I SA/Wa 1119/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Aneta Żak po rozpoznaniu w dniu 12 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E.M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym - ustanowienia adwokata lub radcy prawnego w sprawie ze skargi E.M. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia odmówić przyznania prawo pomocy.

Wyrokiem z dnia 2 kwietnia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę E.M. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] marca 2013 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. W skardze kasacyjnej od tego wyroku, sporządzonej osobiście przez skarżącą, strona zawarła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie radcy prawnego lub adwokata. We wniosku o prawo pomocy założonym następnie na urzędowym formularzu wniosku o prawo pomocy (PPF) skarżąca podała, że gospodarstwo domowe prowadzone wspólnie z mężem oraz synem, uczniem gimnazjum, utrzymuje z dochodów w wysokości [...] brutto miesięcznie, na który składają się przychody z gospodarstwa rolnego oraz z wynagrodzenia ze stosunku pracy jej męża. Skarżąca wyjaśniła, że w skład jej majątku wchodzi mieszkanie o pow. [...] oraz nieruchomość rolna ([...]) wraz z budynkami gospodarczymi. Wezwana na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej: p.p.s.a.) do uzupełnienia złożonego wniosku, w piśmie z 22 sierpnia 2014 r. (data wpływu do sądu) wnioskodawczyni wskazała, że jej stałe miesięczne wydatki, obejmujące wydatki określone przez skarżącą jako wydatki "na życie" oraz wydatki dodatkowe (m.in. na leczenie) wynoszą [...]. Skarżąca oświadczyła ponadto, że dodatkowo ponosi wydatki na ubezpieczenie budynków ([...]) oraz związane z eksploatacją samochodu ([...] - składka OC, dowód: potwierdzenie zawarcia umowy ubezpieczenia – załącznik 4 oraz [...] rocznie za paliwo). Na wyprawkę szkolną skarżąca wydała [...]. Z przedstawionych przez stronę kserokopii zeznań podatkowych (PIT-37) wynika, że mąż skarżącej w 2012 r. osiągnął dochód w wysokości [...], zaś w 2013 r. w wysokości [...]. Wnioskodawczyni przedstawiła ponadto: informacje o operacjach na rachunku bankowym za okres [...] maja - [...] lipca 2014 r. wskazującą na saldo w wysokości [...], zaświadczenie o wysokości przeciętnego rocznego dochodu osiąganego z gospodarstwa rolnego za rok 2012 ([...]) oraz decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] stycznia 2014 r. o przyznaniu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2013 w wysokości [...]. Skarżąca udokumentowała ponadto poniesienie w lipcu 2014 r. wydatków na kwotę łączną [...] ( [...], [...], składka na ubezpieczenie społeczne, energia (dowód: dyspozycje przelewu z rachunku bankowego – załączniki nr 7-13 oraz informacja o operacjach na rachunku – załącznik nr 5 ). Mając powyższe na uwadze należało zważyć, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony tego postępowania, której celem jest zapewnienie realizacji prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść we własnym zakresie, m.in., kosztów działania w sprawie pełnomocnika. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Wyjątkowy charakter tej instytucji sprawia, że prawo pomocy udzielane jest przede wszystkim osobom znajdującym się szczególnie trudnej sytuacji materialnej, tj. nieposiadającym źródeł stałego dochodu oraz majątku, a także pozbawionym (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Sytuacji materialnej skarżącej nie można utożsamiać z sytuacją osób pozbawionych zupełnie środków do życia lub posiadających środki niewielkie, wystarczające jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, które w zamiarze ustawodawcy mają być beneficjantami instytucji prawa pomocy. Złożone przez skarżącą oświadczenia oraz nadesłane dokumenty nie wskazują na uzasadnioną potrzebę uzasadniającą udzielenie jej prawa pomocy w żądanym zakresie (ustanowienia pełnomocnika - adwokata lub radcy prawnego). Ujawniony na załączonym dokumencie bankowym stan konta skarżącej na dzień [...] lipca 2014 r., tj. saldo w wysokości [...], nie stanowi okoliczności wystarczającej do przyjęcia, że skarżąca nie dysponuje wolnymi środkami, które mogłaby przeznaczyć na ustanowienie pełnomocnika z wyboru. Ocenę taką powzięto na podstawie analizy operacji ujawnionych w przedstawionym dokumencie, z którego wynika, że środki znajdujące się na koncie bankowym wykorzystywane były nie tylko na przeprowadzenie transakcji bezgotówkowych służących pokryciu wydatków na utrzymanie konieczne, co potwierdzają dodatkowo przedstawione dokumenty dyspozycji przelewu z rachunku bankowego (załączniki nr 7-13), ale także, że zgromadzone środki podlegały jednorazowym wypłatom w znacznych kwotach (wypłaty po [...] w dniach [...] maja 2014 r., [...] czerwca 2014r., [...] lipca 2014 r., [...] lipca 2014 r., wypłata [...] w dniu [...] lipca 2014 r.) na transakcje nieujawnione przez stronę. W sytuacji, gdy skarżąca zadeklarowana ponoszenie z dochodów w wysokości [...] (brutto) wydatków związanych z utrzymaniem domu i rodziny comiesięcznie w kwocie ok. [...], przy czym udokumentowała poniesienie w miesiącu wystąpienia z wnioskiem o prawo pomocy obciążeń na kwotę [...] nie można przyjąć, że operacje wypłaty gotówki wskazują na wykorzystywanie wypłacanych środków na inne wydatki związane z koniecznym utrzymaniem, nawet przy założeniu, że część wypłaconych środków służyła pokryciu wydatków na wyprawkę szkolną oraz inne niezbędne wydatki (np. na żywność, paliwo). Po uiszczeniu wydatków koniecznych kwota środków pozostających w dyspozycji skarżącej nie jest znaczna, nie można jednak uznać, że jest ona na tyle niewielka, że uniemożliwia stronie wygospodarowanie środków niezbędnych na ustanowienie pełnomocnika w celu sporządzenia skargi kasacyjnej od wyroku z 2 kwietnia 2014 r. Skarżąca posiada znaczny majątek i uzyskuje stałe dochody z prowadzenia gospodarstwa rolnego, a ponadto jej budżet domowy zasilają wpływy z pracy zarobkowej męża. Należy podkreślić, iż na utrzymaniu małżonków M. pozostaje jedno dziecko, zaś w złożonym wniosku strona nie wskazała na jakiekolwiek okoliczności wskazujące na to, że sytuacja materialne jej rodziny jest na tyle trudna i szczególna, że poniesienie kosztów działania pełnomocnika z wyboru wiązać się będzie z uszczerbkiem w utrzymaniu koniecznym. W szczególności brak jest jakichkolwiek informacji wskazujących na to, że ze względu na stan zdrowia swój i domowników co miesiąc skarżąca ponosi, zgodnie ze złożoną deklaracją, znaczne wydatki na leczenie ([...]). W tych warunkach poniesienie jednorazowego, sezonowego wydatku na wyprawkę szkolną, stanowiącego standardowe obciążenie każdej rodziny posiadającej dziecko w wieku szkolnym, nie uprawnia do przyjęcia, że możliwości finansowe skarżącej wyczerpują się jedynie na zdolności do ponoszenia bieżących kosztów utrzymania. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.