I SA/Wa 1248/17

Starszy referendarz sądowy Justyna Wtulich - Gruszczyńska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 13 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi H. S. i I. K. na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] czerwca 2017 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości postanawia odmówić H. S. przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata.

Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym wnioskodawczyni wniosła o ustanowienie adwokata. Z nadesłanego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że wnioskodawczyni prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z matką z którą utrzymuje się z dochodu o łącznej wysokości [...] zł netto miesięcznie. Na dochód ten składa się wynagrodzenie za pracę wnioskodawczyni w wysokości [...] zł oraz emerytura otrzymywana przez matkę w wysokości [...] zł netto miesięcznie. Wnioskodawczyni podała, że posiada dom wybudowany w latach siedemdziesiątych oraz działkę o powierzchni [...] m ², która w 4/6 częściach stanowi własność matki, a w 1/6 własność wnioskodawczyni. Oświadczyła, że nie posiada oszczędności zgromadzonych na rachunkach bankowych lub w gotówce, papierów wartościowych i innych praw majątkowych, wierzytelności oraz przedmiotów wartościowych o wartości powyżej 5.000 zł. Jako stałe zobowiązania i wydatki wnioskodawczyni podała opłaty za energię elektryczną w wysokości [...] zł miesięcznie, za gaz w wysokości [...] zł co 2 miesiące, kanalizację w wysokości [...] zł co 3 miesiące, wywóz śmieci w wysokości [...] zł miesięcznie, zakup lekarstw dla matki w wysokości [...] zł miesięcznie, podatek za działkę w wysokości [...] zł na kwartał, za ubezpieczenie budynków i osób w wysokości [...] zł na rok. Łącznie miesięczne wydatki stałe wnioskodawczyni wynoszą około [...] zł miesięcznie. Do tego dochodzą wydatki związane z bieżącym utrzymaniem wnioskodawczyni i jej matki, w tym wydatki związane z zakupem żywności, odzieży, artykułów chemicznych. W niniejszej sprawie zważono, co następuje : Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz.1369 t.j.) powoływanej dalej jako P.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 P.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 P.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Zgodnie z art. 246 § 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). W niniejszej sprawie wnioskodawczyni wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata z urzędu. Podkreślić należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka –Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594). Wskazać należy, iż prawo pomocy jest instytucją o charakterze wyjątkowym, która powinna stanowić przywilej dla osób, które muszą korzystać z ochrony prawnej przed sądem, a w przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu (tak H Knysiak – Molczyk w "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz". pod redakcją prof. T. Wosia. Warszawa 2005 s. 631). Sprawą zainteresowanego jest natomiast wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postan. NSA z 31 marca 2005 r. I FZ 63/05). Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy uznać należy, że wnioskodawczyni nie znajduje się w żadnej z ww. sytuacji materialnej kwalifikującej ją do przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu. Z danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawczyni uzyskuje wraz z matką stały dochód miesięczny o łącznej wysokości [...] zł netto miesięcznie. Nie można zatem uznać wnioskodawczyni za osobę bezrobotną, czy też osobę bez stałego źródła dochodu, a niewątpliwie do takich przypadków powinno sprowadzać się udzielenie stronie prawa pomocy. Ponadto, z uzyskiwanego dochodu wnioskodawczyni ponosi miesięczne wydatki stałe związane z utrzymaniem domu, działki i zakupem lekarstw dla matki w wysokości około [...] zł miesięcznie. Odliczając od wysokości uzyskiwanego dochodu ([...] zł) wysokość ponoszonych wydatków stałych (ok. [...] zł) wnioskodawczyni do dyspozycji pozostaje kwota w wysokości około [...] zł. Nawet jeśli przyjąć, że z kwoty tej wnioskodawczyni na zakup żywności, odzieży i artykułów chemicznych dla siebie i matki przeznacza kwotę w wysokości około [...] zł, to i tak pozostają jej do dyspozycji wolne środki finansowe w wysokości około [...] zł miesięcznie. Uznano zatem, że wnioskodawczyni nie wykazała, że przy wysokości uzyskiwanego stałego dochodu i ponoszonych wydatkach nie jest w stanie ponieść kosztów związanych z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Wskazać należy, że koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Ubiegający się o przyznanie prawa pomocy powinien w pierwszej kolejności poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania (zob. postanowienie NSA z dnia 21 listopada 2014r. sygn. akt II OZ 1238/14). Z powyższych względów, odmówiono wnioskodawczyni przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.