Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

I SA/Wa 1564/23

I SA/Wa 1564/23 - Wyrok WSA w Warszawie z 2023-11-21

Wynik

Uchylono zaskarżoną decyzję

Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia
21 listopada 2023
Prawomocne
nie

Treść rozstrzygnięcia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Łukasz Trochym (spr.), sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, asesor WSA Anna Milicka-Stojek, Protokolant specjalista Monika Bodzan, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 listopada 2023 r. sprawy ze skargi Gminy [...] na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia 15 czerwca 2023 r. nr KKU-258/22 w przedmiocie nabycia przez gminę mienia Skarbu Państwa uchyla zaskarżoną decyzję.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Zaskarżoną decyzją z 15 czerwca 2023 r. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa (dalej również jako "Komisja"), po rozpatrzeniu odwołania [...] Przedsiębiorstwa [...] S.A. w K., uchyliła w całości decyzję Wojewody Śląskiego (dalej również jako "Wojewoda/organ I instancji") z 2 grudnia 2022 r., nr NWXV.7532.1.70.2018, i orzekła o odmowie stwierdzenia nabycia przez Gminę I. (dalej również jako "Skarżąca"), z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. prawa własności nieruchomości państwowych położonych w M. oznaczonych działkami nr: [...] o pow. 0,2197 ha, [...] o pow. 0,9907 ha, [...] o pow. 0,3585 ha, [...] o pow. 0,6616 ha, ujawnionymi w księdze wieczystej nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy V Wydział Ksiąg Wieczystych w M. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Minister przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy. Pismem z 28 maja 2014 r. Burmistrz Miasta I. wystąpił o potwierdzenie prawa własności wyżej opisanej nieruchomości. Decyzją z 5 listopada 2019 r., nr NWXV.7532.1.70.2018, działając na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, Wojewoda stwierdził nabycie z mocy prawa, nieodpłatnie przez Gminę I., prawa własności działek nr: [...] o pow. 0,2197 ha, [...] o pow. 0,9907 ha, [...] o pow. 0,3585 ha, [...] o pow. 0,6616 ha, ujawnionych w księdze wieczystej nr [...]. Od powyższej decyzji odwołanie złożyło [...] Przedsiębiorstwo [...] S.A. w K. Decyzją z 26 sierpnia 2020 r., nr KKU-252/19, Komisja uchyliła ww. decyzję Wojewody Śląskiego i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Decyzją z 2 grudnia 2022 r., nr NWXV.7532.1.70.2018, Wojewoda Śląski stwierdził nabycie przez Gminę M. (w której prawa i obowiązki na tym obszarze wstąpiła Gmina I.) z mocy prawa, z dniem 27 maja 1990 r. nieodpłatnie prawa własności opisanej powyżej nieruchomości. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda wyjaśnił, że z treści księgi wieczystej nr [...] wynika, że sporna nieruchomość w dniu 27 maja 1990 r. stanowiła własność Skarbu Państwa, a jako podstawa wpisu prawa własności wymienione zostały m.in. umowy sprzedaży: Rep. [...] z 13 kwietnia 1984 r., [...] z 10 stycznia 1984 r., [...] z 16 stycznia 1984 r., Rep. [...] z 17 stycznia 1984 r., na podstawie których Wojewódzkie Przedsiębiorstwo [...] w K. nabyło w imieniu Państwa sporną nieruchomość pod budowę [...] do Stacji [...] "[...]" w M. Wojewoda wskazał następnie, że w ewidencji gruntów według stanu na dzień 27 maja 1990 r., widniały działki nr [...], [...], [...], [...], opisane użytkiem "Bp"-zurbanizowane tereny niezabudowane, jako własność Skarbu Państwa-Wojewódzkiego [...] w K. Z kolei, z pisma Starosty B. z 26 czerwca 2019 r., nr [...] wynika, że działki nr: [...], [...], [...], [...] przeszły na rzecz Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa [...] w K. aktami notarialnymi z 13 kwietnia 1984 r., 10 stycznia 1984 r., 16 stycznia 1984 r., 17 stycznia1984 r. Natomiast na mocy decyzji Urzędu Miejskiego w M. z 10 grudnia 1986 r., nr [...], ustalono opłatę roczną dla ww. przedsiębiorstwa za zarząd/użytkowanie. Jednocześnie wskazano, że w zasobie tamtejszego Starostwa brak jest załącznika do ww. decyzji, który określałby konkretne nieruchomości nią objęte (w treści decyzji powołano się jedynie na ogólną powierzchnię nieruchomości, bez ich geodezyjnego określenia). Wyjaśniono, że w zasobie Starostwa brak jest decyzji oddającej ww. działki w zarząd/użytkowanie. Wojewoda wskazał także, że zgodnie z zapisami planu miejscowego zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonego uchwałą Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. nr [...] z dnia 13 stycznia 1979 r., a obowiązującego w dniu 27 maja 1990 r., działka nr [...], położona była na terenie oznaczonym symbolem: "[...]" - teren budownictwa mieszkaniowego o niskiej intensywności. Adaptacja i uzupełnienie zabudowy, działka nr [...], położona była częściowo na terenie oznaczonym symbolem "[...]" - teren projektowanej zieleni parkowej - zachodni fragment działki oraz fragmentarycznie na terenie "[...]" - teren parku leśnego. Adaptacja wschodni fragment dziatki, natomiast działki nr [...], [...], położone były na terenie oznaczonym symbolem "[...]" - teren projektowanej zieleni parkowej. Wojewoda uznał następnie, że [...] Przedsiębiorstwo [...] S.A w K. jest następcą prawnym istniejącego w dniu 27 maja 1990 r. Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa [...] w K. W konkluzji Wojewoda nie stwierdził, aby przedmiotowe nieruchomości Skarbu Państwa, w dniu 27 maja 1990 r. obciążone była prawem zarządu na rzecz innych niż Państwo państwowych osób prawnych. Tym samym jako dowodu na istnienie zarządu Wojewoda nie uznał aktów notarialnych dotyczących ich nabycia przez Skarb Państwa oraz decyzji Urzędu Miejskiego w M. z 10 grudnia 1986 r. o ustaleniu opłat za zarząd/użytkowanie. Rozpoznając odwołanie [...] Przedsiębiorstwa [...] S.A w K., Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa uchyliła w całości decyzję Wojewody Śląskiego z 2 grudnia 2022 r., nr NWXV.7532.1.70.2018, i orzekła o odmowie stwierdzenia nabycia przez Gminę I., z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. prawa własności nieruchomości państwowych położonych w M. oznaczonych działkami nr: [...] o pow. 0,2197 ha, [...] o pow. 0,9907 ha, [...] o pow. 0,3585 ha, [...] o pow. 0,6616 ha, ujawnionymi w księdze wieczystej nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy V Wydział Ksiąg Wieczystych w M. Komisja przyjęła za Wojewodą, że w relewantnej dacie 27 maja 1990 r. sporna nieruchomość stanowiła własność Skarbu Państwa. Natomiast w aspekcie ustalenia przesłanki "należenia" mienia, organ nie podzielił wywód organu I instancji i przyjął, że nieruchomość na datę komunalizacji znajdowała się w zarządzie Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa [...] w K., co wynikało z księgi wieczystej i umów notarialnych i dlatego na podstawie art. 6 w zw. z art. 3 ustawy komunalizacyjnej nie należała do organu administracji państwowej stopnia podstawowego a tym samym nie podlegała komunalizacji. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiodła Gmina I. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. nr 32, poz. 191 ze zm.) w zakresie w jakim Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa uznała, że na gruncie przedmiotowej sprawy nie zostały spełnione przesłanki do nabycia przez Miasto M. (w którego prawa i obowiązki wstąpiło Miasto I.) z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. nieodpłatnie prawa własności nieruchomości państwowej, położonej w jednostce ewidencyjnej I., obrębie ewidencyjnym I., [...], oznaczonej jako działki numer [...] o pow. 0,2197 ha, [...] o pow. 0,9907 ha, [...] o pow. 0,3585 ha, [...] o pow. 0,6616 ha, ujawnionej w księdze wieczystej nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy w M. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. W uzasadnieniu skargi Skarżąca wskazała, że sporne działki zostały nabyte na podstawie aktów notarialnych na rzecz Państwa, w imieniu którego występowali przedstawiciele Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa [...] w K. w celu zajęcia pod budowę [...] do Stacji [...] "[...]" w M. Tylko działka numer [...] została wykorzystana na cel, na który została wykupiona, natomiast pozostałe działki nigdy nie były zagospodarowane przez ówczesne Wojewódzkie Przedsiębiorstwo [...] - zatem nigdy nie były przeznaczone na cele statutowe tego przedsiębiorstwa. Działki te stanowiły i stanowią nieużytki. Wskazała także, że przedmiotowe akty notarialne zawarte przed dniem 1 sierpnia 1985 r. nie ustanowiły na rzecz przedmiotowego przedsiębiorstwa zarządu dającego podstawę do odmowy komunalizacji Gminy I. na tych działkach. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) w związku art. 3 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza, iż Sąd zobowiązany jest dokonać oceny legalności zaskarżonej decyzji niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze. Sąd stosuje przy tym przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Kontrola legalności zaskarżonej decyzji Komisji przeprowadzona przez Sąd orzekający w niniejszej sprawie wykazała, że ww. decyzja narusza obowiązujące przepisy prawa w stopniu skutkującym koniecznością wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Niezasadnie bowiem Komisja uchyliła decyzję organu I instancji, oraz odmówiła stwierdzenia komunalizacji mienia Skarbu Państwa (działki nr: [...] o pow. 0,2197 ha, [...] o pow. 0,9907 ha, [...] o pow. 0,3585 ha, [...] o pow. 0,6616 ha) na rzecz Gminy I. Wyjaśnić bowiem należy, że uchylona przez Komisje decyzja Wojewody orzekała w przedmiocie komunalizacji mienia stanowiącego własność Skarbu Państwa w trybie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm., dalej również jako "ustawa komunalizacyjna/ustawa z dnia 10 maja 1990 r."). Wydana w tym trybie decyzja komunalizacyjna ma charakter deklaratoryjny, co oznacza, że stwierdza ona stan faktyczny i prawny istniejący w dniu wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej, tj. w dniu 27 maja 1990 r. Zgodnie z treścią art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy komunalizacyjnej, jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej, mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego staje się w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy (tj. w dniu 27 maja 1990 r.) z mocy prawa mieniem właściwych gmin. Zdaniem Sądu, organ I instancji prawidłowo ustalił, że w dniu 27 maja 1990 r. Wojewódzkiemu Przedsiębiorstwu [...] w K. (poprzednikowi prawnemu [...] Przedsiębiorstwa [...] S.A. w K.) nie przysługiwało do spornych działek w dniu 27 maja 1990 r. prawo zarządu. Nie wykazane bowiem zostało spełnienie ustawowej przesłanki warunkującej istnienie po stronie tego podmiotu prawa zarządu, tj. dokumentu potwierdzającego uzyskanie prawa zarządu (użytkowania) nieruchomości państwowych położonych w M. oznaczonych działkami nr: [...] o pow. 0,2197 ha, [...] o pow. 0,9907 ha, [...] o pow. 0,3585 ha, [...] o pow. 0,6616 ha, ujawnionymi w księdze wieczystej nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy V Wydział Ksiąg Wieczystych w M., co z kolei doprowadziło Wojewodę do prawidłowej konkluzji, że jako składnik mienia państwowego nieruchomość należała wówczas do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego. A zatem Komisja niesłusznie uznała, że decyzja Wojewody jest nieprawidłowa, ponieważ sporna nieruchomość należała do ówczesnego terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego i jako taka podlegała komunalizacji w trybie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. na rzecz Gminy I. Zdaniem Sądu dokonana przez Komisję ocena rozpatrywanej sprawy, jak i rozważania prawne, są błędne i nie znajdują uzasadnienia w obowiązujących przepisach prawa. W niniejszej sprawie Komisja naruszyła bowiem zarówno przepisy postępowania administracyjnego (art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a.), jak i przepisy prawa materialnego, w szczególności art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy komunalizacyjnej. Nie ulega przy tym wątpliwości, w świetle księgi wieczystej prowadzonej dla tej nieruchomości, że przedmiotowa nieruchomość stanowiła własność Skarbu Państwa. Skarb Państwa nabył tę nieruchomość na podstawie umów sprzedaży od osób fizycznych (Rep. [...] z 13 kwietnia 1984 r., Rep. [...] z 10 stycznia 1984 r., Rep. [...] z 16 stycznia 1984 r., Rep. [...] z 17 stycznia 1984 r.). Sporna w sprawie była natomiast kwestia czy mienie objęte wnioskiem Skarżącej spełniało cechy mienia o charakterze ogólnonarodowym (państwowym) należącym do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego. Na tak postawione pytanie odpowiedź jest twierdząca, wbrew temu co twierdzi Komisja. Nie budzi również wątpliwości na gruncie ustawy komunalizacyjnej, że pod pojęciem "należące do narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego należy rozumieć przynależność w sensie prawnym a nie faktycznym. Przyjmuje się, że jeżeli mienie pozostawało w zarządzie innego podmiotu nie podlegało komunalizacji. Zgodnie bowiem z art. 6 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, w brzmieniu obowiązującym na dzień wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej, terenowe organy administracji państwowej zarządzały gruntami państwowymi, które nie zostały oddane w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste. Podkreślić należy, że zarząd (dziś trwały zarząd), to prawne formy, które uprawniają określony podmiot do władania nieruchomością. Natomiast sam fakt korzystania przez poprzednika prawnego [...] Przedsiębiorstwa [...] S.A. w K. z nieruchomości, co do zasady tego prawa nie kreuje. Obowiązująca natomiast w tym czasie ustawa o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości przewidywała powstanie zarządu do gruntu w ściśle określonych wypadkach – enumeratywnie wymienionych w przepisach tej ustaw. Tak więc stosownie do art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości dowodem potwierdzającym istnienie prawa zarządu państwowej jednostki organizacyjnej mogły być: 1) decyzja o oddaniu w zarząd, 2) zawarta za zezwoleniem tego organu, umowa o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi, 3) bądź umowa o nabyciu nieruchomości. Tego rodzaju dokumentami Wojewódzkie Przedsiębiorstwo [...] w K., jak już zaznaczono, nie dysponowało. Zgodnie natomiast z art. 87 ust. 2 tej ustawy, zainteresowane jednostki, które nie legitymowały się dokumentami o przekazaniu gruntów, wydanymi w formie prawem przewidzianej, a były w dniu 1 sierpnia 1988 r. posiadaczami gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa, mogły złożyć wniosek o uregulowanie stanu prawnego do posiadanego gruntu. Oznacza to, że takie prawo do gruntu jak zarząd, użytkowanie, użytkowanie wieczyste nie mogło powstać w sposób dorozumiany (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lutego 2006 r., sygn. akt I OSK 1295/05). Jednocześnie stosownie do ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach, którą zastąpiła ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r., państwowe jednostki organizacyjne mogły uzyskać tytuł prawny do gruntu w postaci użytkowania na podstawie decyzji administracyjnej. Użytkowanie to z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r., w myśl art. 87 ust. 1, przekształcało się w prawo zarządu. Istotne jest również, że decyzja o oddaniu nieruchomości w zarząd powinna była określać jej położenie, powierzchnię, mieć załączoną mapę sytuacyjną oraz wskazywać sposób i cel korzystania z niej (uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 23 września 1993 r. sygn. akt III CZP 81/93, OSNC z 1994 r. nr 2, poz. 27; Lex nr 3959). Jak wynika z powyższych poglądów judykatury – zarząd nieruchomości był ustanawiany nie w sposób ogólny lecz tylko dla ściśle określonych składników mienia. Zarządu nie można bowiem domniemywać. Wskazać należy również, że stwierdzenie prawa do zarządu do nieruchomości następowało na podstawie co najmniej jednego z dokumentów wymienionych w § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w zarządzie lub użytkowaniu (Dz.U. Nr 23, poz. 120, dalej jako "rozporządzenie"). Takimi dokumentami są: decyzja o przekazaniu nieruchomości w zarząd, decyzja o przekazaniu nieruchomości w użytkowanie jeżeli została wydana przed dniem 1 sierpnia 1985 r., umowa pomiędzy państwowymi jednostkami organizacyjnymi o przekazaniu prawa zarządu do nieruchomości, umowa notarialna zawarta przed dniem 1 lutego 1989 r. przez państwowe jednostki organizacyjne o nabyciu nieruchomości od osób innych niż Skarb Państwa, odpis z księgi wieczystej stwierdzający prawo zarządu, decyzja o naliczeniu lub aktualizacji opłaty rocznej z tytułu zarządu nieruchomością jeżeli została wydana przed 1 sierpnia 1985 r., uchwała, zarządzenie lub decyzja wydana w sprawie podziału, łączenia, likwidacji i utworzenia państwowych i komunalnych jednostek organizacyjnych oraz podejmowanych na ich podstawie uchwał komisji powoływanych w tych sprawach jeżeli treść tych dokumentów zawiera oznaczenie nieruchomości, protokół przekazania nieruchomości sporządzony między państwowymi jednostkami organizacyjnymi przed dniem 1 sierpnia 1985 r., umowa o przekazaniu nieruchomości lub protokół przekazania nieruchomości, sporządzonych przed dniem 22 października 1961 r. między organizacjami społeczno-zawodowymi, politycznymi lub spółdzielczymi a państwowymi jednostkami organizacyjnymi. Gdy organ nie dysponuje takimi dokumentami może wezwać państwowe i komunalne osoby prawne do ich dostarczenia (§ 4 rozporządzenia) a gdy dokumenty nie zachowały się może to ustalić na podstawie zeznań świadków lub oświadczeń stron. W realiach niniejszej sprawie Komisja powołała się na wspomniane umowy w formie aktów notarialnych, które zostały wpisany do działu II księgi wieczystej prowadzonej dla tej nieruchomości. Zdaniem Komisji, umowy te dowodzą istnienia zarządu. Sąd tego poglądu nie podziela. Z przedmiotowych umów wynika jedynie, że Wojewódzkie Przedsiębiorstwo [...] w K. nabyło w imieniu Państwa sporną nieruchomość pod budowę [...] do Stacji [...] "[...]" w M. W imieniu Skarbu Państwa występowały przy akcie osoby, które oświadczyły, że działają w imieniu i na rzecz Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa [...] w K. Co istotne w tej sprawie, w dacie podpisywania tych umów Wojewódzkie Przedsiębiorstwo [...] w K. było przedsiębiorstwem państwowym wpisanym do rejestru przedsiębiorstw państwowych, a nie państwową jednostką organizacyjną Skarbu Państwa. Nie mogło mieć do niej zatem zastosowania art. 38 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Poza tym z aktów notarialnych nie wynika aby w stosunku do tego przedsiębiorstwa ustanowiony został ich mocą zarząd w stosunku do tego mienia. Zgodzić się wypada również z Wojewodą, że prawo zarządu do spornych działek nie wynika także z decyzji Urzędu Miejskiego w M. z 10 grudnia 1986 r., nr [...], mocą której ustalono opłatę roczną dla ww. przedsiębiorstwa za zarząd/użytkowanie. Brak jest bowiem załącznika do ww. decyzji, który określałby konkretne nieruchomości nią objęte, w tym działki nr: [...], [...], [...], [...]. W samej treści ww. decyzji powołano się jedynie na ogólną powierzchnię nieruchomości, bez ich geodezyjnego określenia. W aktach sprawy brak jest natomiast samej decyzji oddającej ww. działki w zarząd/użytkowanie. Zgodnie natomiast z art. 8 ust. 3 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości tylko nieruchomości nabyte przez państwowe jednostki organizacyjne w drodze umowy pozostawały w ich zarządzie. Z taką umową w tej sprawie nie mamy do czynienia. Ustanowienie zarządu wymagało stosownej formy prawnej tj. decyzji lub umowy co jednoznacznie wynikało z art. 38 tej ustawy. Gdy brak jest takiej decyzji lub umowy uznaje się, że nieruchomość w dniu 27 maja 1990 r. należała do terenowego organu administracji państwowej (powyższy pogląd podziela NSA w licznych wyrokach: z 14 listopada 2019 r., sygn. akt I OSK 2890/18, z 12 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 2879/18, czy z 10 października 2019 r., sygn. akt I OSK 2539/19). A zatem, uzyskanie przez państwowe jednostki organizacyjne tytułu prawnego do nieruchomości w dacie zawarcia umowy sprzedaży mogło nastąpić jedynie w trybie ustawy. Przepis art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości dawał natomiast prawo, na podstawie którego państwowe jednostki organizacyjne uzyskiwały grunty państwowe w zarząd na podstawie decyzji terenowego organu administracji państwowej albo na podstawie zawartej za zezwoleniem tego organu umowy o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi bądź umowy o nabyciu nieruchomości. Przepis art. 8 ust. 1 i 2 ww. ustawy z 29 kwietnia 1985 r. wskazywał, że nieruchomości nie stanowiące własności państwowej, organy administracji państwowej i inne państwowe jednostki organizacyjne oraz jednostki gospodarki uspołecznionej nabywają w drodze umowy zawieranej na zasadach ogólnych. Natomiast nieruchomości nabyte przez państwowej jednostki organizacyjne w drodze umowy pozostają w ich zarządzie. Mając powyższą wykładnię na względzie należy stwierdzić, że skutkiem umowy, na którą powołuje się Komisja, było wyłącznie przejście własności na rzecz Skarbu Państwa. Dlatego wadliwie Komisja przyjęła, że brak jest podstaw do komunalizacji. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Komisja wyda zatem decyzję stosowną do powyższej konkluzji Sądu. Z tych względów oraz na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. Sąd orzekł jak w wyroku.

Informacje o sprawie

Data wpływu
8 sierpnia 2023
Symbol z opisem
6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Sędziowie
Anna Falkiewicz-Kluj Anna Milicka-Stojek Łukasz Trochym /przewodniczący sprawozdawca/

Powołane przepisy

Inne orzeczenia w tej sprawie

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny