I SA/Wa 1311/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska po rozpoznaniu w dniu 5 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej postanawia: 1. odmówić M. S. przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata; 2. umorzyć postępowania w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

M. S. (dalej jako: skarżący) wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2017 r. wystąpił o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Po rozpoznaniu wniosku starszy referendarz sądowy postanowieniem z dnia 19 kwietnia 2017 r. odmówił skarżącemu prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata i umorzył postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. W dniu [...] maja 2017 r. wpłynął sprzeciw skarżącego od ww. postanowienia wobec czego utraciło ono moc, a sprawa z wniosku o przyznanie prawa pomocy podlega rozpoznaniu na nowo. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Jedyny posiadany przez wnioskodawcę majątek to mieszkanie o powierzchni [...]. Nie posiada innych nieruchomości, nieruchomości rolnych, zasobów pieniężnych, papierów wartościowych i innych praw majątkowych, wierzytelności, przedmiotów wartościowych. Skarżący podał także, że nie ma żadnego źródła dochodów, nie przysługuje mu emerytura, renta, ani jakikolwiek zasiłek. Jest osobą bezrobotną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej jako: "P.p.s.a.", w brzemieniu przed nowelizacją z dnia 15 sierpnia 2015 r., wniesienie sprzeciwu na postanowienie referendarza sądowego skutkuje tym, iż traci ono moc, a wniosek strony podlega rozpoznaniu na nowo. Zgodnie zaś z art. 245 § 1 - 3 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a.). Jak wyżej wskazano instytucja przyznania prawa pomocy jest rozwiązaniem szczególnym. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce wyjątkowo. W rozpoznawanej sprawie, zdaniem Sądu, nie zaistniały przesłanki uzasadniające przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Występując z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy wnioskodawca wskazał co prawda, że jest osobą bezrobotną i nie pobiera renty, emerytury, ani żadnego zasiłku oraz że nie posiada oszczędności. Zauważyć jednak należy, że ze znajdującego się w aktach administracyjnych pisma ZUS [...] Oddział w [...] z dnia [...] lipca 2014 r. wynika, iż skarżący ma prawo do renty ale jej nie pobiera, łączna kwota zgromadzonego (niepobranego) świadczenia od 1998 r. do lipca 2014 r. wynosi [...]. Skarżący nie złożył wniosku o przyznanie emerytury, mimo informowania go przez organ o przysługującym mu prawie do emerytury. Okoliczność, że skarżący nie pobiera należnego mu świadczenia jest wyborem osoby uprawnionej, co oznacza, że skarżący z własnej woli znajduje się w trudnej sytuacji materialnej. W związku z tym, że to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania, w jakiej sytuacji się znajduje i że jest to sytuacja uprawniająca go do przyznania prawa pomocy, a skarżący w niniejszej sprawie nie wykazał istnienia przesłanki, o której mowa w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a, tj. nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia adwokata bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie, Sąd stwierdził, iż nie zaistniały podstawy uzasadniające uwzględnienie złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata. Jednocześnie wskazać trzeba, że z uwagi na to, iż skarżący na podstawie art. 239 § 1 pkt 1 lit a) P.p.s.a. z mocy ustawy zwolniony jest od ponoszenia kosztów sądowych w sprawie, rozpoznanie wniosku w tym zakresie było zbędne i postępowanie podlegało umorzeniu. Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 249a P.p.s.a. oraz art. 260 P.p.s.a. (w brzmieniu obowiązującym przed dniem 15 sierpnia 2015 r.) postanowił jak w sentencji.