I SA/Wa 1110/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Łukasz Trochym sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz asesor WSA Marek Maliński (spr.) Protokolant stażysta referent Magdalena Matusik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 września 2024 r. sprawy ze skargi M. S., H. I. , M. S., M. S , J. S. i M.S na decyzję M. R. z dnia 23 lutego 2024 r. nr DO-II.7610.728.2019.AK w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od M. R. solidarnie na rzecz M. S., H. I. , M. S., M. S , J. S. i M.S kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Minister Rozwoju i Technologii (dalej: "Minister" lub "Organ") decyzją z dnia 23 lutego 2024 r. nr DO-II.7610.728.2019.AK, po rozpatrzeniu wniosku M. S., H. I., M. S., M. S., J. S. oraz M. S. (dalej łącznie: "Strony" lub "Skarżący") o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia 15 marca 2019 r. nr DO.2.6610.95.2017.KC odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody `[...] z dnia [...] grudnia 1992 r. nr [...] stwierdzającej nabycie z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez Zespół Elektrociepłowni [...] z siedzibą w [...] prawa użytkowania wieczystego zabudowanego gruntu Skarbu Państwa, położonego w [...] przy ul. [...], ul. [...] i ul. [...] o pow. 50.1326 m2, oznaczonego na mapie do celów prawnych z dnia [...] października 1992 r. nr [...], w części dotyczącej działki nr [...] z obrębu [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Jak wynika z akt sprawy, decyzją z dnia 15 marca 2019 r. nr DO.2.6610.95.2017.KC Minister Inwestycji i Rozwoju odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1992 r. nr [...] stwierdzającej nabycie z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez Zespół Elektrociepłowni [...] z siedzibą w [...] prawa użytkowania wieczystego zabudowanego gruntu Skarbu Państwa, położonego w [...] przy ul. [...], ul. [...] i ul. [...] o pow. 50.1326 m2, oznaczonego na mapie do celów prawnych z dnia [...] października 1992 r. nr [...], w części dotyczącej działki nr [...] z obrębu [...]. Decyzją z dnia 23 lutego 2024 r. Minister utrzymał w mocy decyzję Inwestycji i Rozwoju z dnia 15 marca 2019 r. Minister w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał, że decyzja Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1992 r. została wydana m. in. na podstawie art. 2 ust. 1,2 i 3 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464 ze zm.), zgodnie z którym grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub gminy (związku międzygminnego), z wyłączeniem gruntów Państwowego Funduszu Ziemi, będące w dniu 5 grudnia 1990 r. w zarządzie państwowych osób prawnych innych niż Skarb Państwa stają się z tym dniem z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego. Ponadto uwłaszczenie nie może naruszać praw osób trzecich. Następnie Minister wskazał, że działka nr [...] była w dniu 5 grudnia 1990 r. własnością Skarbu Państwa. Powyższych ustaleń organ I instancji dokonał w oparciu o pismo Urzędu [...] z dnia [...] stycznia 2013 r. znak [...], zgodnie z którym przedmiotowa działka nr [...] o pow. 0,0804 ha stanowiła część dawnej działki nr [...], będącej przedmiotem decyzji Naczelnika Dzielnicy [...] z dnia [...] maja 1975 r. nr [...] orzekającej o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa części nieruchomości położonej w [...], oznaczonej jako działka nr [...] cz. o pow.3.053 m2 (grunty tabelowe wsi [...]), stanowiącej własność K. i Z. S. Wywłaszczona nieruchomość została – jak ustalił Minister - przeznaczona, zgodnie z lokalizacją szczegółową nr [...] z dnia [...] listopada 1973 r. pod budowę składowiska odpadów paleniskowych dla [...]. Następnie Minister wskazał, że M. S., H. I., M. S., M. S., J. S. oraz M. S. są następcami prawnymi K. i Z. S. Zdaniem Organu spełnienie w przedmiotowej sprawie przesłanki pozostawania przedmiotowego gruntu w dniu [...] grudnia 1990 r. w zarządzie ustalono na podstawie decyzji Wydziału Terenów Urzędu Dzielnicowego [...] z dnia [...] grudnia 1975 r. znak [...] przekazującej w użytkowanie Zakładom Energetycznym [...] zabudowany teren położony przy [...] w rejonie ul. [...] i ul. [...] o pow. 34.314 m2, decyzji Wydziału Terenów Urzędu Dzielnicowego [...] z dnia [...] grudnia 1976 r. nr [...] przekazującej w użytkowanie Zakładom Energetycznym [...] zabudowany teren położony przy [...] w rejonie ul. [...] i ul. [...] o pow. 1100 m2 oraz decyzji z dnia [...] listopada 1988 r. nr [...] przekazującej przedmiotowy grunt położony w [...] o pow. 560.000 m2 - składowisko przy ul. [...] w zarząd Zespołowi Elektrociepłowni "[...]" (poprzednikowi prawnemu [...] z siedzibą w [...]). W ocenie Ministra zważywszy na to, iż część dawnej działki nr [...] (z której wydzielono przedmiotową działkę nr [...]) w dniu 5 grudnia 1990 r. znajdowała się we własności Skarbu Państwa, w zarządzie Zespołu Elektrociepłowni [...] z siedzibą w [...], spełnione byłyby przesłanki uwłaszczenia z art. 2 ust 1-3 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości, pozwalające stwierdzić nabycie z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w [...] przy ul. [...], ul. [...] i ul [...] o pow. 50.1326 m2, w tym przedmiotowej działki nr [...], pod warunkiem nienaruszenia praw osób trzecich. Odnosząc się do warunku nienaruszenia praw osób trzecich Minister stwierdził, że wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości został złożony pismem z dnia [...] listopada 2012 r., a decyzję uwłaszczeniową Wojewoda [...] wydał w dniu [...] grudnia 1992 r. A zatem wniosek o zwrot nieruchomości został złożony już po wydaniu decyzji uwłaszczeniowej. W ocenie Organu oznacza to, że nie doszło do rażącego naruszenia art. 2 ust 1-3 ustawy z dnia 29 września 1990 r. bowiem stronom nie przysługiwał status osoby trzeciej w postępowaniu uwłaszczeniowym. Minister w konsekwencji uznał, że skoro w dacie wydania spornej decyzji uwłaszczeniowej nie zostały ujawnione prawa osób trzecich, to nie zaistniała negatywna przesłanka do uwłaszczenia państwowej osoby prawnej działką nr [...]. Zdaniem Organu przy wydawaniu kwestionowanej decyzji uwłaszczeniowej z dnia [...] grudnia 1992 r., w części dotyczącej działki nr [...], nie doszło do rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 k.p.a. Na decyzję Ministra z dnia 23 lutego 2024 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli M. S., H. I., M. S., M. S., M. S. oraz J. S. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania na rzecz Skarżących według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie: • art. 6 k.p.a. polegające na wydaniu decyzji nieodpowiadającej standardom praworządnego państwa; naruszenie art. 7 k.p.a. in fine poprzez nieuwzględnienie słusznego interesu Skarżących, art. 8 § 1 k.p.a, poprzez pogwałcenie zaufania jakie obywatel (Skarżący) pokładali w Ministrze Rozwoju i Technologii działając zgodnie z wytycznymi innego organu; a także art. 11 k.p,a, poprzez całkowite pominięcie jednego z fundamentalnych motywów rozstrzygnięcia - wykładanych w kontekście norm konstytucyjnych zawartych w art. 2. 7 i 21 ust. 2 Konstytucji RP; • art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia faktycznego i prawnego zaskarżonej decyzji z pominięciem kluczowej dla sprawy analizy relacji postępowania, w którym została wydana zaskarżona decyzja oraz postępowania zwrotowego; • naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i - pomimo istnienia oczywistych przesłanek do takiego rozstrzygnięcia w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. - w konsekwencji odstąpienie od powinnego zachowania, którym winno być uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, względnie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 158 § 2 k.p.a. polegające na odstąpieniu – pomimo istnienia ku temu przesłanek - od wydania decyzji o stwierdzeniu nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1992 r. alternatywnie wydania decyzji stwierdzającej wydanie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1992 r. z naruszeniem prawa na zasadzie art. 158 § 2 k.p.a.; • art. 10 § 1 k.p.a. poprzez uniemożliwienie Skarżącym wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie. Na rozprawie w dniu 17 września 2024 r. Sąd oddalił złożony na rozprawie wniosek pełnomocnika Skarżących o zawieszenie postępowania sądowego do czasu rozstrzygnięcia przez Trybunał Konstytucyjny sprawy o sygn. K 2/22. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga jest zasadna, choć z innych względów niż w niej wskazanych. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako: "p.p.s.a."). Przedmiotem kontroli Sądu w przedmiotowej sprawie jest decyzja Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 23 lutego 2024 r., którą utrzymał w mocy decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia 15 marca 2019 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1992 r. nr [...] stwierdzającej nabycie z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez Zespół Elektrociepłowni [...] z siedzibą w [...] prawa użytkowania wieczystego zabudowanego gruntu Skarbu Państwa, położonego w [...] przy ul. [...], ul. [...] i ul. [...] o pow. 50.1326 m2, oznaczonego na mapie do celów prawnych z dnia [...] października 1992 r. nr [...], w części dotyczącej działki nr [...] z obrębu [...]. Spór między stronami toczy się w kwestii istnienia przesłanek do stwierdzenia nieważności w części decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1992 r. nr [...]. Zauważyć należy, że 16 września 2021 r. weszła w życie ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 1491; dalej również: "ustawa zmieniająca"), która w art. 1 zmieniła art. 156 § 2 k.p.a. Zgodnie z obecnie obowiązującą treścią tego przepisu, nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w § 1, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne. Ustawa ta, do art. 158 k.p.a. dodała również § 3, zgodnie z którym, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji, o której mowa w art. 156 § 2, upłynęło trzydzieści lat, nie wszczyna się postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Oznacza to, że po upływie ww. terminów nie jest dopuszczalne wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, a postępowanie wszczęte winno być umorzone. Postępowanie w kontrolowanej sprawie zostało wszczęte wnioskiem z dnia [...] marca 2017 r. o stwierdzenie nieważności w części decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1992 r. Natomiast na gruncie ustawy zmieniającej mamy do czynienia z normą która stanowi, w jej art. 2 pkt 1, że w przypadku postępowań administracyjnych w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej (16 września 2021 r.) ostateczną decyzją lub postanowieniem, stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą. Z kolei w świetle art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej w przypadku postępowań wszczętych po upływie 30 lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej (16 września 2021 r.) następuje skutek w postaci umorzenia postępowania administracyjnego z mocy prawa. Analiza uzasadnienia zaskarżonej decyzji wskazuje, że Minister nie badał czy w przedmiotowej sprawie mogą mieć zastosowanie regulacje art. 2 ustawy zmieniającej. Z tych też powodów uznać należy za przedwczesną ocenę czy Organ zajął prawidłowe stanowisko w kontekście istnienia (lub ich braku) przesłanek do stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1992 r. nr [...]. W przypadku bowiem uznania przez Organ istnienia przesłanek do zastosowania art. 2 ust. 1 lub 2 ustawy nowelizującej bezpodstawnym byłoby zajmowanie przez Ministra merytorycznego stanowiska w kwestii istnienia przesłanek do stwierdzenia nieważności decyzji wskazanej we wniosku Skarżących. W tym świetle za konieczne Sąd uznał oddalenie wniosku pełnomocnika Skarżących o zawieszenie postępowania sądowego do czasu rozstrzygnięcia przez Trybunał Konstytucyjny sprawy o sygn. K 2/22. Przedwczesnym na obecnym etapie jest analizowanie kwestii zgodności z Konstytucją RP regulacji ustawy zmieniającej wobec wobec braku analizy na etapie postępowania administracyjnego czy regulacje powołanej ustawy mogą mieć w ogóle zastosowanie w sprawie. Brak oceny w zaskarżonej decyzji kwestii czy w przedmiotowej sprawie zostały spełnione przesłanki do zastosowania regulacji ustawy zmieniającej Sąd uznał za naruszenie art. 7, 77 i 107 § 3 k.p.a. uzasadniające uchylenie zaskarżonej decyzji. Rozpatrując ponownie sprawę Minister będzie zobowiązany uwzględnić ocenę prawną wyrażoną w uzasadnieniu niniejszego wyroku i dokonać oceny w przedmiotowej sprawie czy spełnione zostały przesłanki do zastosowania regulacji ustawy zmieniającej. Następnie Minister będzie zobligowany w świetle dokonanych ustaleń ocenić czy istnieje prawna możliwość merytorycznego załatwienia wniosku Skarżących o stwierdzenie nieważności w części decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1992 r. nr [...]. Natomiast wynik powyższych ocen wraz z pozostałymi ustaleniami przedstawi w uzasadnieniu decyzji, spełniającym wymogi art. 107 § 1 i 3 k.p.a. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., uchylił w punkcie pierwszym sentencji wyroku zaskarżoną decyzję. O kosztach postępowania sądowego orzeczono w punkcie drugim sentencji wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.