I SA/Wa 1013/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Bożena Marciniak (spr.) sędzia WSA Elżbieta Lenart sędzia WSA Monika Sawa po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 października 2023 r. sprawy ze skargi M. B., G. B., A. M., J. B., W. B. i Z. B. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta m. st. Warszawy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 czerwca 2015 r. sygn. akt I SAB/Wa 160/15 1. wymierza Prezydentowi m. st. Warszawy grzywnę w wysokości 3000 (trzy tysiące) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta m. st. Warszawy w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta m. st. Warszawy na rzecz M. B., G. B., A. M., J. B., W. B. i Z. B. sumę pieniężną w kwocie po 1000 (tysiąc) złotych na rzecz każdego z nich; 4. zasądza od Prezydenta m. st. Warszawy na rzecz M. B., G. B., A. M., J. B., W. B. i Z. B. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pismem z 12 kwietnia 2023 r. (data prezentaty) M. B., W. B., Z. B., J. B., A. M. i G. B. (dalej jako "skarżący") wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta m. st. Warszawy wyroku tut. Sądu z 11 czerwca 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 160/15. Powołanym wyrokiem Sąd zobowiązał Prezydenta m. st. Warszawy do rozpoznania wniosku z dnia 25 czerwca 2014 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], hip. nr [...], w terminie pięciu miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Jak wynika z akt sądowych sprawy o sygn. akt I SAB/Wa 160/15 akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu wpłynęły do organu w dniu 26 sierpnia 2015 r. Zatem wyznaczony termin załatwienia sprawy upływał z dniem 26 stycznia 2016 r. Następnie prawomocnym wyrokiem z wyrokiem z 30 czerwca 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 496/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzył Prezydentowi m. st. Warszawy grzywnę w wysokości 1.000 złotych z tytułu niewykonania wyroku z 11 czerwca 2015 r. Pismem z 1 marca 2023 r. skarżący ponownie wezwali organ do wykonania wyroku Sądu o sygn. akt I SAB/Wa 160/15. Następnie skarżący złożyli do tut. Sądu skargę na niewykonanie powyższego wyroku, w której wnieśli o wymierzenie organowi grzywny w wysokości stosownej do bezczynności w wykonaniu wyroku z 11 czerwca 2015 r. biorąc pod uwagę kwotę przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w 2022 r. ogłoszoną w komunikacie Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z 9 lutego 2023 r., stosownie do art. 154 § 7 p.p.s.a. przyznanie od organu na rzecz każdego ze skarżących sumy pieniężnej w kwocie 5.000 złotych oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że pomimo wymierzenia już jednej grzywny z tytułu niewykonania wyroku skarżący nadal nie otrzymali rozstrzygnięcia w sprawie, jak również organ nie powiadomił ich o zgromadzeniu materiału dowodowego pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia. Uzasadniając wniosek o przyznanie sumy pieniężnej skarżący podnieśli, że w ich ocenie brak jest uzasadnionych przyczyn, dla których wniosek o ustalenie odszkodowania jest nadal nierozstrzygnięty. Zdaniem skarżących, organ podejmuje czynności w sprawie w znacznych odstępach czasowych wykazując pewną nieefektywność. Ponadto, zdaniem skarżących, czynności w sprawie organ mógł podejmować znacznie wcześniej. W szczególności znacznie wcześniej niż w grudniu 2022 r. mógł wystąpić o odpis wykazu hipotecznego nieruchomości, gdyż wiedział od 2015 r., że w rozumieniu art. 1 ust. 2 ustawy o księgach wieczystych i hipotece uznano księgę hipoteczną pod nazwą "[...]" za zniszczoną. Organ mógł również znacznie wcześniej niż w grudniu 2022 r. zlecić opracowanie geodezyjne nieruchomości. W odpowiedzi na skargę Prezydent m. st. Warszawy wniósł o jej oddalenie w całości. Organ podniósł, że postanowieniem z 26 listopada 2020 r. na żądanie strony podjął przedmiotowe postępowanie zawieszone postanowieniem z 22 marca 2017 r. Prezydent wskazał, że prowadzenie postępowania utrudniało niekonsekwentne stosowanie oznaczenia nieruchomości. Zaznaczył, że po ustaleniu, że do przedmiotowej nieruchomości odnosi się oznaczenie hipoteczne nr [...], w dniu 23 grudnia 2022 r. wystąpił do Sądu Rejonowego [...] o wydanie odpisu wykazu hipotecznego przedmiotowej nieruchomości oraz zlecił opracowanie geodezyjne tej nieruchomości. Ponadto, organ podniósł, że 19 kwietnia 2023 r. otrzymał opracowanie geodezyjne z 31 marca 2023 r., a 24 kwietnia 2023 r. pozyskał odpis działu I i II wraz z księgą umów akt księgi hipotecznej hip. [...]. Wskazał, że zawiadomieniem z 28 kwietnia 2023 r. poinformowano pełnomocnika stron, w trybie art. 10 k.p.a., o możliwości składania wniosków i zapoznania się z materiałem dowodowym. W piśmie procesowym z 9 października 2023 r. Prezydent m. st. Warszawy poinformował, że decyzją nr [...] wydaną w dniu 9 października 2023 r. (załączoną do pisma), organ rozpoznał wniosek o przyznanie odszkodowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona, co skutkować musiało wymierzeniem Prezydentowi m. st. Warszawy grzywny. Wniesienie skargi nastąpiło w trybie art. 154 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1364), dalej zwanej "p.p.s.a.". Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Z powołanego przepisu wynikają dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 p.p.s.a. i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie obie powyższe przesłanki zostały spełnione. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika bowiem, że wyrokiem z 11 czerwca 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 160/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę na bezczynność Prezydenta i zobowiązał organ do rozpoznania wniosku z 25 czerwca 2014 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], hip. nr [...], w terminie pięciu miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Odpis prawomocnego wyroku z 11 czerwca 2015 r. wraz z uzasadnieniem oraz aktami administracyjnymi doręczono Prezydentowi m. st. Warszawy w dniu 26 sierpnia 2015 r. Zatem termin załatwienia sprawy wyznaczony powołanym wyrokiem upłynął w dniu 26 stycznia 2016 r. (por. art. 57 § 3 i § 4 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm., dalej jako "k.p.a."). Następnie wyrokiem z 30 czerwca 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 496/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzył Prezydentowi m. st. Warszawy grzywnę w wysokości 1000 złotych z tytułu niewykonania wyroku o sygn. akt I SAB/Wa 160/15, zaś pismem z 1 marca 2023 r. skarżący ponownie wezwali organ do wykonania powołanego wyroku. Wobec powyższego Sąd uznał, że obie przesłanki, o których mowa w art. 154 § 1 p.p.s.a., w rozpatrywanej sprawie zostały spełnione, a skarga na niewykonanie przez Prezydenta m. st. Warszawy wyroku sądu jest zasadna. Nie ulega bowiem wątpliwości, że w przedmiotowym stanie faktycznym na organie administracji publicznej ciążył obowiązek wydania rozstrzygnięcia dotyczącego odszkodowania. Nie zostało ono jednak wydane w przepisanym terminie, a okoliczności powołane przez organ w odpowiedzi na skargę nie mogły zostać uznane za uzasadniające bezczynność w wykonaniu wyroku z 11 czerwca 2015 r. Z akt sprawy wynika, że po wniesieniu w dniu 12 kwietnia 2023 r. przedmiotowej skargi na niewykonanie wyroku organ rozpoznał wniosek M. B., W. B., A. M., G. B., Z. B. i J. B. z 18 czerwca 2014 r. (data wpływu do organu: 25 czerwca 2014 r.) o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], hip. nr [...], opisanej we wniosku jako nieruchomość przy ul. [...], hip. nr [...] (vide: decyzja Prezydenta m. st. Warszawy nr [...] z 9 października 2023 r. nadesłana do akt sądowych przy piśmie organu z 9 października 2023 r.) Jak jednak stanowi art. 154 § 3 p.p.s.a., wykonanie wyroku lub załatwienie sprawy po wniesieniu skargi, o której mowa w § 1 tego przepisu, nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania lub oddalenia skargi. Stąd podstaw do oddalenia skargi nie można upatrywać w wydaniu przez organ, po wniesieniu skargi, decyzji rozpoznającej wniosek skarżących o ustalenie odszkodowania. Z podanych przyczyn, nie wchodząc obecnie w samą ocenę zasadności decyzji Prezydenta m. st. Warszawy z 9 października 2023 r. w przedmiocie przyznania odszkodowania (służą bowiem ku temu odrębne środki prawne), samo żądanie wymierzenia organowi kolejnej grzywny z tytułu zwłoki w wykonaniu prawomocnego wyroku z 11 czerwca 2015 r. Sąd uznał za zasadne. Zważywszy zaś na wymiar poprzednio wymierzonej grzywny, okres jaki upłynął od daty zwrotu organowi akt sprawy po prawomocnym wymierzeniu mu z tego tytułu grzywny wyrokiem z 30 czerwca 2017 r., okoliczność, że od 22 marca 2017 r. do 26 listopada 2020 r. postępowanie pozostawało zawieszone oraz to, że po wniesieniu skargi organ wydał decyzję rozpoznającą wniosek skarżących o przyznanie odszkodowania skład orzekający ocenił, że sankcją adekwatną w tych okolicznościach sprawy będzie grzywna w wysokości 3000 złotych. Rozpoznając sprawę Sąd stwierdza jednocześnie, stosownie do treści art. 154 § 2 zd. 2 p.p.s.a., czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13, Lex nr 1612000). W ocenie Sądu, taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie. Z akt sprawy wynika bowiem, że po wydaniu w dniu 26 listopada 2020 r. postanowienia o podjęciu zawieszonego postępowania pierwszą czynność zmierzającą do rozpoznania sprawy organ podjął dopiero 8 czerwca 2021 r., a więc po upływie 6 miesięcy. Kolejne czynności w sprawie organ podjął w grudniu 2022 r., a następnie w marcu 2023 r., co nastąpiło już po otrzymaniu wezwania do wykonania wyroku. Organu nie zmobilizował przy tym fakt, że Sąd już raz ukarał go grzywną za niewykonanie wyroku zobowiązującego do rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania. Dlatego też Sąd uznał, że Prezydent prowadził postępowanie opieszale, co skutkowało stwierdzeniem, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku z 11 czerwca 2015 r. miała charakter rażącego naruszenia prawa. Powyższe uzasadnia również uwzględnienie zawartego w skardze wniosku o przyznanie sumy pieniężnej, choć w innej niż oczekiwana przez skarżących wysokości, co skutkowało przyznaniem na rzecz każdego ze skarżących sumy pieniężnej w kwocie 1000 zł. Określając wymiar tej sumy Sąd uwzględnił, że środek prawny w postaci sumy pieniężnej nie ma charakteru stricte odszkodowawczego, ale stanowi swego rodzaju zadośćuczynienie dla stron za pomijanie ich uzasadnionego interesu w załatwieniu sprawy w terminie wyznaczonym przez Sąd. Mając powyższe na uwadze, a także okoliczność, że po wniesieniu skargi organ wydał decyzję rozpoznającą wniosek skarżących o przyznanie odszkodowania, Sąd uznał za wystarczający wymiar tego środka w wysokości po 1000 zł na rzecz każdego ze skarżących. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 154 § 1 i § 2 w związku z art. 154 § 6 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku. Na podstawie art. 154 § 7 p.p.s.a. orzeczono jak w pkt 3 sentencji. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 4 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 265 ze zm.). Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 p.p.s.a.