I OZ 521/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska po rozpoznaniu w dniu 13 września 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 17 czerwca 2024 r., sygn. akt II SA/Gl 707/24 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi A. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 1 lutego 2024 r. znak SKO.PSŚ/41.5/52/2024/363 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i odrzucić wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z 17 czerwca 2024 r. odmówił A. G. przywrócenia terminu do złożenia skargi na opisaną w sentencji decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z 1 lutego 2024 r. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji podał, że przedmiotową skargę strona złożyła pismem z 29 kwietnia 2024 r. Pismem z tej samej daty strona wystąpiła o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. WSA uznał, że wniosek skarżącej spełnia przesłanki określone w art. 87 § 1 p.p.s.a, bowiem został złożony w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (skarżąca powzięła wiadomość o wydaniu zaskarżonej decyzji 22 kwietnia 2024 r.). Jako przyczynę uchybienia terminu do wniesienia skargi strona podała, że zaskarżona decyzja Kolegium nie została jej doręczona na dotychczasowy adres. Ponadto wskazała, że w budynku wielomieszkaniowym, w którym mieszka, wielokrotnie dochodziło do zagubienia korespondencji przez listonosza lub jej doręczania nie osobie zainteresowanej, a sąsiadom. Rozpoznając przedmiotowy wniosek Sąd I instancji ustalił, że zaskarżona decyzja została wysłana przesyłką poleconą rejestrowaną za pośrednictwem Poczty Polskiej S.A. na adres jakim posługiwała się skarżąca w toku postępowania administracyjnego (w tym w odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej). Z wydruku elektronicznego potwierdzenia nadania przesyłki rejestrowanej, wygenerowanego przez Kolegium z systemu Poczty Polskiej S.A., wynika, że przesyłka była dwukrotnie awizowana (tj. 5 lutego 2024 r. oraz 13 lutego 2024 r.). Zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w urzędzie pocztowym w S. przy ul. [...] pozostawiono w skrzynce oddawczej (pocztowej) skarżącej. Skarżąca nie odebrała przesyłki w wyznaczonym terminie. Z powodu niepodjęcia przesyłki zawierającej zaskarżoną decyzję w terminie 14 dni od pierwszej awizacji, 20 marca 2024 r. nastąpiło doręczenie zastępcze decyzji w myśl art. 44 § 4 k.p.a. Sąd I instancji wyjaśnił, że potwierdzenie nadania przesyłki rejestrowanej oraz wydruk potwierdzenia nadania przesyłki rejestrowanej pobrane samodzielnie z systemu teleinformatycznego operatora wyznaczonego służącego do nadawania rejestrowanych przesyłek pocztowych mają moc dokumentów urzędowych (art. 17 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe, Dz. U. z 2022 r. poz. 896 z późn. zm.). Jako dokumenty urzędowe korzystają one z domniemania prawdziwości i zgodności z prawdą tego, co zostało w nich stwierdzone. Wobec tego skarżąca chcąc obalić domniemanie faktyczne doręczenia zastępczego zaskarżonej decyzji w trybie art. 44 k.p.a., powinna była wykazać, że dane wynikające z dowodu potwierdzenia nadania przesyłki są niezgodne z rzeczywistością. Skarżąca nie przedstawiła żadnych konkretnych dowodów, które prowadziłby do ewentualnego obalenia domniemania prawdziwości zapisów znajdujących się na wydruku potwierdzenia nadania przesyłki (np. odpowiedź na reklamację złożoną w Poczcie Polskiej S.A., oświadczenia sąsiadów o ewentualnych nieprawidłowościach przy doręczaniu wcześniejszych przesyłek przez Pocztę Polską S.A.). Wobec powyższego Sąd I instancji uznał, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Skarżąca wniosła zażalenie na powyższe postanowienie ponawiając argumentację przedstawioną we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie jest zasadne. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej: P.p.s.a.) jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 P.p.s.a.). Z uwagi na treść przytoczonych przepisów nie może budzić wątpliwości, że niezbędnym warunkiem rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu jest ustalenie, że do uchybienia terminu w ogóle doszło. Dopiero w sytuacji stwierdzenia, że w sprawie doszło do uchybienia terminowi Sąd może merytorycznie rozpoznać wniosek strony o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności, tj. przywrócić termin bądź wniosek oddalić. Natomiast, jak wynika z art. 88 P.p.s.a., spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu (a za taki niewątpliwie należy uznać wniosek o przywrócenie terminu, który nie został uchybiony) podlega odrzuceniu (por. postanowienie NSA z dnia 26 kwietnia 2016 roku, sygn. akt I GZ 276/16). W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach ustalił, że 20 lutego 2024 r. doszło do skutecznego doręczenia A. G. zaskarżonej decyzji w trybie art. 44 k.p.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska Sądu I instancji w tym zakresie i stwierdza, że zaskarżone postanowienie jest wadliwe. Doręczenie unormowane w art. 44 k.p.a. dopuszcza powstanie skutku doręczenia pisma nawet wtedy, gdy faktycznie pismo to do adresata nie dotarło. Skuteczność zastępczego sposobu doręczenia pisma uzależniona jest od zachowania wymogów określonych w art. 44 § 1-3 k.p.a. Przepis ten przewiduje, że w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i art. 43 k.p.a., operator pocztowy przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej (§ 1), przy czym zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (§ 2). W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (§ 3). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (§4). Powyższe przepisy stwarzają możliwość skorzystania z instytucji tzw. domniemania doręczenia przesyłki. Oznacza to, że pismo "fizycznie" nie dociera do adresata, ale doręczyciel podejmuje odpowiednie, przewidziane przepisami próby doręczenia przesyłki, o czym informuje w postaci właściwych adnotacji na zwróconej do nadawcy przesyłce. W takiej sytuacji można uznać, że pismo zostało skutecznie doręczone. Należy jednak wyraźnie podkreślić, że skuteczność zastępczego sposobu doręczenia pism w postępowaniu administracyjnym uzależniona jest od bezwzględnego zachowania wymogów określonych w art. 44 k.p.a., przy czym uchybienie któremukolwiek z elementów procedury doręczenia zastępczego powoduje, że nie można powołać się na domniemanie doręczenia. Przyjęcie fikcji doręczenia pisma może mieć bowiem doniosłe skutki dla strony postępowania administracyjnego i dlatego nie może budzić wątpliwości, że doręczyciel dochował wymogów z art. 44 K.p.a. Jak wynika z utrwalonego stanowiska sądów administracyjnych organ prowadzący postępowanie powinien dysponować niebudzącymi wątpliwości dowodami potwierdzającymi czynności doręczającego, które realizują wszystkie wymogi określone w art. 44 k.p.a. Tymczasem w aktach niniejszej sprawy brak jest koperty, w której została nadana do skarżącej przesyłka zawierająca zaskarżoną decyzję. Nie ma zatem możliwości bezspornego potwierdzenia dat awizacji, przesyłki oraz podpisów doręczającego. Sąd I instancji słusznie zwrócił uwagę na znaczenie dowodowe, jakie przypisuje się dowodowi nadania przesyłki rejestrowanej, wskazując, że potwierdzenie nadania przesyłki rejestrowanej lub przekazu pocztowego wydane przez placówkę pocztową operatora wyznaczonego ma moc dokumentu urzędowego. Potwierdza to treść art. 17 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 896 z późn. zm.), w którym stanowi się m.in., że potwierdzenie nadania przesyłki rejestrowanej wydane przez operatora wyznaczonego oraz wydruk potwierdzenia nadania przesyłki rejestrowanej pobrane samodzielnie z systemu teleinformatycznego operatora wyznaczonego służącego do nadawania rejestrowanych przesyłek pocztowych mają moc dokumentów urzędowych. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, sam wydruk potwierdzenia nadania przesyłki rejestrowanej nie wystarcza jednak do udowodnienia jej doręczenia w trybie art. 44 k.p.a. Wydruk ten zawiera wprawdzie podstawowe informacje istotne dla możliwości zastosowania tzw. doręczenia zastępczego, takie jak dane adresata, daty awizowania, urząd awizo oraz datę zwrotu, jednakże okoliczność braku/zaginięcia koperty z przesyłką może nasuwać wątpliwości co do prawidłowości wykonania usługi przez Pocztę Polską, w tym także w zakresie rzetelnego wykonania czynności wymaganych art. 44 k.p.a. Tym bardziej w sytuacji, gdy strona kwestionuje fakt pozostawienia awiza i wskazuje, że w miejscu jej zamieszkania wielokrotnie dochodziło do zagubienia korespondencji przez listonosza Poczty Polskiej, jak również pozostawiania przesyłek sąsiadom, którzy nie zawsze przekazywali ją właściwemu adresatowi. W tych okolicznościach należało przyjąć, że w aktach sprawy brak jest informacji pozwalających na bezsporne stwierdzenie, że dochowane zostały wymogi, o których mowa w art. 44 k.p.a., co wyklucza możliwość uznania zaskarżonej decyzji za doręczoną w trybie doręczenia zastępczego. Jednocześnie, mając na uwadze, że skarżąca zapoznała się z treścią decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach podczas wizyty w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w S. w dniu 22 kwietnia 2024 r. (gdzie otrzymała również jej kserokopię), co pozwoliło jej na wywiedzenie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, należało przyjąć, iż z tą datą została jej ona doręczona. W konsekwencji oznacza to, że skarga z 29 kwietnia 2024 r. została wniesiona w ustawowym terminie, a zatem wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi okazał się bezprzedmiotowy. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 2 oraz art. 88 i art. 193 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.