I SA/Wa 1000/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz, sędzia WSA Monika Sawa, asesor WSA Anna Milicka-Stojek (spr.), Protokolant starszy referent Aleksandra Cymerska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 listopada 2024 r. sprawy ze skargi A. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 21 lutego 2024 r. nr KOC/675/Op/24 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania uchyla zaskarżone postanowienie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie (dalej jako ,,organ" lub "Kolegium") postanowieniem z 21 lutego 2024 r. nr KOC/675/Op/24 uchyliło postanowienie Prezydenta m.st. Warszawy (dalej jako "Prezydent") z 19 grudnia 2023 r. nr OPS.F1.Pśrl.5101.63.2023.KP w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Postanowienie wydane zostało w następującym stanie faktycznym i prawnym: Prezydent decyzją z 30 października 2023 r. nr OPS.RŚ.5101.18482.2023 orzekł, że zasiłek okresowy wypłacony A. B. (dalej jako "skarżąca") w październiku 2016 r. w wysokości 500 zł, przyznany decyzją tego organu z 5 października 2016 r. nr OPS.F1.RŚ.5101.008049.2016 jest świadczeniem nienależnie pobranym oraz zobowiązał do jego zwrotu do 31 grudnia 2023 r. Skarżąca w dniu 24 listopada 2024 r. wniosła odwołanie od ww. decyzji, jak też wniosek o umorzenie świadczenia nienależnie pobranego. Następnie w dniu 26 listopada 2024 r. skarżąca wystąpiła z wnioskiem o odstąpienie od żądania świadczenia nienależnie pobranego, do zwrotu którego zobowiązana została decyzją z 30 października 2023 r. Prezydent postanowieniem z 19 grudnia 2023 r. nr OPS.F1.Pśrl.5101.63.2023.KP odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie odstąpienia od żądania świadczenia nienależnie pobranego (przyznanego decyzją z 5 października 2016 r.) i wskazał, że skoro skarżąca wniosła odwołanie od decyzji orzekającej o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia, to decyzja ta nie jest ostateczna. W konsekwencji wszczęcie i prowadzenie postępowania w przedmiocie odstąpienia od żądania zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, które nie jest jeszcze ustalone ostateczną decyzją, jest przedwczesne. Skarżąca w zażaleniu z 17 stycznia 2024 r. na powyższe postanowienie wskazała, że gdyby organ rozpatrzył jej wniosek o odstąpienie od zwrotu ww. świadczenia, to postępowanie odwoławcze od decyzji z 30 października 2023 r. stałoby się bezprzedmiotowe i mogłoby zostać umorzone, ewentualnie istnieje możliwość zawieszenia niniejszego postępowania do czasu zakończenia sprawy odwoławczej. Kolegium postanowieniem z 21 lutego 2024 r. nr KOC/675/Op/24 uchyliło postanowienie Prezydenta z 19 grudnia 2023 r. nr OPS.F1.Pśrl.5101.63.2023.KP o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie umorzenia świadczenia nienależnie pobranego i przekazało sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu postanowienia wyjaśniło, że wniosek skarżącej dotyczy umorzenia świadczeń nienależnie pobranych ustalonych decyzją nr OPS.RŚ.5101.18482.2023, który złożono w dniu 24 listopada 2023 r., tj. w czasie, gdy w Kolegium toczyło się postępowanie z odwołania skarżącej od decyzji Prezydenta z 30 października 2023 r. W dacie rozpoznawania zażalenia skarżącej, postępowanie odwoławcze w sprawie zwrotu świadczeń nienależnie pobranych jest ostatecznie zakończone. Kolegium decyzją z 27 grudnia 2023 r. nr KOC/7384/Op/23 utrzymało bowiem w mocy decyzję Prezydenta z 30 października 2023 r. W dniu 23 stycznia 2024 r. na ww. decyzję Kolegium skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Sekwencja powyższych zdarzeń wskazuje, że decyzje w sprawie nienależnie pobranego zasiłku okresowego przyznanego decyzją z 5 października 2016 r. są już ostateczne, w związku z czym odpadła przyczyna wydania zaskarżonego postanowienia. Dlatego też Kolegium uchyliło to postanowienie i przekazało sprawę wniosku o umorzenie do ponownego rozpatrzenia, gdyż dotychczas Prezydent nie wypowiedział się w jego przedmiocie co do meritum. Kolegium zauważyło również, że poddaje pod rozwagę Prezydenta ewentualne zawieszenie postępowania w sprawie umorzenia świadczeń nienależnie pobranych, skoro istnienie nienależnie pobranego świadczenia, a zatem również możliwość orzekania o nim, zależy od wyniku sprawy zawisłej przed Sądem w związku ze skargą skarżącej na ww. decyzje, które nie są prawomocne. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze na powyższe postanowienie skarżąca podniosła, że postępowanie odwoławcze w sprawie zwrotu świadczeń - w trybie administracyjnym - zostało zakończone i organ może żądać jego wykonania. W związku z tym skarżąca mogła wystąpić z wnioskiem o umorzenie świadczeń i postępowanie może być w tym przedmiocie przez organ prowadzone, gdyż dotyczy ustalonego już przez organy administracyjne stanu prawnego. Gdyby organ rozpatrzył wniosek skarżącej i umorzył pobrane świadczenia, wówczas sądowe postępowanie stałoby się bezprzedmiotowe. W konsekwencji rozpoznanie wniosku skarżącej ma wpływ na toczące się postępowanie sądowoadministracyjne i powinno być prowadzone, nie zaś, jak wskazało Kolegium, zawieszone. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest zasadna, jednak z innych przyczyn niż w niej podniesione. Przedmiotem skargi jest postanowienie Kolegium z 21 lutego 2024 r. nr KOC/675/Op/24, w którym organ wskazał, że uchyla postanowienie Prezydenta z 19 grudnia 2023 r. nr OPS.F1.Pśrl.5101.63.2023.KP "o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia świadczenia nienależnie pobranego przyznanego decyzją nr OPS.F1.RŚ.5101.008049.2016 z dnia 5 października 2016 r." i przekazuje sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W ocenie Sądu, Kolegium wydając powyższe postanowienie w sposób istotny naruszyło przepisy postępowania administracyjnego, tj. art. 138 § 2 w zw. z art. 144 oraz art. 107 § 3 w zw. z art. 126 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.). Należy bowiem podkreślić, że kontrolowane przez Sąd postępowanie incydentalne zainicjowane zostało wnioskiem skarżącej z 26 listopada 2024 r. "o odstąpienie od żądania świadczenia nienależnie pobranego", do zwrotu którego zobowiązana została decyzją z 30 października 2023 r. W konsekwencji Prezydent postanowieniem z 19 grudnia 2023 r. nr OPS.F1.Pśrl.5101.63.2023.KP odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie odstąpienia od żądania świadczenia nienależnie pobranego. Rozpatrywane przez Kolegium zażalenie skarżącej dotyczyło ww. postanowienia. Tymczasem Kolegium rozpatrując to zażalenie wskazało w komparycji zaskarżonego postanowienia, że postępowanie to dotyczyło umorzenia kwoty świadczenia nienależnie pobranego, nie zaś odstąpienia od jego żądania. Również z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia Kolegium wprost wynika, że rozważało ono wpływ toczącego się postępowania odwoławczego i sądowoadministracyjnego na rozpoznanie wniosku o umorzenie świadczenia nienależnie pobranego. W konsekwencji Kolegium zaskarżonym postanowieniem rozpoznało zażalenie skarżącej od nieistniejącego postanowienia Prezydenta nr OPS.F1.Pśrl.5101.63.2023.KP w przedmiocie umorzenia nienależnie pobranego zasiłku okresowego, zamiast od postanowienia o powyższym numerze, ale dotyczącego wniosku skarżącej z 26 listopada 2023 r. o odstąpienie od żądania nienależnie pobranego świadczenia, co skutkować musiało jego uchyleniem. Na marginesie zauważyć trzeba, że z uzupełnionych na wezwanie Sądu akt administracyjnych sprawy wynika, że Prezydent wniosek skarżącej z 24 listopada 2023 r. o umorzenie świadczenia nienależnie pobranego przyznanego decyzją nr OPS.F1.RŚ.5101.008049.2016 z 5 października 2016 r. rozpoznał postanowieniem z 19 grudnia 2023 r. nr OPS.F1.Pśrl.5101.52.2023.KP, którym odmówił wszczęcia postępowania. Z kolei Kolegium postanowieniem z 22 lutego 2024 r. nr KOC/1101/Op/24 uchyliło ww. postanowienie i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji (k-58 akt sądowych). Ponownie rozpoznając sprawę Kolegium rozpozna zażalenie skarżącej od postanowienia z 19 grudnia 2023 r. nr OPS.F1.Pśrl.5101.63.2023.KP w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie odstąpienia od żądania świadczenia nienależnie pobranego przyznanego decyzją nr OPS.F1.RŚ.5101.008049.2016 z 5 października 2016 r. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935), orzekł jak w sentencji. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 ww. ustawy, które to przepisy pozwalają na rozpoznanie sprawy we wskazanym trybie, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.