania badana na dzień 5 grudnia 1990 r. Grunt Skarbu Państwa znajdować się musiał w posiadaniu PKP, co do których PKP nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych. Stwierdzenie posiadania przez PKP SA gruntu Skarbu Państwa następuje na podstawie co najmniej jednego z dokumentów wymienionych enumeratywnie w § 2 ust. 1 ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 stycznia 2001 r. w sprawie sposobu potwierdzania posiadania przez przedsiębiorstwo państwowe "Polskie Koleje Państwowe" gruntów będących własnością Skarbu Państwa, w tym rodzajów dokumentów stanowiących dowody w tych sprawach. Na potwierdzenie wykazania ww. przesłanki posiadania gruntu oznaczonego jako działka nr [...] spółka [...] S.A. w W. przedłożyła do akt sprawy wykaz z ewidencji środków trwałych sporządzony według stanu na dzień 5 grudnia 1990 r., z którego wynika, że na przedmiotowej działce w ww. dacie znajdowały się m. in. tory kolejowe, sieć trakcyjna i urządzenia srk. Dodatkowo złożono do akt sprawy oświadczenie z dnia 29 sierpnia 2022 r. pana P. M. - Dyrektora Oddziału w K., oraz S. K. - Naczelnika Wydziału Geodezji i Regulacji Stanów Prawnych, iż działka nr [...], położona w gminie K., obręb [...], jest zajęta pod infrastrukturę kolejową w rozumieniu art. 4 ust. 1 i 8 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. Nr 86, poz.789). Oznacza to, że posiadanie w dniu 5 grudnia 1990 r. przez [...] gruntu Skarbu Państwa obejmującego działkę nr [...] zostało potwierdzone na podstawie dokumentu wymienionego w § 2 ust. 1 pkt 3 ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 stycznia 2001 r. tj. wykazu z ewidencji środków trwałych znajdujących się na działce nr [...] sporządzonego wg stanu na dzień 5 grudnia 1990 r. Jednakże w toku postępowania uwłaszczeniowego organ I instancji ustalił, iż działka nr [...] zarówno w dniu 5 grudnia 1990 r. jak i obecnie w części stanowi drogę publiczną - droga gminna - ul. [...]. Nadanie kategorii drogi gminnej ul. [...] w K. nastąpiło na podstawie Uchwały Wojewódzkiej Rady Narodowej nr 163/XXIV/87 z dnia 28 grudnia 1987 r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg lokalnych miejskich i dróg gminnych w województwie częstochowskim (Dz. Urz. Województwa Częstochowskiego nr 6, poz. 788 z 1 lipca 1988 r., co oznacza, że grunt ten nie mógł być w posiadaniu [...]. Zajęcie nieruchomości pod pas drogi publicznej uniemożliwia jej uwłaszczenie z uwagi na fakt, iż drogi publiczne są wyłączone z obrotu prawnego, co wynika bezpośrednio z art. 2a ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych. W konsekwencji uniemożliwia to wydanie w stosunku do [...] decyzji uwłaszczeniowej. Mając na uwadze powyższe, Wojewoda [...] pismem z dnia 1 grudnia 2022r. znak: [...] poinformował Skarżącą, że z uwagi na to, zastosowanie znajduje art. 96 ust 1b w zw. z art. 95 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 1899). W związku z tym organ I instancji wezwał Skarżącą do przedłożenia w terminie do dnia 28 lutego 2023 r. projektu podziału geodezyjnego ww. działki. Wobec nienadesłania dokumentów dotyczących podziału geodezyjnego działki nr [...], Wojewoda [...] pismem z dnia 7 kwietnia 2023 r. zawiadomił, na podstawie art. 10 § 1 kpa, strony postępowania, iż zostało zakończone postępowania wyjaśniające w sprawie dotyczącej uwłaszczenia. Organ podkreślił, że realizując zasadę prawdy obiektywnej, na podstawie art. 7 i art. 77 § 1 kpa, organ jest wprawdzie zobowiązany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, ale też i strona nie jest zwolniona od lojalnego współdziałania w wyjaśnieniu okoliczności faktycznych, skoro nieudowodnienie określonego faktu może prowadzić do wydania decyzji dla niej niekorzystnej. Mając na względzie, iż na gruncie przedmiotowej sprawy nie została spełniona przesłanka posiadania (wyłącznego) wynikająca z art. 34 ustawy o komercjalizacji oraz w związku z wystąpieniem negatywnej przesłanki uwłaszczenia, tj. naruszenia praw osób trzecich (zarządcy drogi publicznej) Minister Rozwoju i Technologii utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Wojewody [...]. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiodła Skarżąca [...], zaskarżając decyzję w całości i wnosząc o jej uchylenie oraz zwrot kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzuciła: 1. naruszenie przepisów postępowania, tj.: - art. 7 oraz art. 8 kpa poprzez brak podjęcia działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, - art. 77 § 1 kpa oraz art. 80 kpa w zw. z art. 75 § 1 ab initio kpa poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego; 2. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 34 ustawy z dnia z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego Polskie Koleje Państwowe, poprzez odmowę stwierdzenia nabycia na rzecz Spółki [...] S.A. z dniem 27 października 2000 r. ex lege prawa użytkowania wieczystego Nieruchomości. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U.2022, poz. 2492) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), dalej jako: "ppsa", sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. Ponadto wskazać należy, że Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą, ale rozstrzyga jedynie w granicach danej sprawy, jak stanowi art. 134 § 1 ustawy ppsa, przy czym stosownie do art. 135 ppsa Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowił art. 34 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej. Zgodnie z nim grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu PKP, co do których PKP nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie ustawy, z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego PKP. Ustalony przez organ stan prawny jest bezsporny. Wynika z niego, że co do części nieruchomości [...] spełnia przesłanki uwłaszczenia. Sąd przy tym w pełni podziela argumentację organu, że w świetle art. 34 ust. 4 ustawy z 8 września 2000r. i art. 2a ustawy o drogach publicznych nie ma możliwości uwłaszczenia co do części nieruchomości, która stanowi drogę publiczną. sytuowanie na tym terenie drogi wyłącza posiadanie tej części nieruchomości przez [...]. Argumentacja organu w tym przedmiocie jest przekonująca i sąd ją w pełni akceptuje. W istocie zatem spór sprowadza się do tego kto ma sporządzić mapę podziałową: organ czy strona zainteresowana rozstrzygnięciem. Zgodnie z art. 7 kpa to na organie ciąży obowiązek dokonania wszelkich czynności niezbędnych do rozstrzygnięcia. Wyrażona w art. 7a kpa zasada prawdy obiektywnej nakłada na organ konieczność podejmowania wszelkich czynności, które służą rozstrzygnięciu sprawy. Organ z urzędu zobowiązany jest przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy (por. NSA wyrok z 26 października 1984 r. II SA 1205/84). Nie znaczy to oczywiście, że strona jest zwolniona ze współdziałania, co jednak nie oznacza, że zwalnia to organ od działania. Jak się wskazuje w orzecznictwie brak jest w świetle art. 7 kpa podstaw do biernej postawy organu w sytuacji w której oczywistym jest, tak jak w tym przypadku, że strona Skarżąca ma prawo do uwłaszczenia ale z pewnym ograniczeniem. Strona postępowania administracyjnego ma prawo liczyć na to, że organ podejmie wszystkie niezbędne czynności które będą służyły prawidłowemu ustaleniu stanu faktycznego (art. 8 kpa), w sposób wyczerpujący zbierze i rozpatrzy materiał dowodowy (art. 77 § 1 kpa), w tym dopuści dowody przyczyniające się do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego (art. 75 § 1 kpa) i dopiero na podstawie prawidłowo zebranych dowodów ustali stan faktyczny, do czego zobowiązuje go art. 80 kpa. Organ co prawda prawidłowo ustalił stan faktyczny jednakże nie przeprowadził ostatniego dowodu tj. nie zlecił sporządzenia mapy podziału bezzasadnie przerzucając ten obowiązek na stronę. Zwrócić należy uwagę, że zgodnie z art. 96 ust. 1b ustawy z 21 sierpnia 1991r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U.2021.1899), dalej "ugn" w przypadku wydzielania nieruchomości, której własność lub użytkowanie wieczyste zostały nabyte z mocy prawa, nie wydaje się decyzji o podziale o której mowa w ust. 1 tego przepisu. Ostateczna decyzja o nabyciu własności lub użytkowania wieczystego zatwierdza podział. Na podstawie art. 96 ust. 1b ugn dokonuje się zatwierdzenia podziału w decyzji potwierdzającej nabycie własności lub nabycie użytkowania wieczystego a rozstrzygnięcie o podziale znajduje się w sentencji decyzji. Należy zatem sporządzić mapę podziału która stanowi załącznik do decyzji. Z przepisem tym koreluje art. 95 pkt 3 ugn zgodnie z którym wydzielenie części nieruchomości której część została nabyta z mocy prawa może nastąpić niezależnie od ustaleń planu miejscowego. Poza tym w świetle przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami brak jest podstaw do sporządzenia mapy przez podmiot który nie ma interesu prawnego w żądaniu podziału. Takiego interesu prawnego nie ma jeszcze [...] gdyż nie legitymuje się żadnym tytułem prawnym do nieruchomości (art. 97 ust. 1 ugn). Dlatego Sąd uznał, że organ dopuścił się naruszenia wskazanych przepisów prawa procesowego (wyłącznie w zakresie braku sporządzenia dokumentacji geodezyjnej), co skutkowało nie uwzględnieniem w części wniosku o uwłaszczenie. W konsekwencji organ naruszył art. 34 § 1 ustawy o komercjalizacji poprzez nie uwzględnienie wniosku w części. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ dopuści dowód z mapy podziału z wydzieleniem części co do której prawidłowo stwierdził przesłanki do uwłaszczenia. Z tych względów i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c i 135 Ppsa Sąd orzekł jak w wyroku. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 1 Ppsa zasądzając od przegrywającego organu na rzecz strony zwrot kosztów wpisu w kwocie 200 zł i kosztów udziału w sprawie pełnomocnika w kwocie 480 zł na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych (D.U. poz.1804 ze zm.), oraz 17 zł tytułem zwrotu kosztów opłaty od pełnomocnictwa.