I SA/Rz 553/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Piotr Popek, Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska /spr./, Sędzia WSA Jarosław Szaro, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi R.M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 15 września 2023 r., nr 1801-IEE.7192.62.2023 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę.

I SA/Rz 553/23 Uzasadnienie Przedmiotem skargi R.M.(dalej Zobowiązany/Skarżący) jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w {...}z dnia {...} września 2023 r. nr{...}, utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w {...}z dnia{...} sierpnia 2023r. nr {...}w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania. Z zaskarżonego postanowienia i akt sprawy wynika, że na podstawie wystawionych przez Wierzyciela - Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w {...}tytułów wykonawczych, organ egzekucyjny - Naczelnik {...} Urzędu Skarbowego w {...}prowadzi wobec Zobowiązanego postępowanie egzekucyjne. W toku tego postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny podejmował czynności egzekucyjne skierowane do majątku Zobowiązanego. Pismem z dnia 19 czerwca 2023 r. Zobowiązany zwrócił się do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w {...}o wstrzymanie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, powołując się na trudną sytuację zdrowotną i finansową. Postanowieniem z {...} sierpnia 2023r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w {...}odmówił wszczęcia postępowania wskazując, że Zobowiązanemu nie przysługuje prawo wystąpienia z wnioskiem o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego, dlatego brak jest podstaw do rozpatrzenia żądania. Po rozpatrzeniu wniesionego przez Zobowiązanego zażalenia na powyższe rozstrzygnięcie, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w{...}, postanowieniem z {...}września 2023 r., utrzymał je w mocy. Organ uznał za prawidłowe zaskarżone rozstrzygnięcie, jako znajdujące umocowanie w treści art.61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm. – dalej: K.p.a.), zgodnie z którym organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego wtedy, gdy żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub postępowanie nie może być wszczęte z innych uzasadnionych przyczyn. Zdaniem organu w niniejszej sprawie zaistniała przesłanka do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, gdyż nie mogło być ono wszczęte na wniosek Zobowiązanego. W myśl bowiem art. 23 § 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 479 ze zm. – dalej: u.p.e.a.), postępowanie w sprawie wstrzymania postępowania egzekucyjnego prowadzone jest z urzędu przez organ nadzorujący organ egzekucyjny. Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie przewiduje instytucji wstrzymania postępowania egzekucyjnego lub czynności egzekucyjnych na wniosek zobowiązanego. Wstrzymanie egzekucji (czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego) następuje jedynie z urzędu i zależy od uznania organu nadzoru. Odnosząc się natomiast do wniosku Zobowiązanego o zawieszenie postępowania egzekucyjnego, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w {...}wyjaśnił, że organem właściwym do rozpatrzenia takiego wniosku jest organ egzekucyjny, którym w niniejszej sprawie jest Naczelnik {...}Urzędu Skarbowego w {...}Wniosek w tym przedmiocie Skarżący może wnieść skutecznie do organu egzekucyjnego w każdym czasie do zakończenia postępowania egzekucyjnego. W skardze do tut. Sądu na powyższe postanowienie Zobowiązany wniósł o zawieszenie postępowania egzekucyjnego ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Dyrektorowi Izby Skarbowej w {...}do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu Skarżący powołał się na trudną sytuację zdrowotną wskazując, że jest osobą o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Podkreślił, że nie zna przepisów prawa, jednak zwracając się z prośbą o wstrzymanie wykonanie egzekucji miał na uwadze to, aby postępowanie egzekucyjne nie toczyło się do czasu, aż wyjaśni się w innym postępowaniu bezzasadność tytułów wykonawczych. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w {...}zbyt formalistycznie podszedł do nazwy wniosku, nie wyjaśniając rzeczywistych intencji Zobowiązanego. Ponieważ dyrektor nie zadziałał sam z urzędu, Skarżący zwrócił się do niego z prośbą o działanie z urzędu, pobudzając inicjatywę dyrektora. Dodał, że dopiero w zaskarżonym postanowieniu organ go poinformował, że to o co zwrócił się do dyrektora może osiągnąć przez skuteczne złożenie u Naczelnika {...} Urzędu Skarbowego w {...}wniosku o zawszenie postępowania egzekucyjnego. Uważa, że właśnie w tym kierunku winna być uwzględniona jego skarga. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w {...}wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. - dalej: P.p.s.a.) stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne, przy czym w myśl art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga jest niezasadna, ponieważ zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. W myśl art. 6 K.p.a. organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, co oznacza, że każde działanie organu administracji musi mieć podstawę prawną. Organy administracji nie posiadają swobody wyboru formy działania, ale powinny podejmować działania w takiej formie, jaka wynika z przepisów prawa. Jeżeli więc strona żąda dokonania przez organ czynności, której przepisy prawa nie przewidują, to obowiązkiem organu jest odmówić wszczęcia postępowania administracyjnego. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie, w której Zobowiązany żądał od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w {...}wstrzymania czynności egzekucyjnych czyli podjęcia czynności, której organ ten nie jest władny podjąć na wniosek. Jak stanowi art. 23 § 6 u.p.e.a., organy sprawujące nadzór mogą, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, wstrzymać z urzędu, na czas określony, czynności egzekucyjne lub postępowanie egzekucyjne prowadzone przez nadzorowany organ. Oznacza to, że postępowanie w sprawie wstrzymania postępowania egzekucyjnego prowadzone jest z urzędu przez organ nadzorujący organ egzekucyjny. Nie ma zatem możliwości prowadzenia takiego postępowania i wydania rozstrzygnięcia na wniosek Zobowiązanego. Słusznie organ wskazał na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, który np. w wyroku z dnia 23 lutego 2023r., sygn. akt III FSK 192/22 (publ. CBOSA), wskazał, że u.p.e.a. "nie zna instytucji wstrzymania postępowania egzekucyjnego lub czynności egzekucyjnych na wniosek dłużnika. Wniosek o wstrzymanie czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego skierowany do organu nadzoru może co najwyżej zainicjować przeprowadzenie czynności kontrolnych w nadzorowanym organie i w ramach tej kontroli dokonanie wstrzymania tychże czynności lub postępowania. Wstrzymanie czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego może nastąpić wyłącznie z urzędu (...). Skoro wstrzymanie czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego może nastąpić wyłącznie z inicjatywy organu sprawującego nadzór, to wstrzymanie takie nie jest możliwe na wniosek strony w tym przedmiocie. To zaś (...) oznacza brak podstaw do merytorycznego rozpatrzenia wniosku skarżącego, czego konsekwencją musiało być zastosowanie art. 61a § 1 K.p.a." Prawidłowo zatem Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w {...} wydał na podstawie art.61 a § 1 K.p.a. postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w odniesieniu do wniosku Zobowiązanego z dnia 19 czerwca 2023r. Jednocześnie organ ten nie znalazł podstaw do wstrzymania czynności egzekucyjnych z urzędu. Oczywiście informacje uzyskane od Zobowiązanego mogły stanowić podstawę do działań organu z urzędu, ale organ nie miał obowiązku ich uwzględnić. Również Sąd nie może nakazać, aby organ podjął określone czynności, które z mocy przepisów jest on władny podjąć z urzędu. Trzeba przy tym dodać, że już w postanowieniu wydanym w dniu {...} sierpnia 2023r. organ pouczył Zobowiązanego o możliwości wystąpienia z wnioskiem o zawieszenie postępowania egzekucyjnego, informując go w jakich przypadkach może to nastąpić i że postanowienie takie może wydać organ egzekucyjny. Pouczenie w tej kwestii znajduje się również w zaskarżonym postanowieniu z dnia {...} września 2023r. Natomiast Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w {...}nie miał kompetencji aby rozpoznać złożony wniosek jako wniosek o zawieszenie postępowania. W związku z tym brak jest podstaw do zakwestionowania legalności zaskarżonego postanowienia. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.