I SA/Wa 1239/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie WSA Emilia Lewandowska (spr.) WSA Dariusz Pirogowicz Protokolant sekretarz sądowy Tomasz Noske po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 listopada 2017 r. sprawy ze skargi M. S., A. S., K. M. i W. S. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 stycznia 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 623/14 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 2.000 (dwa tysiące) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta [...] solidarnie na rzecz M. S., A. S., K. M. i W. S. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Wyrokiem z dnia 7 stycznia 2015 r. sygn. akt I SAB/Wa 623/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uwzględnieniu skargi M. S., A. S., K. M. i W. S. (dalej: skarżący) zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z dnia [...] września 2013 r. w przedmiocie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] obecnie [...] róg ul. [...] ozn. jako [...] - w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, stwierdzając jednocześnie, że bezczynność Prezydenta [...] miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W dniu 6 maja 2015 r. akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu z dnia 7 stycznia 2015 r. wpłynęły do organu. Pismem z 18 maja 2017 r. skarżący wezwali Prezydenta [...] w trybie art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., zwana dalej "P.p.s.a."), do wykonania wyroku Sądu z dnia 7 stycznia 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 623/14. Pismem z 31 maja 2017 r. (data wpływu do Sądu 24 sierpnia 2017 r.) skarżący złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez organ ww. wyroku, w której wnieśli o wymierzenie organowi grzywny, przyznanie od organu na ich rzecz sumy pieniężnej oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego od organu na ich rzecz. W uzasadnieniu skargi wskazano, że niniejsza sprawa nie została załatwiona, mimo wydania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyroku nakładającego na Prezydenta [...] grzywnę (wyrok z dnia 14 stycznia 2016 r., sygn. akt I SA/WA 1818/15). Skarżący podnieśli że bezskuteczne okazało się także uprzednie wezwanie do wykonania ww. wyroku. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie, wskazując, że z uwagi na obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, pozwalającego na dokładne ustalenie stanu faktycznego spraw, a także z uwagi na bardzo dużą ilość wpływających spraw z zakresu odszkodowań, nie było możliwości zakończenia niniejszej sprawy w terminie wskazanym w wyroku z dnia 7 stycznia 2015 r. sygn. akt I SAB/Wa 623/14. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona, co skutkować musi wymierzeniem organowi grzywny. Przedmiotowa skarga została złożona w trybie art. 154 § 1 P.p.s.a. Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku, uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 7 stycznia 2015 r. sygn. akt I SAB/Wa 623/14 zobowiązał Prezydenta do rozpoznania wniosku z dnia 2 września 2013 r. w przedmiocie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] obecnie [...] róg ul. [...] ozn. jako [...] - w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, stwierdzając jednocześnie, że bezczynność Prezydenta [...] miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Odpis prawomocnego wyroku i akta administracyjne wpłynęły do organu 6 maja 2015 r. Termin wykonania wyroku upłynął zatem w dniu 6 lipca 2015 r. Następnie na skutek skargi na niewykonanie ww. wyroku, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 14 stycznia 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 1818/15 wymierzył organowi grzywnę w wysokości 500 zł. Niekwestionowaną okolicznością jest również to, że do dnia wydania orzeczenia w przedmiotowej sprawie, mimo uprzedniego wezwania organu przez skarżących do wykonania prawomocnego wyroku, Prezydent [...] nie rozstrzygnął sprawy objętej wnioskiem o przyznanie odszkodowania za sporną nieruchomość. Skoro zaś Prezydent w terminie wyznaczonym wyrokiem Sądu sprawy nie załatwił, a wyrok ten zobowiązywał organ nie tylko do rozstrzygnięcia sprawy, ale i do dokonania tego w określonym w nim terminie, to w tym stanie rzeczy wniosek o wymierzenie Prezydentowi grzywny, jest niewątpliwie uzasadniony. Należy bowiem zauważyć, iż niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych – w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja wszak prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania. Biorąc pod uwagę długość przekroczenia wyznaczonego przez Sąd terminu na załatwienie sprawy (organ przekroczył go ponad dwa lata) oraz to, że Prezydent [...] został już wcześniej ukarany grzywną w wysokości 500 zł, która jednak nie przyniosła skutku w postaci wykonania wyroku, Sąd ocenił, iż adekwatną, dyscyplinującą funkcję spełni grzywna w wysokości 2000 zł, która to kwota mieści się w wymiarze określonym w art. 154 § 6 P.p.s.a. Wskazać również należy, że w myśl przepisu art. 154 § 2 P.p.s.a. Sąd ma obowiązek orzec, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13, dostępny na: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sytuacja taka zaszła w przedmiotowej sprawie. W ocenie Sądu, bezczynność organu po wyroku z dnia 7 stycznia 2015 r., ma charakter rażącego naruszenia prawa. Za takim stanowiskiem Sądu przemawia długość trwającego postępowania oraz to, że organ po otrzymaniu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy nie podjął skutecznych kroków, zmierzających do załatwienia sprawy, ignorując wezwania skarżących do wykonania wyroku. Należy ponadto podkreślić, iż mimo otrzymania w dniu 6 kwietnia 2016 r. prawomocnego wyroku z dnia 14 stycznia 2016 r., wymierzającego organowi grzywnę w wysokości 500 zł, Prezydent [...] również nie podjął istotnych czynności, zmierzających do załatwienia sprawy. Sąd nie dostrzega jednakże obecnie potrzeby wymierzenia organowi sankcji dodatkowej w postaci zasądzenia na rzecz skarżących sumy pieniężnej, o której mowa w art. 154 § 7 P.p.s.a. Wyjaśnić należy, że suma pieniężna przyznawana na rzecz strony skarżącej ma charakter prewencyjny i kompensacyjny. Jest ona zarezerwowana dla szczególnie jaskrawych przypadków niewykonania wyroków sądów administracyjnych. Z treści omawianego przepisu wyraźnie wynika, że ustawodawca sądowi pozostawił ocenę, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia skarżącym za oczekiwanie na rozpoznanie ich sprawy, czy też zdyscyplinowania organu, który dopuszcza się niewykonania wyroku Sądu. Powinien być on zatem stosowany w przypadkach gdy brak jest obiektywnie weryfikowalnych okoliczności, które ten stan zwłoki mogłyby tłumaczyć, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez nałożenia tej sankcji organ sprawy nadal nie załatwi. Taka zaś sytuacja w rozpoznawanej sprawie, w ocenie Sądu, nie zachodzi. Z tego względu formułowane w tym względzie żądanie skargi nie zostało uwzględnione, a co za tym idzie skarga w tej części podlegała oddaleniu. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. Na podstawie art. 154 § 2 p.p.s.a. orzeczono jak w punkcie 2 sentencji wyroku. Na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w pkt 3 sentencji wyroku. O kosztach procesu (punkt 4 sentencji) Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 202 § 2 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r. poz. 1800).