I SA/Sz 912/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Polańska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz Sędzia WSA Elżbieta Dziel Protokolant starszy inspektor sądowy Anna Furtak-Biernat po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 22 kwietnia 2026 r. sprawy ze skargi A. A. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] października 2025 r. nr [...] w przedmiocie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na 2024 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w G. z dnia 28 maja 2025 r. nr [...]; II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz A. A. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Zaskarżoną decyzją z dnia 28 października 2025 r. nr [...] Dyrektor Z. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w G. z dnia 28 maja 2025 r. nr [...] w sprawie przyznania A. A. płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych w pomniejszonych wysokościach w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 za rok 2024. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572) w zw. z art. 20 pkt 3, art. 42, art. 67 ustawy z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (Dz. U. z 2023 r. poz. 412 ze zm.) oraz § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 31 marca 2023 r. w sprawie szczegółowych warunków i szczegółowego trybu przyznawania i wypłaty płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (Dz. U. z 2023 r. poz. 734 ze zm.). Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, od 29 stycznia do 13 lutego 2025 r. w gospodarstwie rolnika została przeprowadzona kontrola na miejscu w ramach zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego WPR PS 23-27 na rok 2024, metodą inspekcji terenowej, czego dowodem jest raport z kontroli nr 9016[...]. W wyniku kontroli stwierdzono większe powierzchnie niedokosów niż 5-10% oraz stwierdzono, że rolnik nie przestrzega zakazu składowania biomasy wśród kęp drzew i zarośli, w rowach, jarach i innych obniżeniach terenu położonych na działkach zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej. Dnia 13 marca 2025 r. rolnik złożył do Biura Kontroli na Miejscu odwołanie od powyższego raportu. Pismem z dnia 24 marca 2025 r. nr [...] Biuro Kontroli na Miejscu Z. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w części przychyliło się do zastrzeżeń rolnika w zakresie wymogo-R_2_5 dla działki D i J oraz w zakresie wymogu R_3_l_8 dla działki G, L, Q. Natomiast, odnośnie do pomiaru niedokosów uwagi zawarte w raporcie zostały podtrzymane. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w G. w ww. decyzji z dnia 28 maja 2026 r. w sprawie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 na rok 2024 przyznał rolnikowi płatność w wysokości [...] zł do Wariantu 1.10 Ochrona siedlisk lęgowych derkacza w wysokości [...] zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości [...] zł, ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia; płatność do Wariantu: 3.1 Ekstensywne użytkowanie łąk i pastwisk na obszarach Natura 2000 w wysokości [...] zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości [...] zł, ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności zastosowane z tego tytułu zmniejszenia oraz płatność do Wariantu: 1.7 Ochrona siedlisk lęgowych rzadkich gatunków ptaków siewkowych (rycyk, kszyk, krwawodziób, czajka) w wysokości [...] zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości [...] zł, ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia. Organ odwoławczy, utrzymując w mocy ww. decyzję organu I instancji, wskazał, że sporna w sprawie jest zasadność pomniejszenia płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 na rok 2024 oraz nałożenie sankcji z uwagi na uchybienie przez rolnika wymogów szczegółowych, z poniższych przyczyn. W ramach Wariantu 1.10 Ochrona siedlisk lęgowych derkacza naruszono wymogi: KA_ZRSK_47 - pozostawienie nieskoszonej powierzchni działki na działce rolnej J. W czasie przeprowadzonej kontroli administracyjnej, na podstawie wyników kontroli, stwierdzono, że obszar nieskoszony o pow. 5,05 ha stwierdzono w miejscu wskazanym na załączniku graficznym oraz częściowo poza nim, a procent powierzchni nieskoszonych stanowi 11,87 % powierzchni nieskoszonych, deklarowanej do płatności działki rolnej. W ramach Wariantu 3.1 Ekstensywne użytkowanie łąk i pastwisk na obszarach Natura 2000 naruszenie wymogów: KA_ZRSK_32 - pozostawienie nieskoszonej niewłaściwej części działki, w szczególności innej niż zaznaczona we wniosku o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na działce rolnej G. Stwierdzono obszar niekoszony o łącznej powierzchni 12,88 ha (pow. 0,21 ha, ob. 333 m w miejscu niewskazanym na załączniku graficznym, pow. 8,98 ha, ob. 1410 m w miejscu wskazanym na załączniku graficznym, powierzchnie 3,69 ha, ob. 1009 m w miejscu niewskazanym na załączniku graficznym), a procent powierzchni niekoszonych stanowi 8,96% powierzchni niekoszonych deklarowanej do płatności działki rolnej. W ramach Wariantu 1.7 Ochrona siedlisk lęgowych rzadkich gatunków ptaków siewkowych (rycyk, kszyk, krwawodziób, czajka) stwierdzono naruszenie wymogów: KA_ZRSK_25 - pozostawienie nieskoszonej powierzchni działki oraz wymogu KA__ZRSK_27 - pozostawienie nieskoszonej niewłaściwej części działki, w szczególności innej niż zaznaczona we wniosku o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej; dotyczy działki D, F oraz H. W odniesieniu do działki rolnej D stwierdzono obszar nieskoszony o powierzchni 2,82 ha (pow. 1,88 ha, ob.755 m w miejscu wskazanym na załączniku graficznym przez skarżącą, pow. 0,94 ha ob. 710 m w miejscu niewskazanym na załączniku graficznym), a procent powierzchni nieskoszonych stanowił 13,15 % powierzchni niekoszonych, deklarowanej do płatności działki rolnej. W odniesieniu do działki rolnej F stwierdzono obszar niekoszony o łącznej powierzchni 10,86 ha (pow. 9,95 ha, ob. 1764 m w miejscu częściowo wskazanym na załączniku graficznym przez skarżącego pow. 0,33 ha, ob. 224 m w miejscu niewskazanym na załączniku graficznym przez skarżącego, pow. 0,58 ha, ob. 295 m w miejscu niewskazanym na załączniku graficznym przez skarżącego), a procent powierzchni nieskoszonych stanowił 17,23 % powierzchni nieskoszonych, deklarowanej do płatności działki rolnej. W odniesieniu do działki rolnej H stwierdzono obszar niekoszony o pow. 6,30 ha, ob. 1078 m, w miejscu wskazanym na załączniku graficznym, a procent powierzchni niekoszonych stanowi 18,94% powierzchni niekoszonych, deklarowanej do płatności działki rolnej. Organ odwoławczy wskazał, że kontrola terenowa metodą inspekcji terenowej polega na kontroli w terenie oraz na wykonaniu zdjęć, a o terminie jej przeprowadzenia rolnik nie musi być powiadomiony. W sprawie o zamiarze przeprowadzeniu kontroli na miejscu 27 stycznia 2025 r. skarżący został powiadomiony telefonicznie. Podczas przeprowadzonej w gospodarstwie kontroli na miejscu oceniana jest każda działka rolna pod względem powierzchni uprawy jak i kwalifikowalności upraw do danej grupy płatności, czy też przestrzegania wymogów. Działkom rolnym w przypadku stwierdzonych nieprawidłowości przypisywane są odpowiednie kody błędów, które powodują wykluczenie określonej powierzchni z płatności. Na szkicach z wykonanych pomiarów kontrolerzy zaznaczają obszar stwierdzony skontrolowanych działek, w tym obszar niekoszony, miejsce i kierunek wykonania fotografii terenu oraz obszar oznaczony odpowiednimi kodami. Organ zaznaczył, że przeprowadzona kontrola na miejscu stwierdza określony stan faktyczny stwierdzony w dniu przeprowadzenia czynności kontrolnych. Czynności te mogą przeprowadzać tylko określone podmioty. Dowodom tym, właśnie z racji przeprowadzania czynności kontrolnych przez podmioty wyspecjalizowane (dysponujące odpowiednimi warunkami organizacyjnymi, kadrowymi i technicznymi) i bezstronne, co do zasady przypisać należy przymiot wiarygodności. Organ nie miał wątpliwości co do autentyczności wyników z przeprowadzonej kontroli na miejscu. Wyniki kontroli zostały podparte zdjęciami kontrolowanych działek i szkicami pomiarowymi. Raport z czynności kontrolnych sporządzony przez inspektorów został zweryfikowany w Biurze Kontroli na Miejscu w Z. Oddziale Regionalnym ARiMR przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w G. oraz organ odwoławczy. Raport stanowi dowód na okoliczności znaczące dla sprawy, które przyczyniły się do ustalenia stanu faktycznego w okresie przeprowadzonej kontroli na miejscu. Odnosząc się do zarzutów odwołania, organ stwierdził, że skarżący złożył zastrzeżenia do raportu z kontroli na miejscu. Zastrzeżenia te zostały w części uznane co do zmiany klasyfikacji kodów: R_2_5 dla działki D i J oraz w zakresie wymogu R_3_l_8 dla działki G, L, Q. Jednakże w zakresie pomiaru powierzchni niedokosów inspektorzy terenowi podtrzymali swoje stanowisko. Analiza powierzchni niedokosów była wykonana zarówno w terenie jak i na podstawie zobrazowania pozyskanego z satelitów Copemicus Sentinel-2. Potwierdzenie faktu niewykoszenia działek nie było oparte tylko na oględzinach, lecz również na bogatej dokumentacji zdjęciowej, która została dołączona do raportu z kontroli na miejscu. Według organu odwoławczego organ I instancji właściwie uznał, iż skarżący uchybił wymogu dot. pozostawienia nieskoszonej powierzchni działki - Wariant 1.10 Ochrona siedlisk lęgowych derkacza, wymogu pozostawienie nieskoszonej niewłaściwej części działki, w szczególności innej niż zaznaczona we wniosku o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej. Wariant 3.1 Ekstensywne użytkowanie łąk i pastwisk na obszarach Natura 2000 oraz wymogów pozostawienie nieskoszonej powierzchni działki, pozostawienie nieskoszonej niewłaściwej części działki, w szczególności innej niż zaznaczona we wniosku o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatyczne- Wariantu 1.7 Ochrona siedlisk lęgowych rzadkich gatunków ptaków siewkowych (rycyk, kszyk, krwawodziób, czajka). Tymczasem, rolnik realizujący zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne zobowiązany jest przestrzegać odpowiednie wymogi programu, które określone są dla poszczególnych pakietów lub ich wariantów w załączniku nr 2 do rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego. Ponadto wnioskodawca nie zgłosił organowi żadnych zdarzeń o charakterze siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności, które miałyby wpływ na prawidłowe wywiązanie się skarżącego z ciążących na nim zobowiązań. Dalej, na s. 6-35 zaskarżonej decyzji organ szczegółowo przedstawił kwestie dotyczące przyznania rolnikowi płatności do Wariantu: 1.10 Ochrona siedlisk łęgowych derkacza; płatności do Wariantu: 3.1 Ekstensywne użytkowanie łąk i pastwisk na obszarach Natura 2000; płatności do Wariantu: 1.7 Ochrona siedlisk lęgowych rzadkich gatunków ptaków siewkowych (rvcvk, kszyk, krwawodziób, czaika), w tym nieprzestrzegania wymogów, które są określone dla poszczególnych pakietów i ich wariantów załączniku nr 2 do rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego, niedochowania zobowiązania i ustalonej w związku z tym kary administracyjnej, uchybień w przestrzeganiu wymogów w ramach zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego w roku poprzedzającym rok, w którym stwierdzono to uchybienie. W skardze do sądu na ww. decyzję skarżący podniósł, że: 1) kwestionuje prawidłowość przeprowadzonej kontroli, w zakresie techniki i poprawności dokonanych w terenie pomiarów, polegających na połączeniu pomiarów wszystkich działek razem, zamiast każdej z osobna (co prawdopodobnie spowodowane było wysokim stanem wód gruntowych, co uniemożliwiało prace kontrolerów [mierniczych] w terenie). przy tak wysokim stanie wód (zalanie) termin kontroli powinien zostać przełożony; 2) zgodnie ze stanowiskiem przedstawianym w materiałach informacyjnych Ministerstwa Rolnictwa, skarżący powinien nie tylko zostać powiadomiony, ale i być obecny w trakcie kontroli, powinien być obecny przy trzech rodzajach interwencji, które dotyczą gospodarstwa, tj.: a) Ochrona cennych siedlisk i zagrożonych gatunków na obszarach Natura 2000, b) Ochrona cennych siedlisk i zagrożonych gatunków poza obszarami Natura 2000 Ekstensywne użytkowanie łąk i pastwisk na obszarach Natura 2000; w przypadku przedmiotowej kontroli jego obecność została pominięta; 3) w przedstawionych wyliczeniach powierzchni skoszonych i nieskoszonych nie uwzględniono błędów pomiarowych, tzw. tolerancji pomiaru, a przy decyzji negatywnej dla rolnika taka tolerancja powierzchni powinna być uwzględniona w odniesieniu do kwestionowanego obszaru na korzyść kontrolowanego, zaś w sprawie jedynie działka F spełnia wymogi do nałożenia jakichkolwiek sankcji. Skarżący wniósł o: uwzględnienie zastrzeżeń co do zasadności podstaw wydania decyzji pierwotnej, podtrzymanej następnie niesłusznie przez organ odwoławczy i podniósł, że daleko idące konsekwencje prawno-finansowe dla jego gospodarstwa wymagają jednoznacznych i niebudzących wątpliwości dowodów naruszenia wymogów interwencyjnych, w szczególności, że owo naruszenie miało charakter marginalny i jest wielce prawdopodobne, iż wynikało z błędnych pomiarów przeprowadzanych w bardzo trudnych warunkach, w okresie powodzi. Skarżący zażądał: wykonania ponownego pomiaru terenowego kwestionowanych powierzchni działek w okresie nieutrudnionego dostępu i przy jego udziale oraz skonfrontowania ich wyników z rezultatami skarżonej kontroli; uznania prawidłowości zaliczenia granicy tolerancji błędu pomiarowego na jego korzyść, poprzez zmniejszenie obszaru niedokosów i jednoczesne zwiększenie powierzchni działek rolnych. Skarżący wniósł o uchylenie w całości lub zmiany zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Przeprowadzona przez sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że organy naruszyły przepisy postępowania, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sporna w sprawie jest kwestia przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych w pomniejszonych wysokościach w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 za rok 2024 w ramach trzech wariantów, tj.: - Wariantu 1.10 Ochrona siedlisk lęgowych derkacza w wysokości [...] zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości [...] zł, ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia; - Wariantu: 3.1 Ekstensywne użytkowanie łąk i pastwisk na obszarach Natura 2000 w wysokości [...] zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości [...] zł, ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności zastosowane z tego tytułu zmniejszenia; - Wariantu: 1.7 Ochrona siedlisk lęgowych rzadkich gatunków ptaków siewkowych (rycyk, kszyk, krwawodziób, czajka) w wysokości [...] zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości [...] zł, ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia. Organy obu instancji stwierdziły - przyjmując jako podstawę swoich ustaleń m.in. raport z kontroli na miejscu nr [...] - większe powierzchnie niedokosów niż 5-10%, koszenie w innych miejscach niż wskazane w planie, oraz, że skarżący nie przestrzegał zakazu składowania biomasy wśród kęp drzew i zarośli, w rowach, jarach i innych obniżeniach terenu położonych na działkach zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (do ostatnich naruszeń organ uwzględnił zastrzeżenia rolnika). Ww. raport z kontroli, datowany na 20 marca 2025 r., zawiera informacje o powiadomieniu telefonicznym skarżącego o kontroli na miejscu (poz. VII pkt 03) oraz o tym, że skarżący nie był obecny podczas kontroli (poz. XVI pkt 02). Z ww. raportu wynika też, że czynności kontrolne zostały przeprowadzone w okresie: 29 stycznia 2025 r. - 13 lutego 2025 r. (poz. IX pkt 02 i pkt 03). W toku całego postępowania przed organami skarżący podnosił, że kontrola na miejscu dotycząca Wariantów: Ochrona cennych siedlisk i zagrożonych gatunków na obszarach Natura 2000 oraz Ochrona cennych siedlisk i zagrożonych gatunków poza obszarami Natura 2000 i Ekstensywne użytkowanie łąk i pastwisk na obszarach Natura 2000 powinna odbyć się w jego obecności, która została pominięta, a co wynika z materiałach informacyjnych Ministerstwa Rolnictwa. Skarżący także podnosił, że w wyniku dokonywania przez kontrolujących kontroli na miejscu w następnym roku, tj. w okresie zimowym i po sianokosach oraz po powodzi, konieczne było uznanie i zaliczenia granicy tolerancji błędu pomiarowego na jego korzyść, poprzez zmniejszenie obszaru niedokosów i jednoczesne zwiększenie powierzchni działek rolnych. Mając na uwadze, że decyzja organu odwoławczego w tych zasadniczych kwestiach spornych albo zawiera stanowisko niepoparte argumentacją i bez wskazania podstawy prawnej (co do obowiązkowej obecności skarżącego podczas kontroli na miejscu), albo nie zawiera w ogóle argumentacji (co do uznania i zaliczenia granicy tolerancji błędu pomiarowego), jak również oparta została na nieprawidłowej podstawie prawnej lub nie zawiera wyjaśnienia, dlaczego kontrola mogła zostać przeprowadzona w następnym roku kalendarzowym (2025), po roku który dotyczył płatności (2024), nie poddaje się kontroli sądu administracyjnego. Wskazać na wstępie należy, że postępowanie przed organami Agencji uregulowane jest w art. 10a ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2023 r. poz. 1199). Zgodnie z tym przepisem, jeżeli przepisy ustawy lub przepisy odrębne nie stanowią inaczej, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postepowania administracyjnego, z wyłączeniem art. 7, art. 9, art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 81. Jednak w art. 10a ust. 1a i ust. 1b przewidziano, że w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, organ administracji publicznej: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań (ust. 1a), oraz, że strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek. Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (ust. 1b). Zasadniczo zatem w postępowaniu organy Agencji nie stosują tych przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, które nakładają na nie obowiązek podejmowania z urzędu wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy, bowiem - co do zasady - w ww. postępowaniach inicjatywa dowodowa pozostawiona jest stronie. Nadto w postępowaniu dotyczącym płatności przyznawanych rolnikom na podstawie przepisów ustawy z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (Dz. U. z 2024 r. poz. 1741), tak jak w niniejszej sprawie, zastosowanie znajdują także przepisy art. 66 tej ustawy, zgodnie z którymi: "Art. 66. [Zasady postępowania w sprawie o przyznanie pomocy] 1. W postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. 2. Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek. Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. 3. Zdjęcie wykonane i przesłane przez stronę postępowania, o którym mowa w ust. 1, z wykorzystaniem aplikacji udostępnionej przez Agencję, w tym zdjęcie geotagowane będące zdjęciem zawierającym informacje o długości i szerokości geograficznej miejsca wykonania tego zdjęcia, ustalonych na podstawie dostępnych systemów pozycjonowania satelitarnego, stanowi dowód tego, co zostało zobrazowane na tym zdjęciu oraz zapisane w pliku zawierającym to zdjęcie. Zdjęcie przesłane z wykorzystaniem tej aplikacji ma charakter dokumentu, o którym mowa w art. 76 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. 4. W przypadku, o którym mowa w art. 155 Kodeksu postępowania administracyjnego, organ, który wydał ostateczną decyzję w sprawie o przyznanie pomocy, o której mowa w art. 20 pkt 1-5, na mocy której strona nabyła prawo, może ją zmienić, również bez zgody strony, jeżeli nie ograniczy to nabytych przez nią praw.", a zatem chociaż nie znajdują zastosowania przepisy art. 79a oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące wskazania przez organ stronie postępowania niespełnionych lub niewykazanych przesłanek od niej zależnych i możliwości przedłożenia dodatkowych dowodów w terminie wyznaczonym do wypowiedzenia się (art. 79a) oraz dotyczące uznania okoliczności za udowodnioną, jeżeli strona miała możliwość wypowiedzenia się, chyba, że zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 10 § 2 (odstąpienie od zasady czynnego udziału strony w postępowaniu) (art. 81), to jednak w pełni znajdują zastosowanie przepisy art. 8 § 1 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, zgodnie z którymi organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania (art. 8 § 1); organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80). Według składu orzekającego w sprawie z uzasadnienia decyzji organów obu organów nie wynika dlaczego obecność skarżącego podczas kontroli na miejscu nie była obligatoryjna. W zaskarżonej decyzji organ odwoławczy odnosząc się do tego zarzutu stwierdził, że: "[...] kontrola terenowa metodą inspekcji terenowej polega na kontroli w terenie oraz na wykonaniu zdjęć, a o terminie jej przeprowadzenia rolnik nie musi być powiadomiony. [...] Skarżący dnia 27 stycznia 2025 roku został powiadomiony telefonicznie." (str. 4). Jednak, tej okoliczności skarżący nie kwestionował. Według skarżącego z materiałach informacyjnych Ministerstwa Rolnictwa wynika, że jego obecność podczas kontroli na miejscu była obligatoryjna, zatem, aby poddać kontroli sądu ten istotny zarzut, organy Agencji zobowiązane były odnieść się do tego zarzutu, czego nie uczyniły w sposób adekwatny oraz powinny były powołać podstawę prawną, z której wynika, że obecność rolnika podczas ww. kontroli nie była obligatoryjna, a tego również zaniechały. Wskazać należy, że organ odwoławczy co do zakresu obowiązkowych kontroli administracyjnych i kontroli na miejscu w celu weryfikacji płatności do Wariantu 1.10 Ochrona siedlisk lęgowych derkacza powołał przepisy art. 74 ust. 1 - 3 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 (bez wskazania daty, tytułu i publikatora - przyp. sądu), tj. rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz.U.UE.L.2013.347.549), jednak w okresie obejmującym kontrolę na miejscu (29 stycznia 2025 r. - 13 lutego 2025 r.), jak i na dzień wydania decyzji organu I instancji (28 maja 2025 r.) oraz na dzień wydania decyzji organu odwoławczego (28 października 2025 r.) ten akt prawny już nie obowiązywał, bowiem - na mocy art. 104 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2116 z dnia 2 grudnia 2021 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenie (UE) nr 1306/2013 (Dz.U.UE.L.2021.435.187); dalej: "rozporządzenie (UE) 2021/2116" - został uchylony z dniem 1 stycznia 2023 r. W jego miejsce z dniem 1 stycznia 2023 r. wszedł w życie wskazany akt prawny, czyli rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2116. W przepisach przejściowych zamieszczonych w tym akcie prawnym, w art. 104 ust. 1 lit. a - lit. d nie zawarto takich regulacji prawnych, które miałyby mieć przejściowo zastosowanie do płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych na rok 2024. Zatem, ta podstawa prawna nie mogła uzasadniać przeprowadzenia kontroli na miejscu w celu weryfikacji płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych na rok 2024. Ponadto, skład orzekający w sprawie wskazuje, że analiza przepisów aktu prawnego stanowiącego w latach 2024-2025 podstawę prawną do przeprowadzenia kontroli na miejscu w celu weryfikacji płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych na rok 2024 oraz stosowania i obliczania wysokości kar administracyjnych w związku z warunkowością, tj. rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2022/1172 z dnia 4 maja 2022 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2116 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli we wspólnej polityce rolnej oraz stosowania i obliczania wysokości kar administracyjnych w związku z warunkowością (Dz.U.UE.L.2022.183.12); dalej: "rozporządzenie delegowane Komisji (EU) 2022/1172", które weszło w życie także 1 stycznia 2023 r., dowodzi, że w przepisie art. 2 ust. 7 lit. a (dotyczącym systemu identyfikacji działek rolnych) unijny normodawca przewidział, że: "W systemie identyfikacji, w odniesieniu do każdej działki referencyjnej państwa członkowskie co najmniej [...] określają maksymalny kwalifikujący się obszar do celów interwencji obszarowych w ramach systemu zintegrowanego. W celu określenia maksymalnego kwalifikującego się obszaru państwa członkowskie odliczają, w miarę możliwości, niekwalifikujące się elementy z działki poprzez ich wyodrębnienie. Państwa członkowskie określają z wyprzedzeniem kryteria i procedury stosowane do oceny, kwantyfikacji i, w stosownych przypadkach, wyodrębnienia kwalifikujących się i niekwalifikowalnych części działki. Przy określaniu maksymalnego kwalifikującego się obszaru państwa członkowskie mogą ustalić rozsądny margines dla prawidłowej kwantyfikacji w celu uwzględnienia obwodu i stanu działki;". Z regulacji tej wynika, że państwa członkowskie mogą ustalić rozsądny margines dla prawidłowej kwantyfikacji w celu uwzględnienia obwodu i stanu działki. Zatem, skoro skarżący zarzucał, że kontrolujący podczas kontroli poruszali się w woderach i nie byli w stanie prawidłowo dokonać pomiarów, bowiem w okresie od października 2024 r. do marca 2025 r., w związku z tzw. "cofką" wody z morza poprzez Zalew Kamieński i zalania, nie uwzględnili w toku pomiaru niedokosów tolerancji błędów dla metody DGNSS, czyli "rozsądnego marginesu", to organy zobowiązane były szczegółowo odnieść się do tej argumentacji skarżącego, czego także nie uczyniły. Niezależnie od ww. wadliwości postępowania organów obu instancji, skład orzekający w sprawie dostrzega, że w art. 6 lit. c wskazanego rozporządzenia delegowanego Komisji (EU) 2022/1172, w którym zamieszczono dodatkowe definicje do celów stosowania rozdziału III (Stosowanie i obliczanie wysokości kar administracyjnych w związku z warunkowością) normodawca unijny dodał m.in. definicję terminu "rok stwierdzenia niezgodności", przez którą należy rozumieć "rok kalendarzowy, w którym przeprowadzono kontrolę administracyjną lub kontrolę na miejscu". W tej sytuacji, skoro z ww. definicji jasno wynika, że rok stwierdzenia niezgodności oznacza rok kalendarzowy, w którym przeprowadzono kontrolę administracyjną lub kontrolę na miejscu, to organy zobowiązane były wyjaśnić dlaczego w stosunku do płatności skarżącego przyznanej na rok 2024 kontrola na miejscu została w tej sprawie przeprowadzona w następnym roku, tj. w 2025, a nie w roku 2024. Skoro bowiem rok stwierdzenia niezgodności dotyczy roku kalendarzowego, w którym przeprowadzono kontrolę, to nie mogła ona objąć sankcjami roku 2024. Wyjaśnienie ww. kwestii nie zostało zawarte ani w decyzji organu odwoławczego, ani organu I instancji. Zgodnie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143); dalej: "p.p.s.a.", sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zatem, na gruncie tego uregulowania prawnego, sąd bada legalność zaskarżonej decyzji lub postanowienia, ich zgodność z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Stosownie także do brzmienia art. 107 § 1 ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 775 ze zm.); dalej: "k.p.a.", decyzja zawiera: 1) oznaczenie organu administracji publicznej; 2) datę wydania; 3) oznaczenie strony lub stron; 4) powołanie podstawy prawnej; 5) rozstrzygnięcie; 6) uzasadnienie faktyczne i prawne; 7) pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie oraz o prawie do zrzeczenia się odwołania i skutkach zrzeczenia się odwołania; 8) podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego pracownika organu upoważnionego do wydania decyzji; 9) w przypadku decyzji, w stosunku do której może być wniesione powództwo do sądu powszechnego, sprzeciw od decyzji lub skarga do sądu administracyjnego - pouczenie o dopuszczalności wniesienia powództwa, sprzeciwu od decyzji lub skargi oraz wysokości opłaty od powództwa lub wpisu od skargi lub sprzeciwu od decyzji, jeżeli mają one charakter stały, albo podstawie do wyliczenia opłaty lub wpisu o charakterze stosunkowym, a także możliwości ubiegania się przez stronę o zwolnienie od kosztów albo przyznanie prawa pomocy. Na podstawie natomiast art. 107 § 3 k.p.a., uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Zatem, skoro uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej (zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa - art. 107 § 3 k.p.a.), to uzasadnienie decyzji powinno być sporządzone w taki sposób, aby możliwe było poznanie toku rozumowania organu i kontrola prawidłowości rozstrzygnięcia. Tymczasem, jak już wskazano, uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie zawiera wyjaśnienia istotnych dla sprawy okoliczności. Organy Agencji, nie wyjaśniając wszystkich okoliczności sprawy, uchybiły także wynikającej z art. 8 § 1 k.p.a. zasadzie prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organu. Aby prawidłowo ocenić wydaną przez organ decyzję, sąd powinien dysponować wyrażonym w uzasadnieniu decyzji stanowiskiem organu zawierającym odniesienie do wszystkich istotnych elementów (przesłanek) będących podstawą wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Braki uzasadnienia decyzji w zakresie podstawowych elementów przewidzianych przepisem art. 107 § 3 k.p.a. uniemożliwiają dokonanie przez sąd oceny zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem. Wobec tego, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji obarczone są ww. wadami, to nie odpowiadają także wymogom art. 107 § 3 k.p.a., co skutkuje koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego obu podjętych w sprawie decyzji, gdyż zostały one wydane z naruszeniem przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). Mając powyższe okoliczności na uwadze, sąd - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., uznając, że naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 8 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji. Na podstawie art. 141 § 4 p.p.s.a., sąd wskazuje, aby organy rozpoznając sprawę ponownie uwzględniły podniesione uwagi i wyjaśniły m.in. następujące kwestie: - czy dopuszczalna była kontrola na miejscu dotycząca płatności na rok 2024 w roku następnym (art. 6 lit. c rozporządzenia delegowanego Komisji (EU) 2022/1172); - czy obecność rolnika podczas kontroli na miejscu była obowiązkowa i podały podstawę prawną znajdująca zastosowanie w sprawie; - czy w krajowych regulacjach dotyczących maksymalnego kwalifikującego się obszaru do celów interwencji obszarowych w ramach systemu zintegrowanego przewidziano możliwość "ustalenia rozsądnego marginesu" (art. 2 ust. 7 lit. a rozporządzenia delegowanego Komisji (EU) 2022/1172), a jeżeli tak, to ocenić możliwość zastosowania "rozsądnego marginesu" w celu uwzględnienia obwodu i stanu działki w związku podnoszoną przez skarżącego okolicznością zalania części działek podczas kontroli celem ustalenia powierzchni niedokosów. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. Zasądzony koszt obejmuje wpis od skargi w kwocie [...] zł, pobrany na podstawie § 2 ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2021 r. poz. 535).