I SA/Po 900/22

Dnia 13 lipca 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Rennert Sędziowie Sędzia WSA Waldemar Inerowicz (spr.) Asesor sądowy WSA Michał Ilski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 lipca 2023 roku sprawy ze skargi J. U. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 23 września 2022 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia oddala skargę.

Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] prowadził wobec J. U. (dalej jako: "zobowiązany", "strona", "skarżący") postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego z 11 października 2021 r. nr [...], wystawionego przez wierzyciela Z. Z. M. - P. R. G. O. K. (dalej jako: "wierzyciel"). Przedmiotem egzekucji była nieuiszczona opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi za lata 2015 - 2021 w kwocie [...]zł. Zawiadomieniem z dnia 19 października 2021 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności strony z tytułu nadpłaty w Urzędzie Skarbowym [...] Zostało ono doręczone stronie 5 listopada 2021 r. wraz z odpisem tytułu wykonawczego. W dniu 16 listopada 2021 r. do organu egzekucyjnego wpłynęło pismo strony z dnia 9 listopada 2021 r., zatytułowane: "Zażalenie na zawiadomienie o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej z dnia 2021.10.19", które organ zakwalifikował jako zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej. W treści zawarte zostały liczne wnioski dotyczące prowadzonego postępowania, w tym m.in. o "uznanie nieistnienia obowiązku (art. 33 par. 2 ustawy w/s egzekucji administracyjnej)". Postanowieniem z dnia 22 listopada 2021 r., nr [...] organ egzekucyjny zawiesił postępowanie egzekucyjne od dnia 16 listopada 2021 r. do czasu zawiadomienia przez wierzyciela o wydaniu ostatecznego postanowienia w sprawie wniesionych zarzutów. Postanowieniem z 14 stycznia 2022 r., nr [...] wierzyciel stwierdził niedopuszczalność wniesionego zarzutu nieistnienia obowiązku oraz oddalił zarzut braku doręczenia upomnienia. Rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z 5 maja 2022 r., nr [...] Postanowieniem z dnia 12 lipca 2022 r., nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] podjął zawieszone postępowanie egzekucyjne. Z uzasadnienia postanowienia wynika, że podjęcie zawieszonego postępowania egzekucyjnego nastąpiło w związku z wydaniem przez wierzyciela ostatecznego postanowienia w sprawie zgłoszonych zarzutów. Organ wskazał, że na postanowienie nie służy zażalenie. Pismem z dnia 10 sierpnia 2022 r. strona wniosła zażalenie na postanowienie z dnia 12 lipca 2022 r. w przedmiocie podjęcia zawieszonego postępowania egzekucyjnego. W zażaleniu strona wniosła m.in. o: - uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia, - uznanie ww. postanowienia za przedwczesne z uwagi na zawisłe postępowanie sądowe przed WSA w Poznaniu, - zawieszenie postępowania do czasu uprawomocnienia orzeczenia sądowego. Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia 23 września 2022 r., nr [...], stwierdził niedopuszczalność zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z dnia 12 lipca 2022 r., nr [...] W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy powołał się na treść przepisów: art. 35 § 1, art. 57 § 1, art. 17 § 1, art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 479 ze zm. – w skrócie: "u.p.e.a.") oraz art. 134, art. 144, art. 66 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm. – w skrócie: "k.p.a."). W motywach rozstrzygnięcia organ podkreślił, że ponieważ art. 35 § 1 u.p.e.a., ani przepis, do którego odsyła, tj. art. 57 § 1 u.p.e.a., nie przewidują możliwości wniesienia zażalenia na postanowienie o podjęciu postępowania egzekucyjnego, brak jest podstaw prawnych do wydania przez organ odwoławczy postanowienia w tym przedmiocie. Stwierdzono, że artykuł 134 k.p.a. nakłada na organy administracji obowiązek przeprowadzenia kontroli wniesionego środka odwoławczego pod względem formalnym, tj. sprawdzenia, czy środek zaskarżenia jest dopuszczalny i czy został złożony w przepisanym prawem terminie. Wobec powyższego organ wskazał, że brak jest podstaw normatywnych do rozpatrzenia wniesionego zażalenia. Jak wynika z treści art. 35 § 1 u.p.e.a., zarówno zawieszenie postępowania egzekucyjnego, jak i jego podjęcie następuje z mocy samego prawa, a nie w następstwie wydania przez organ egzekucyjny określonego rozstrzygnięcia. Zaskarżone postanowienie ma w tej sytuacji wyłącznie charakter deklaratoryjny - potwierdza istniejący stan prawny. Przepisy u.p.e.a. nie przewidują możliwości złożenia zażalenia na powyższe postanowienie. Wskazano, że rozpoznanie zażalenia niedopuszczalnego stanowi bowiem rażące naruszenie prawa. Organ odwoławczy odniósł się również do wniosku strony zawartego w zażaleniu, zawiadamiając, że wniosek o zawieszenie postępowania egzekucyjnego powinien zostać wniesiony w odrębnym podaniu do Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] - jako organu właściwego. Skarżący dnia 24 października 2022 r. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. W skardze strona w sposób ogólny nie zgodziła się z postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej. Skarżący poinformował, że nie otrzymał awiza dotyczącego listu poleconego nr [...] (przesyłki zawierającej postanowienie – [...].) oraz wniósł o zwrot listu celem zapoznania się z jego treścią. Wniesiono również o przywrócenie terminu. W odpowiedzi na skargę z dnia 24 listopada 2022 r. organ odwoławczy podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. W piśmie z dnia 29 grudnia 2022 r. skarżący podniósł, że zaskarża postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 23 września 2022 r., nr [...] i wniósł o: - uznanie wszystkich dotychczasowych skarg i tez w nich popełnionych, - uznanie niniejszego postanowienia za przedwczesne z uwagi na podobne zawisłe postępowanie sądowe przed WSA w Poznaniu, - zawieszenie postępowania do czasu uprawomocnienia się orzeczenia sądowego wcześniejszego niż niniejsze, - umorzenie postępowania z uwagi na nieistnienie obowiązku zapłaty wierzytelności wobec wierzyciela z uwagi na skierowanie żądania o wszczęcie egzekucji do niewłaściwego Urzędu Skarbowego [...] do niewłaściwej osoby i pod niewłaściwy adres i przy tym skarżący zakwestionował również nadanie klauzuli wykonalności przez Urząd Skarbowy [...] W tym zakresie strona podniosła, że wpierw sprawa powinna zostać zakończona w Urzędzie Skarbowym [...] i dopiero wówczas wierzyciel mógł ewentualnie wystąpić z wnioskiem do właściwego urzędu skarbowego względem miejsca zamieszkania skarżącego, - wezwanie wierzyciela do wydania zwróconej korespondencji celem umożliwienia ustosunkowania się do "tzw. decyzji" i w tym zakresie wskazano, że wierzyciel dopuścił się niewydania zwróconej korespondencji, - o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na powołaną wyżej decyzję i zawieszenie w tym celu niniejszego postępowania sądowego, jako przedwczesnego na skutek odebrania skarżącemu prawa do sądu, - o zawieszenie postępowania do czasu umożliwienia zajęcia stanowiska względem postanowień nr [...] i [...]. Skarżący wniósł również o wydanie informacji: 1) od kiedy i na jakiej podstawie faktycznej i prawnej ma prawo wydawać tytuły wykonawcze wierzyciel, 2) na jakiej podstawie faktycznej i prawnej na tytuły wykonawcze klauzulę wykonalności nadaje Naczelnik Urzędu Skarbowego zamiast Sądu oraz 3) jakie skutki prawne mają ewentualne ww. naruszenia. W konkluzji skarżący wniósł o uznanie naruszeń prawa, ewentualnie interesów prawnych skarżącego przez wskazane podmioty. Postanowieniem z dnia 1 czerwca 2023 r. tut. Sąd oddalił wniosek o zawieszenie postępowania sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wskazać należy, że niniejsza sprawa została rozpoznana przez Sąd w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 - w skrócie: "p.p.s.a"). W toku sądowej kontroli zaskarżonego postanowienia, przeprowadzonej na podstawie kryterium zgodności z prawem, kluczową i najistotniejszą sporną kwestią w niniejszej sprawie jest ocena zasadności stanowiska organu odwoławczego w kwestii stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia. Istota sporu sprowadza się do oceny, czy stronie przysługiwało prawo do wniesienia zażalenia na postanowienie Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] z dnia 12 lipca 2022 r. w przedmiocie podjęcia zawieszonego postępowania egzekucyjnego. Zgodnie z treścią art. 17 § 1 u.p.e.a., o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, rozstrzygnięcie i zajmowane przez organ egzekucyjny lub wierzyciela stanowisko w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego następuje w formie postanowienia. Na postanowienie to służy zażalenie, jeżeli niniejsza ustawa lub Kodeks postępowania administracyjnego tak stanowi. Z powołanego przepisu wynika, że podstawowym środkiem zaskarżania postanowień jest zażalenie. Przysługuje ono na postanowienia organu egzekucyjnego i wierzyciela wyłącznie wówczas, gdy u.p.e.a. lub Kodeks postępowania administracyjnego to przewidują. Ponadto należy zauważyć, że w myśl art. 18 u.p.e.a., jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Regulację zwartą w art. 18 u.p.e.a. należy rozumieć w ten sposób, że przepisy dotyczące postępowania egzekucyjnego w administracji zawarte w u.p.e.a. są co do zasady kompletne, a przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego mają odpowiednie zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym, o ile przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie stanowią inaczej. Z analizy przepisów dotyczących instytucji zawieszenia postępowania zawartych w u.p.e.a. (Dział I, rozdział 4. "Zawieszenie i umorzenie postępowania egzekucyjnego"), w tym art. 56 i art. 57, wynika, że ustawodawca przewidział środki zaskarżenia dla poszczególnych czynności związanych z instytucją zawieszenia postępowania egzekucyjnego. W przepisach tego rozdziału wskazano konkretne rodzaje postanowień, na które służy zażalenie. W art. 56 § 4 u.p.e.a. przewidziano możliwość złożenia zażalenia, ale wyłącznie na postanowienie o zawieszeniu postępowania lub o odmowie zawieszenia tego postępowania. W art. 58 § 3 u.p.e.a. przewidziano możliwość złożenia zażalenia na postanowienie w sprawie uchylenia czynności egzekucyjnych. Natomiast w odniesieniu do postanowienia wymienionego w art. 57 § 1 u.p.e.a., tj. postanowienia o podjęciu zawieszonego postępowania egzekucyjnego, nie wskazano żadnego środka zaskarżenia w żadnej z jednostek redakcyjnych art. 57 u.p.e.a., ani w kolejnych przepisach tego rozdziału. Oznacza to, że w stosunku do postanowienia o podjęciu zawieszonego postępowania egzekucyjnego, przepisy u.p.e.a zażalenia nie przewidują. Odnośnie możliwości poszukiwania podstawy prawnej w Kodeksie postępowania administracyjnego do wniesienia zażalenia na omawiany rodzaj postanowienia (art. 17 § 1 u.p.e.a.), wypowiedział się NSA w wyroku z dnia 5 stycznia 2011 r., o sygn. akt II OSK 1974/09 (orzeczenie dostępne na stronie internetowej: CBOSA). Zgodnie z wyrażonym tam stanowiskiem, ustawodawca w art. 56 § 4 u.p.e.a. ustanowił jednoznaczną normę postępowania określającą rodzaj postanowień w przedmiocie zawieszenia postępowania egzekucyjnego, które podlegają zaskarżeniu. Nie zachodzi zatem w tym zakresie potrzeba sięgania do odpowiedniego zastosowania przepisu k.p.a. Wobec powyższego, skoro zgodnie z art. 17 § 1 u.p.e.a. zażalenie przysługuje na postanowienia wyłącznie wtedy, gdy przepisy u.p.e.a. bądź k.p.a. to przewidują, a przepisy u.p.e.a. nie przewidują środka zaskarżenia na postanowienie w przedmiocie podjęcia zawieszonego postępowania, natomiast k.p.a. nie znajduje w tym zakresie zastosowania, to należy stwierdzić, że strona nie miała uprawnienia do wniesienia zażalenia na powyższe postanowienie. Sąd zauważa, że ustawodawca wymieniając w art. 56 § 4 u.p.e.a. dwa rodzaje postanowień (o zawieszeniu i odmowie zawieszenia postępowania), a nadto wprowadzając w art. 58 § 3 tej ustawy zażalenie na postanowienie w sprawie uchylenia czynności egzekucyjnych, wymienił konkretne rodzaje rozstrzygnięć, na które przysługuje zażalenie. Przepis nie musi zawierać regulacji negatywnej, tj. wprost stwierdzającej, że zażalenie na postanowienie o podjęciu postępowania egzekucyjnego w administracji jest niedopuszczalne. Nie można rozumieć pominięcia możliwości wniesienia zażalenia na postanowienie o podjęciu zawieszonego postępowania egzekucyjnego w art. 57 u.p.e.a. inaczej niż jako zabiegu celowego, wykluczającego możliwość wniesienia takiego środka zaskarżenia. Sąd stwierdza, że brak było zatem podstaw prawnych do rozpatrzenia zażalenia wniesionego na postanowienie organu I instancji. W tej sytuacji Dyrektor Izby Skarbowej zasadnie zastosował przepis art. 134 k.p.a. stwierdzając niedopuszczalność zażalenia. Jak wynika z art. 134 w związku z art. 144 k.p.a. – mających zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym na podstawie art. 18 u.p.e.a. – organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność zażalenia. Przepis ten znajduje zastosowanie, gdy zażalenie jest niedopuszczalne z przyczyn podmiotowych (np. złożenie środka zaskarżenia przez nieuprawniony podmiot) albo z przyczyn przedmiotowych (np. złożenie środka zaskarżenia nieprzewidzianego w ustawie albo złożenie środka zaskarżenia od aktu niezaskarżalnego). Skoro zaś, jak wynika z wyżej przedstawionych rozważań, na postanowienie wydane na podstawie art. 57 § 1 u.p.e.a. zażalenie nie przysługuje, należało uznać, że organ prawidłowo orzekł o niedopuszczalności wniesionego środka zaskarżenia. Na marginesie Sąd wskazuje, że w toku kontroli zaskarżonego postanowienia Sąd nie jest zobowiązany ani uprawniony do odniesienia się do podnoszonych w skardze oraz piśmie stanowiącym uzupełnienie skargi wniosków, twierdzeń i zarzutów nieodnoszących się do zaskarżonego postanowienia, gdyż ich rozpoznanie znajduje się poza granicami sprawy wyznaczonymi przez zaskarżenie postanowienia o podjęciu zawieszonego postępowania. W podsumowaniu sądowej kontroli zaskarżonego postanowienia Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, albowiem przy jego wydaniu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, jak i procesowego, które mogłyby lub miały istotny wpływ na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 w zw. z art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę.