I SA/Wa 1397/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Pirogowicz, Sędziowie sędzia WSA Przemysław Żmich, asesor WSA Justyna Wtulich-Gruszczyńska (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 września 2024 r. sprawy ze skargi E. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 25 kwietnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia 22 lutego 2024 r. nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie na rzecz E. K. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Zaskarżoną decyzją z 25 kwietnia 2024 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie, powoływane dalej jako: "Kolegium", "organ", po rozpoznaniu odwołania E. K. od decyzji Burmistrza Miasta i Gminy [...] z 22 lutego 2024 r., nr [...] odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad mężem A. K., utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Stan faktyczny i prawny sprawy przedstawiał się następująco : W dniu 22 września 2023 r. wpłynął wniosek E. K. o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad mężem A. K. Burmistrz Miasta i Gminy [...] decyzją z 22 lutego 2024 r., nr [...] odmówił przyznania E. K. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad mężem A. K. Organ I instancji ustalił, że mąż wnioskodawczyni A. K. został zaliczony orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z [...] sierpnia 2023 r., nr [...] do znacznego stopnia niepełnosprawności. Stopień niepełnosprawności datuje się od 32 roku życia. Z wywiadu środowiskowego wynika, że E. K. sprawuje opiekę nad mężem, który jest osobą leżącą. Wymaga stałej pomocy drugiej osoby w codziennych czynnościach. E. K. obecnie nie pracuje, była zatrudniona w Firmie [...] Sp. z o. o. w okresie od dnia 20.03.2023 r. do dnia 19.04.2023 r. Ma troje dorosłych dzieci, dwie córki i syna. Syn P. K. przebywa w Zakładzie Karnym do dnia 23.10.2025r. Jedna córka K. M. opiekuje się dwójką nieletnich dzieci, mieszka w [...], druga córka I. S. nie utrzymuje kontaktu z rodzicami. W ocenie organu I instancji E. K. nie ma prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na literalne brzmienie art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, uzależniającego prawo do świadczenia od momentu powstania niepełnosprawności. Niepełnosprawność A. K. istnieje od 32 roku życia, a zatem wnioskodawczyni nie ma zatem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Organ zaznaczył, że znany jest mu wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 stwierdzający niezgodność z Konstytucją wymienionego przepisu, jednakże przepis ten nie został uchylony, a obowiązkiem organu administracyjnego jest stosowanie literalnego brzemienia art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Dodał, że E. K. nie ma także prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na zapis art. 17 ust. 5 pkt 2a ustawy, ponieważ pozostaje w związku małżeńskim z osobą niepełnosprawną. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła E. K. Odwołująca się wniosła o uchylenie decyzji i przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Rozpoznając sprawę Kolegium stwierdziło, że odwołania nie można uwzględnić z nieco odmiennych powodów niż wskazane w uzasadnieniu decyzji organu I instancji. Kolegium wskazało, że jeżeli chodzi o interpretację zakresu stosowania art. 17 ust. 1b u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023 r. to w całości podziela zarzut Strony co do błędnego zastosowania tego przepisu przez organ I instancji. Kolegium zaznaczyło, że kwestia ta była wielokrotnie wyjaśniana zarówno przez Kolegium w licznych orzeczeniach, jak i w orzecznictwie sądowo-administracyjnym wydawanym w tych sprawach. Przepisy u.ś.r. należy stosować z pominięciem tego przepisu z uwzględnieniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 (Dz. U. z 2014 r. poz. 1443). Skutkiem tego wyroku jest zmiana zakresu zastosowania przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., będącego przepisem szczególnym w odniesieniu do art. 17 ust. 1 tej ustawy, który określa ogólne przesłanki prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Przepis art. 17 ust. 1b ustawy jako niekonstytucyjny, tylko w określonym przez wyrok zakresie - nie powinien mieć zastosowania od momentu ogłoszenia wyroku, czyli od dnia 23 października 2014 r. Co do zarzutu zawartego w punkcie drugim odwołania dotyczącego błędnego zastosowania przez organ I instancji art. 17 ust 5 pkt 2a u.ś.r. Kolegium także zgodziło się z Odwołującą się. Wskazało, że przepis ten należy odczytywać w ten sposób, iż możliwość ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne w pierwszej kolejności, co do zasady, przysługuje małżonkowi - chyba, że legitymuje się on orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Logicznym jest, że osoba o znacznym stopniu niepełnosprawności nie może opiekować się osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności. Natomiast, stosownie do art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. w brzmieniu dotychczasowym tj. obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023 r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobie rezygnującej z zatrudnienia lub niepodejmującej zatrudnienie w związku z koniecznością sprawowania osobistej opieki nad osobą niepełnosprawną. Obie te przesłanki traktuje się jako równorzędne i rozłączne. Przepis ten ma zastosowanie wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres sprawowanej opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Świadczenie pielęgnacyjne nie jest bowiem przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, gdyż zarówno moralny jak i prawny obowiązek sprawowania takiej opieki, szczególnie do osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, istnieje niezależnie od przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Musi zatem istnieć bezpośredni związek przyczynowo-skutkowy między zaprzestaniem (bądź niepodejmowaniem) zatrudnienia a sprawowaną opieką. Brak wskazanego związku wyklucza możliwość przyznania świadczenia, przez co obowiązkiem organu administracji jest ustalenie wymiaru faktycznie sprawowanej opieki w kontekście braku możliwości podjęcia pracy zarobkowej. Kolegium wskazało, że z akt sprawy wynika, że E. K. sprawuje codzienną opiekę nad mężem. Jednakże E. K. ma troje dzieci, które także powinny partycypować w opiece nad ojcem, przy czym wsparcie to nie musi przybierać postaci świadczeń osobistych, może to być np. partycypacja w kosztach zatrudnienia opiekunki czy usług opiekuńczych. W ocenie organu, w tej spawie należy uwzględnić możliwość wsparcia ze strony dzieci osoby niepełnosprawnej. Zdaniem organu, nie można także doszukać się w tym przypadku związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki. Tym bardziej, że E. K. nie podejmuje zatrudnienia od kwietnia 2023 r. czyli na 5 miesięcy przed złożeniem wniosku z dnia 18 września 2023 r. Dodał, że E. K. pracowała tylko dorywczo, co potwierdzają ustalenia organu I instancji. Ponadto, E. K. ma problemy osobiste, uczęszczała na terapię w okresie od dnia 12.10 do 08.11.2023 r. w godz. 10.30 do 13.30, dochodziło także do zaniedbań opiekuńczych nad mężem. W czasie terapii rodzina korzystała z usług opiekuńczych z OPS i nie jest wykluczone, że sytuacja może się powtórzyć. Kolegium wskazało, że opieka nad mężem należy do zakresu zwykłych czynności wynikających z faktu prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego i stosunków łączących żonę z mężem i dziećmi. Czynności te nie muszą kolidować z możliwością podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej i mogą być wykonywane obok czynności opiekuńczych nad niepełnosprawną osobą w sytuacji, gdy osoba niepełnosprawna posiada troje dzieci, które także są zobowiązane do opieki. Świadczenie pielęgnacyjne nie jest kierowane do wszystkich niezatrudnionych osób opiekujących się niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz do tych, które wywiązują się ze swego obowiązku alimentacyjnego, osobiście zapewniając stałą i długotrwałą opiekę i pomoc niepełnosprawnemu członkowi rodziny i jednocześnie z tego właśnie powodu zaprzestają aktywności zawodowej. Zdaniem organu, z uwagi na brak rzeczywistego związku przyczynowo- skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem brak jest podstaw do przyznania E. K. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie 25 kwietnia 2024 r., nr [...] wniosła E. K. Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez skarżącą w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza Miasta i Gminy [...] z 22 lutego 2024 r. w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ewentualnie przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Ponadto, wniosła o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych oraz o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 2 P.p.s.a. W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że podstawowym wymogiem uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, która nie musi być opieką całodobową. Podniosła, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z 16 września 2021 r., sygn. akt III SA/Gd 577/21 wskazał, jak należy rozumieć zawarte przez ustawodawcę w ustawie o świadczeniach rodzinnych zwrot stałej oraz długotrwałej opieki. W judykacie tym Sąd zważył iż "Podkreślenia w tym miejscu wymaga także to, że warunku "stałej" opieki nie można rozumieć jako wykonywania opieki nieustannie i przez 24 godziny na dobę, lecz ma to być opieka stała w sensie trwałości, zaś "długotrwała" w sensie rozciągłości w czasie, jako opieka nad niepełnosprawną osobą, której zakres wyznaczony jest niepełnosprawnością osoby wymagającej opieki, a więc koniecznością wykonywania czynności warunkujących egzystowanie tej osoby w warunkach godności człowieka (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 9 grudnia 2019 r., sygn. akt III SA/Kr 1164/19). Podniosła, że istotą opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. jest więc nie tylko jej stałość i ciągłość, ale także zapewnienie zaspokojenia normalnych, codziennych potrzeb osoby, nad którą jest sprawowana, zapewnienie jej egzystencji, której bez pomocy osób trzecich nie jest w stanie sobie sama zapewnić. W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje : Skarga jest zasadna. Na wstępie wskazać należy, że SKO w decyzji trafnie zweryfikowało błędny pogląd organu I instancji przyjmujący, jako przeszkodę do przyznania skarżącej żądanego świadczenia pielęgnacyjnego okoliczność powstania niepełnosprawności u osoby, nad którą jest sprawowana opieka, po 18 roku życia (art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. 2023 r., poz. 390) powoływanej dalej jako: "u.ś.r.". Kolegium Odwoławcze wskazując na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 prawidłowo wywiodło, że kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności, co skutkować powinno aktualnie tym, że nie jest dopuszczalne oparcie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. SKO trafnie zweryfikowało także błędny pogląd organu I instancji, że skarżąca nie ma prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na zapis art. 17 ust. 5 pkt 2a u.ś.r. ponieważ pozostaje w związku małżeńskim z osobą niepełnosprawną. Przepis ten należy odczytywać w ten sposób, że możliwość ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne przysługuje w pierwszej kolejności, co do zasady małżonkowi, chyba że legitymuje się on orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Taka sytuacja nie miała miejsca w niniejszej sprawie, gdyż skarżąca nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji był art. 17 u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym przed 1 stycznia 2024 r., który w ust. 1 pkt 4 stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Z przepisu tego wynika, że świadczenie pielęgnacyjne, przyznawane są z powodu niemożności wykonywania pracy zarobkowej w związku z koniecznością zapewnienia stałej lub długotrwałej opieki niepełnosprawnemu członkowi rodziny, a nie tylko z racji sprawowania opieki. Pod pojęciem opieki stałej oraz długoterminowej należy z kolei rozumieć stałą pieczę nad osobą wymagającą opieki, a także gotowość i możliwość udzielenia pomocy w sytuacji, gdy tylko taka potrzeba w danym momencie zaistnieje (por. wyrok NSA z 13 sierpnia 2024 r., sygn. akt I OSK 2243/23). Określenia te wskazują więc, że nie może to być opieka świadczona sporadycznie czy też przez osoby, które zważywszy na własne predyspozycje psychofizyczne nie są jej w stanie świadczyć i same wymagają pomocy. Innymi słowy aby uzyskać świadczenie wnioskujący musi sprawować i pozostawać w gotowości do sprawowania stałej opieki nad osobą niepełnosprawną oraz mieć realną możliwość jej sprawowania w tak znacznym wymiarze, że z tego powodu rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Analiza akt sprawy wykazała - wbrew temu co przyjęło Kolegium - że wszystkie ww. przesłanki przyznania E. K. świadczenia pielęgnacyjnego zostały spełnione. Mąż skarżącej, nad którym sprawuje opiekę legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z [...] sierpnia 2023 r. o znacznym stopniu niepełnosprawności, wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Niepełnosprawność istnieje od 32-go roku życia, a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 29 maja 2023 r. Z ustaleń poczynionych w toku wywiadu środowiskowego przeprowadzonego [...] października 2023 r., - których prawdziwości organy nie podważyły - wynika, że mąż skarżącej jest osobą leżącą, pampersowaną, wymagającą pomocy w utrzymaniu higieny osobistej, ubieraniu się, przygotowywaniu posiłków, karmieniu, dawkowaniu leków. Mąż skarżącej nie jest osobą samodzielną, nie porusza się sam i nie spożywa posiłków samodzielnie. Na skarżącej, z uwagi na stan zdrowia męża, spoczywa także obowiązek robienia zakupów, prania, sprzątania. Z ustaleń poczynionych przez pracownika socjalnego wynika, że czas poświęcony przez E. K. na opiekę nad mężem wynosi ok. 13-14 godzin/dobę. Co przy tym istotne jest ona jedyną osobą mogącą i faktycznie opiekującą się chorym mężem. Jak wynika z oświadczenia skarżącej z 14 listopada 2023 r. syn P. K. przebywa w Zakładzie Karnym do 23 października 2025 r., więc nie jest w stanie zaopiekować się niepełnosprawnym ojcem. Córka – I. S. nie utrzymuje kontaktu z rodziną i nie jest znany jej adres zamieszkania, a zatem nie może zaopiekować się ojcem. Natomiast druga córka – K. M. opiekuje się dwójką swoich nieletnich dzieci. Córka ta odwiedza rodziców i interesuje się stanem zdrowia ojca, jednak nie jest w stanie się nim opiekować. Z protokołu przesłuchania świadka córki K. M. (k-14 akt administracyjnych) wynika, że nie ma możliwości zaopiekowania się ojcem ani świadczenia pomocy finansowej. Z oświadczenia drugiej córki – I. S. (k-13 akt administracyjnych) wynika, że nie jest ona także w stanie zaopiekować się ojcem ze względu na konieczność pracy, gdyż ma dwie córki na które musi płacić zaległe i bieżące alimenty. Z uwagi zatem na aktualne sytuacje życiowe dzieci skarżącej nie są w stanie wspierać matki w opiece nad ojcem. Skarżąca jest zatem jedyną osobą, która może i sprawuje opiekę nad mężem. Podkreślić należy, że nie ma znaczenia, iż skarżąca ma troje dzieci, ponieważ to ona nie podejmuje zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad mężem. Zwrócić należy uwagę, że w pierwszej kolejności zobowiązanym do alimentacji niepełnosprawnego – jest małżonek (skarżąca) - por. art. 23, art. 130 k.r.o. Jak zauważa się w piśmiennictwie "Skoro małżonek jest pierwszą osobą z kręgu zobowiązanych do alimentacji po ustaniu, unieważnieniu lub orzeczeniu separacji małżeństwa (odpowiednio art. 60 § 1-3, art. 21 i 61[4] § 4 k.r.o.), to tym bardziej jest on pierwszym zobowiązanym do dostarczania środków utrzymania współmałżonkowi w trakcie trwania małżeństwa na podstawie art. 27 k.r.o." (zob. M. Andrzejewski, Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz, uwaga 2 do art. 130, Lex 2010). Zdaniem Sądu, niewątpliwie to na żonie ciąży obowiązek alimentacyjny względem męża. Z tego względu art. 17 ust. 5 pkt 2 lit a u.ś.r. nie stanowi przeszkody w przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego żonie w związku z opieką nad mężem. Z przepisu tego wynika, że to małżonek w pierwszej kolejności może uzyskać świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad drugim małżonkiem. W związku z powyższym należy uznać, że pozostawanie skarżącej w związku małżeńskim nie jest przeszkodą do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Wniosek ten jest tym bardziej uzasadniony, że skarżąca nie jest osobą niepełnosprawną. Wskazana powyżej wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 2 lit a u.ś.r. została zaaprobowana w jednolitej linii orzeczniczej sądów administracyjnych (por. wyrok WSA w Poznaniu z 19.05.2023 r., IV SA/Po 252/23, LEX nr 3565672, wyrok NSA z 10.12.2021 r., I OSK 817/21, LEX nr 3349845, wyrok NSA z 4.07.2014 r., I OSK 917/13, LEX nr 1518115). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że w sytuacji gdy opieki podejmie się jeden z członków rodziny, brak jest podstaw do odmowy przyznania świadczenia z uwagi na istnienie innych osób, które mogłyby świadczyć pomoc osobie z niepełnosprawnością. Zaznaczyć należy, że ustawodawca nie przewidział takiej negatywnej przesłanki przyznania świadczenia. Nie jest uprawniona wykładnia art. 17 ust 1 i nast. u.ś.r., sprowadzająca się do uzależnienia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego zstępnego sprawującego opiekę od ustalenia, czy są inne osoby zobowiązane do alimentacji (por. wyrok NSA z 6 września 2024 r., sygn. akt I OSK 1270/23, wyrok WSA w Rzeszowie z 22 czerwca 2022 r., sygn. akt II SA/Rz 675/22). Z tych wszystkich powodów, skarżąca jako osoba na co dzień zajmująca się opieką – która to opieka ze względu na dysfunkcje organizmu niepełnosprawnego miała charakter stały - w sposób oczywisty pozbawiona była realnej możliwości podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Nie sposób zatem uznać, że fakt niepodejmowania zatrudnienia nie pozostaje w związku ze sprawowaną opieką. Przypomnieć należy, że przesłanką uzasadniającą przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w świetle art. 17 ust. 1 u.ś.r., jest nie tylko rezygnacja z zatrudnienia, ale również brak jego podejmowania. Ocena zaś "niepodejmowania zatrudnienia" powinna być dokonywana w czasie występowania z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Nie ma więc znaczenia wcześniejszy brak aktywności zawodowej. Brak aktywności zawodowej sam w sobie nie wyklucza przyznania świadczenia pielęgnacyjnego (wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego: w Gdańsku z 27 maja 2021 r., sygn. akt III SA/Gd 145/21 i w Szczecinie z 12 maja 2022 r. sygn. akt II SA/Sz 130/22, https://cbois.nsa.gov.pl). Nie może być zatem przeszkodą w przyznaniu skarżącej świadczenia. Art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie wprowadza żadnych ram czasowych co do wykazania niepodejmowania zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki. Jest to świadczenie przyznawane na wniosek i to od wnioskodawcy zależy, czy i w jakim czasie po wystąpieniu przesłanek do przyznania świadczenia o nie wystąpi. Brak jest zatem podstaw do kwestionowania prawa strony do wyboru momentu, w którym chce wystąpić z wnioskiem o przyznanie przedmiotowego świadczenia (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 3 kwietnia 2023 r., I SA/Wa 2583/22, Lex nr 3581258). Stąd także, bez znaczenia pozostaje to, że skarżąca nie podejmuje zatrudnienia od kwietnia 2023 r., a stosunek pracy ustał w wyniku upływu czasu, na który był zawarty, tj. od 20 marca 2023 r. do 19 kwietnia 2023 r. Jak wynika z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego 26 października 2023 r. skarżąca do stycznia 2023 r. pracowała dorywczo, jednak po udarze męża przestała pracować z uwagi na potrzebę sprawowania opieki. Z powyższego wynika zatem, że sprawowanie opieki nad mężem stanowi przeszkodę w podjęciu zatrudnienia. Wymaganie zaś od osoby występującej z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wcześniejszego zatrudnienia i rezygnacji z niego właśnie celem sprawowania opieki, doprowadziłoby do sytuacji, że takie osoby podejmowałyby miesięczne zatrudnienie, tylko po to, aby zaraz wypowiedzieć umowę o pracę z uwagi na niemożność pogodzenia zatrudnienia z koniecznością sprawowania opieki (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 11 października 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 953/23, LEX nr 3620219). Nie jest także przesłanką uzasadniającą odmowę przyznanie świadczenia okoliczność podniesiona w wywiadzie środowiskowym, że skarżąca uczęszczała na terapię uzależnień w okresie od 12 października do 8 listopada. Obecnie od 13 września 2023 r. skarżąca jest w abstynencji i podpisała dobrowolnie leczenie. W tym stanie rzeczy konkluzje organu – co do braku zaistnienia związku pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia, a opieką sprawowaną nad niepełnosprawnym mężem ocenić należy jako dowolne, co świadczy o naruszeniu ustanowionej w art. 80 k.p.a. zasady swobodnej oceny dowodów. Ta bowiem, jak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, aby nie przerodziła się w samowolę, musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz z zachowaniem reguł tej oceny, tj. po pierwsze - opierać się należy na materiale dowodowym zebranym przez organ, z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w przepisach prawa. Po drugie ocena powinna być oparta na wszechstronnej ocenie całokształtu materiału dowodowego i po trzecie - organ powinien dokonać oceny znaczenia i wartości dowodów dla toczącej się sprawy, z zastrzeżeniem ograniczeń dotyczących dokumentów urzędowych, które mają na podstawie art. 76 § 1 k.p.a. szczególną moc dowodową. W końcu, po czwarte - rozumowanie, w wyniku którego organ ustala istnienie okoliczności faktycznych, powinno być zgodne z zasadami logiki (vide: przywoływany w uzasadnieniu skargi wyrok NSA z 23 lutego 2018 r. II OSK 1903/17, lex nr 2458235). W ocenie Sądu, tych wszystkich zasad Kolegium nie dopełniło, naruszając tym samym art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. oraz przywołany powyżej art. 80 k.p.a., które to naruszenie nie tylko mogło, ale miało istotny wpływ na wynik sprawy. Doprowadziło bowiem do nieuzasadnionego i pozostającego w sprzeczności ze stanem faktycznym wyłaniającym się ze zgromadzonego w aktach materiału dowodowego wniosku o niespełnieniu przez skarżącą przesłanek warunkujących przyznanie żądanego świadczenia i naruszenie przez to art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie. To zaś prowadzić musi do uchylenia zaskarżonej decyzji, jak też uchylenia obarczonej wadami decyzji organu pierwszej instancji. Ponownie rozpoznając sprawę organ weźmie pod uwagę przyjętą przez Sąd w uzasadnieniu niniejszego wyroku oceną prawną oraz wykładnię przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, mając przy tym na względzie, że jakkolwiek z dniem 1 stycznia 2024 r. na mocy art. 43 ustawy z 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz.U. z 2023 r. poz. 1429) uległy zmianie przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych, wykluczając obecnie możliwość ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na rzecz opiekuna osoby dorosłej - to jednak w niniejszej sprawie wniosek skarżącej winien być rozpoznany na gruncie przepisów obowiązujących przed wejściem w życie tej nowelizacji. Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie stoi bowiem na stanowisku, że art. 63 ust. 1 ustawy o świadczeniu wspierającym stanowiący, że: "w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe" - należy interpretować w ten sposób, że skoro opiekun spełniał przesłanki do uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w dacie złożenia wniosku, a ten złożony został przed ww. datą, to należy przyjąć, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego powstało na dzień złożenia owego wniosku, zatem "do dnia 31 grudnia 2023 r." Organ uwzględni także okoliczność, że skarżąca od [...] sierpnia 2024 r. posiada 60 lat i dlatego rozpoznając sprawę ponownie ustali, czy skarżąca posiada prawo do emerytury i uzyskuje z tego tytułu stosowne świadczenie. Jeśli tak, to organ pouczy skarżącą, że w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i uprawnień do świadczenia emerytalno-rentowego skarżąca ma prawa wyboru tego ze zbiegających się świadczeń, które uznaje za korzystniejsze oraz o warunkach przyznania świadczenia. W szczególności organ poinformuje o możliwości złożenia wniosku o zawieszenie prawa do emerytury i uzależnieniu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawienia decyzji o wstrzymaniu jej wypłaty. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935) orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania należnych skarżącej od organu Sąd orzekł w punkcie 2 sentencji wyroku, na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.