I SA/Wa 1298/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) sędzia WSA Jolanta Dargas sędzia WSA Elżbieta Lenart Protokolant starszy specjalista Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 września 2023 r. sprawy ze skargi J. K. i W. G. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta m.st. Warszawy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 28 kwietnia 2020 r., sygn. akt I SAB/Wa 16/20 1. wymierza Prezydentowi m.st. Warszawy grzywnę w wysokości 3 000 (trzy tysiące) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta m.st Warszawy w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta m.st. Warszawy na rzecz skarżących J. K. i W. G. sumę pieniężną w wysokości po 2 000 (dwa tysiące) złotych; 4. zasądza od Prezydenta m.st. Warszawy na rzecz J. K. i W. G. solidarnie kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

J. K. i W. G. pismem z 25 maja 2023 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta m.st. Warszawy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 28 kwietnia 2020 r. sygn. akt I SAB/Wa 16/20, mocą którego Sąd uwzględnił skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta m.st. Warszawy i zobowiązał organ do rozpoznania wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości [...], położonej przy ul. [...], nr hip. [...] lit. [...], w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Skarżący wnieśli o wymierzenie Prezydentowi m.st. Warszawy grzywny na podstawie art. 154 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przyznanie sumy pieniężnej zgodnie z art. 154 § 7 ww. ustawy oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazali, że odpis prawomocnego wyroku z 28 kwietnia 2020 r. wraz z aktami sprawy wpłynęły do Urzędu m.st. Warszawy 3 grudnia 2020 r. Termin na wykonanie przedmiotowego wyroku upłynął, a wniosek w dalszym ciągu pozostawał bez rozpoznania, pomimo wezwania organu do wykonania prawomocnego wyroku. Kolejny wyrok WSA w tej sprawie wpłynął do Urzędu wraz z aktami sprawy 25 maja 2022 r. Decyzja nadal nie została wydana. Kolejny wyrok WSA zapadł 14 grudnia 2022 r., akta wpłynęły zaś do organu 1 marca 2023 r. Mimo to nadal nie ma żadnej informacji w sprawie, wniosek nie jest rozpoznany. Skarga jest więc uzasadniona. Skarżący przytoczyli ponadto stosowne orzecznictwo sądowoadministracyjne i wskazali na konieczność zasądzenia od organu na ich rzecz sumy pieniężnej większej niż symboliczna w poprzednim wyroku. Skarżący podnieśli, że niewydawanie przez organ decyzji ma charakter systemowy, w przypadku braku dodatkowych sankcji żadne działania nie będą podejmowane, co widać w licznych sprawach prowadzonych przed WSA. W związku z zawinioną przewlekłością Urzędu być może nigdy nie będą oni w stanie dojść swoich praw, liczonych dla każdego z nich w setkach tysięcy złotych. Prezydent m.st. Warszawy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Organ opisał przebieg postępowania i podejmowane w sprawie czynności podkreślając, że w celu ustalenia stanu prawnego nieruchomości pismem z 31 maja 2023 r. wystąpiono do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z prośbą o udzielenie stosownych informacji. Pismem z 2 czerwca 2023 r. pełnomocnik stron został poinformowany o stanie prawnym przedmiotowej nieruchomości oraz wezwany do przedłożenia dokumentu potwierdzającego wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji SKO z [...] lipca 1999 r. Organ przedstawił działania podejmowane przed wydaniem wyroku z 28 kwietnia 2020 r. oraz wskazał, że w 2021 r. zostało zlecone opracowanie geodezyjne dotyczące sporządzenia mapy sytuacyjnej nieruchomości z rozliczeniem wg. aktualnych działek ewidencyjnych. Pismem z 7 marca 2022 r. wezwano strony postępowania o przesłanie wniosku H. G. o przywrócenie posiadania do 1/12 części przedmiotowej nieruchomości, który został złożony do Urzędu Likwidacyjnego w [...], a którego brak w archiwach (strona do dnia dzisiejszego nie dostarczyła wniosku). Pismem z 7 marca 2022 r. wystąpiono do Archiwum Państwowego w [...] Ekspozytura w [...] o dokumenty dotyczące przeprowadzenie postępowania spadkowego po zmarłych stronach. Ponadto pismem z 28 czerwca 2023 r. wezwano strony do przedłożenia oryginałów lub notarialnie poświadczonych dokumentów potwierdzających następstwo prawne po J. Z., M. Z. oraz R. Z. wraz z adresami do korespondencji następców prawnych w terminie 3 dni pod rygorem zawieszenia postępowania. W aktach znajdują się bowiem niepoświadczone kserokopie postanowień spadkowych. Organ zaznaczył, że w prowadzonym postępowaniu konieczny jest udział wszystkich stron, tj. właścicieli bądź następców prawnych dawnych właścicieli przedmiotowej nieruchomości. Dalsze czynności w sprawie zostaną podjęte po przedłożeniu oryginałów bądź odpisów notarialnych powyższych postanowień bądź innych dokumentów potwierdzających następstwo prawne po J. Z., M. Z. i R. Z. Prezydent m.st. Warszawy wskazał ponadto na szczególny charakter prowadzonych postępowań dekretowych, ich specyfikę, stopień skomplikowania i wagę podkreślając, że należyte ustalenie prawdy materialnej ma pierwszeństwo przed terminami zakreślonymi do zakończenia postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Stosownie do treści art. 154 § 1 ustawy 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634) - dalej P.p.s.a., w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. W myśl art. 154 § 2 P.p.s.a Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z powołanego art. 154 § 1 P.p.s.a. wynikają dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 P.p.s.a. i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. W rozpoznawanej sprawie obie przesłanki zostały spełnione. W aktach sprawy znajduje się pismo skarżących z 24 maja 2023 r., którym wezwano Prezydenta m.st. Warszawy do wykonania wyroku z 28 kwietnia 2020 r. sygn. akt I SAB/Wa 16/20. Kwestię terminu załatwienia sprawy po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu reguluje art. 286 § 2 P.p.s.a., zgodnie z którym termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi. Zauważyć trzeba, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że środki przewidziane w art. 154 P.p.s.a mają na celu ukaranie organu oraz jego dyscyplinowanie, a w określonej sytuacji wydanie rozstrzygnięcia (o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku) za organ. Celem skargi na niewykonanie prawomocnego wyroku sądu stwierdzającego bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przymuszenie organu do działania w sytuacji, gdy ignoruje on orzeczenie sądu i nie podejmuje czynności, do których został przez sąd zobowiązany. Skuteczność skargi zależy zatem od tego, czy organ podjął czynności zmierzające do wykonania wyroku bez zbędnej zwłoki i wykonał wytyczne sądu, a nie od końcowego efektu tych czynności. Jak wynika z analizy akt rozpoznawanej sprawy odpis prawomocnego wyroku z 28 kwietnia 2020 r. - zobowiązującego organ do rozpoznania wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do opisanej wyżej nieruchomości w terminie dwóch miesięcy - wraz z uzasadnieniem oraz aktami administracyjnymi sprawy doręczone zostały organowi 2 grudnia 2020 r. Termin załatwienia sprawy upłynął zatem 2 lutego 2021 r. Mimo to Prezydent m.st. Warszawy nie załatwił przedmiotowej sprawy zgodnie z powołanym orzeczeniem. Zauważyć przy tym trzeba, że w wyniku wniesionych wcześniej skarg orzeczeniami z 1 grudnia 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 1261/21 oraz z 14 grudnia 2022 r. sygn. akt I SA/Wa 2232/22 Sąd wymierzył Prezydentowi m.st. Warszawy grzywnę w wysokości odpowiednio [...] zł oraz [...] zł w związku z niewykonaniem ww. wyroku. W orzeczeniach tych Sąd stwierdził jednocześnie, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku z 28 kwietnia 2020 r. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W wyroku z 14 grudnia 2022 r. Sąd przyznał ponadto od Prezydenta m.st. Warszawy sumę pieniężną w kwocie po [...] zł na rzecz każdego ze skarżących. Podkreślić należy, że z analizy akt administracyjnych przekazanych do Sądu wynika, że po otrzymaniu prawomocnego wyroku z 20 kwietnia 2020 r. organ podejmował sporadyczne działania mające na celu zgromadzenie koniecznego materiału dowodowego i wydanie rozstrzygnięcia. W listopadzie 2020 r. zlecono m.in. wykonanie opinii geodezyjnej dotyczącej przedmiotowej nieruchomości, która sporządzona została 1 czerwca 2021 r., a następnie skorygowana 10 września 2021 r. Stosowne czynności podejmowane były w marcu 2022 r. (pisma z 7 marca 2022 r. skierowane do Archiwum Państwowego w Warszawie Ekspozytura w [...] oraz do stron postępowania), we wrześniu 2022 r. (pismo z 5 września 2022 r. do Archiwum Państwowego w [...]), w listopadzie 2022 r. (pismo z 22 listopada 2022 r. skierowane do Wojewody Mazowieckiego), a następnie w maju 2023 r. (pismo z 31 maja 2023 r. do SKO w Warszawie) i czerwcu 2023 r. (pisma z 2 i 28 czerwca 2023 r. skierowane do stron postępowania). Nie ulega przy tym wątpliwości, że sprawa nadal nie została załatwiona. Pomimo ww. dwóch orzeczeń wymierzających grzywnę organ nie wydał stosownego rozstrzygnięcia rozpoznającego wniosek o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do opisanej wyżej nieruchomości. Spełnione zatem zostały przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 154 § 1 P.p.s.a. i wymierzenie organowi grzywny. Stosownie natomiast do art. 154 § 6 P.p.s.a. grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Biorąc pod uwagę długość przekroczenia wyznaczonego wyrokiem z 28 kwietnia 2020 r. terminu na załatwienie sprawy, a także uwzględniając, że ww. wcześniejszymi wyrokami z 1 grudnia 2021 r. oraz z 14 grudnia 2022 r. wymierzono Prezydentowi m.st. Warszawy grzywnę odpowiednio w wysokości [...] zł oraz [...] zł w związku z niewykonaniem wyroku, Sąd uznał, że kolejna grzywna w wysokości [...] zł jest adekwatną sankcją za niewykonanie przedmiotowego wyroku. Wymierzona kwota mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a., spełniając funkcję represyjno – dyscyplinującą. Określając wysokość grzywny uwzględniono, że Prezydent mimo, że nieliczne to podejmował jednak działania mające na celu zgromadzenie materiału dowodowego i wyjaśnienie sprawy. Sąd stwierdził jednocześnie, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku z 28 kwietnia 2020 r. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Za takim stanowiskiem przemawia w szczególności fakt, że sprawa z wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego – mimo dwóch wcześniejszych wyroków wymierzających grzywnę – nie została przez organ załatwiona i wyznaczony ww. wyroku termin został znacznie przekroczony. Istotne przy tym jest – jak wskazano wyżej - że po wpłynięciu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy, co miało miejsce 2 grudnia 2020 r., czynności mające na celu zakończenie postępowania i wydanie rozstrzygnięcia podejmowane były przez organ sporadycznie, w dużych odstępach czasu, zwykle po interwencji ze strony skarżących. Podkreślić przy tym trzeba, że okoliczności usprawiedliwiających bezczynność organu po wydaniu ww. wyroku nie stanowią podnoszone w odpowiedzi na skargę twierdzenia dotyczące konieczności gromadzenia materiału dowodowego, a także charakter i stopień skomplikowania sprawy. Nie ulega wątpliwości, że od ponad 2,5 roku prawomocny wyrok Sądu nie został wykonany i organ nadal nie wydał stosownego rozstrzygnięcia rozpoznającego wniosek o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego. Sąd uznał ponadto, że w sprawie zaistniały podstawy do uwzględnienia wniosku skarżących o przyznanie od organu na ich rzecz sumy pieniężnej, o której mowa w art. 154 § 7 P.p.s.a. Zauważyć należy, że suma pieniężna, określona w powołanym przepisie jest stosowana w sytuacjach wyjątkowych. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że przyznanie sumy pieniężnej ma na celu zadośćuczynienie za krzywdę, jaką strona poniosła na skutek wadliwych działań organu. Środek ten stanowi dodatkowe wzmocnienie ochrony interesów skarżącego. W ocenie Sądu okoliczności rozpoznawanej sprawy uzasadniają przyznanie od Prezydenta m.st. Warszawy na rzecz każdego ze skarżących sumy pieniężnej w wysokości po [...] zł jako zadośćuczynienie za oczekiwanie na rozpoznanie sprawy. Określając wysokość przyznanej sumy pieniężnej Sąd miał na uwadze stan sprawy, czas trwania postępowania oraz fakt, że sprawa z wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego mimo dwóch wcześniejszych wyroków wymierzających grzywnę nie została załatwiona. Istotne jest też, że zasądzenie sumy pieniężnej stanowi uprawnienie sądu administracyjnego. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy art. 154 § 1, § 2, § 6 i § 7 P.p.s.a. oraz art. 200 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.