I SA/Rz 347/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Małgorzata Futera po rozpoznaniu w dniu 26 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych i o ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi J.K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy za poszczególne okresy lat 2008-2015 - postanawia – I. umorzyć postępowanie w zakresie zwolnienia skarżącego od kosztów sądowych w całości, II. ustanowić dla skarżącego radcę prawnego.

I SA/Rz 347/17 U Z A S A D N I E N I E Skarżąc decyzję opisaną w sentencji niniejszego postanowienia skarżący, wniósł o przyznanie prawa w postaci zwolnienia od kosztów sądowych oraz o ustanowienie radcy prawnego argumentując, że jego sytuacja finansowa jest bardzo trudna; jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, żyje ubogo, nie ma żadnego źródła utrzymania, bez pomocy rodziny nie byłby w stanie funkcjonować w społeczeństwie, ma liczne zajęcia komornicze związane z prowadzoną w przeszłości działalnością gospodarczą (ZUS ok. 57.364 zł, Gmina ok. 150.000 zł, inne ok. 30.000 zł). Siostra skarżącego finansuje mu mieszkanie i wyżywienie. Skarżący nie oświadczył żadnego majątku, załączył natomiast zaświadczenie naczelnika właściwego urzędu skarbowego o braku w 2016 r. dochodów do opodatkowania i zaświadczenie o statusie bezrobotnego bez prawa do zasiłku. Wezwany do złożenia dodatkowego oświadczenia o stanie majątkowym i możliwościach płatniczych wyjaśnił, że nieodpłatnie zamieszkuje w pokoju udostępnionym przez rodzinę, opłaty również są ponoszone przez bliskich, siostra przekazuje skarżącemu kwoty 300-400 zł na wyżywienie, on sam wykonuje drobne prace dorywcze, z których uzyskuje dochód ok. 300 zł, nie korzysta z pomocy społecznej z przyczyn osobistych, ponosi wydatki na zakup lekarstw w kwocie ok. 80 zł, opłaca telefon (15 zł), odzież otrzymuje od znajomych i krewnych. Skarżący wyjaśnił, że pozostaje współwłaścicielem nieruchomości, którą wykorzystywał w działalności gospodarczej, ale prowadzona jest z niej egzekucja komornicza (druga licytacja). Załączył kserokopię pisma komornika sądowego – obwieszczenie o licytacji oraz dokumentację medyczną. Rozpoznając wniosek stwierdzono, co następuje: W pierwszej kolejności odnosząc się do wniosku skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych należy wyjaśnić, że zgodnie z treścią art. 239 § 1 pkt 1 lit e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.) nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Do takiej właśnie kategorii należy przedmiotowa sprawa. Powyższe oznacza, że skarżący nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych z mocy samego prawa. Zwolnienie dokonane na mocy niniejszego przepisu, oznacza całkowite zwolnienie z obowiązku wnoszenia zarówno opłat sądowych, jak i ponoszenia wydatków. W związku z tym, że w przedmiotowej sprawie wnioskodawca korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych, rozpoznanie jego wniosku w tym przedmiocie stało się zbędne. W takiej sytuacji postępowanie wywołane wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych należało umorzyć na podstawie przepisu art. 249a p.p.s.a. stanowiącym, że jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. W konsekwencji orzekający działając na podstawie art. 249a w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. postanowił jak w pkt. I sentencji. Skarżący zawnioskował również o ustanowienie pełnomocnika – radcy prawnego. Zgodnie z art. 262 p.p.s.a. przepisy o przyznaniu prawa pomocy w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy mają odpowiednie zastosowanie dla stron korzystających z ustawowego zwolnienia z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Z przepisu art. 245 § 3 p.p.s.a. wynika, że prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje ustanowienie pełnomocnika. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodzinny. Skarżący wykazał, że spełnia przesłanki warunkujące przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Nie jest on bowiem w stanie ponieść we własnym zakresie kosztów wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Skarżący utrzymuje się dzięki pomocy rodziny i drobnym pracom dorywczym, uzyskując łącznie ok. 600-700 zł dochodu, co w realiach ekonomicznych nie jest wysoką kwotą, a faktycznie pozostaje poniżej minimum socjalnego. Stan majątkowy i sytuacja socjalna skarżącego zostały również dobrze w aktach sprawy udokumentowane z uwagi na jej przedmiot sprawy, tj. odmowę umorzenia. Przedstawiona w tychże aktach sytuacja materialna oraz złożone wyjaśnienia pozwalają na stwierdzenie, że w przedmiotowej sprawie zachodzą przesłanki do przyznania skarżącemu prawa pomocy w żądanym zakresie, dlatego na podstawie art. 246 § 1 pkt 2, art. 249a w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.