I SA/Po 695/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Nikodem (spr.) Sędzia WSA Barbara Rennert po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] na rzecz skarżącego kwotę 100,- zł (sto złotych 00/100) tytułem zwrotu kosztów sądowych.

Postanowieniem z 11 lipca 2022 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu Kolegium wyjaśniło, że decyzją z dnia 13 grudnia 2021 r., Burmistrz Miasta i Gminy [...] ustalił wobec P. L. (dalej: "skarżący") opłatę adiacencką w związku ze wzrostem wartości wskazanej w sentencji tej decyzji nieruchomości z uwagi na jej podział. Rozstrzygnięcie zawierało pouczenie o możliwości zaskarżenia decyzji w terminie 14 dni od daty jej doręczenia stronie postępowania. Zobowiązany odebrał decyzję 15 grudnia 2021 r., natomiast odwołanie wniesiono 3 stycznia 2022 r., a więc po upływie 14-dniowego terminu. Wobec powyższego Kolegium stwierdziło, że złożenie przez stronę środka zaskarżenia nastąpiło z uchybieniem ustawowego terminu. Pismem z dnia 10 sierpnia 2022 r. skarżący wniósł skargę na powyższe postanowienie, wnosząc o jego uchylenie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił błędne ustalenia o rzekomym wniesieniu odwołania po terminie, wskazał, że SKO nie uwzględniło przepisów o Covid-19 i przywróceniu terminów, a także nie uwzględniło, że w święta nie biegną terminy oraz że 2 stycznia to była niedziela, a sobota to był nowy rok 2022 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podnosząc dotychczasowe argumenty w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, aczkolwiek nie wszystkie podniesione w niej argumenty zasługiwały na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 poz. 329 – zwanej dalej "p.p.s.a.") sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd uwzględnia skargę w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.) oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Sądowa kontrola zaskarżonego postanowienia przeprowadzona z uwzględnieniem powyższych reguł doprowadziła do uznania, że zostało ono wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiot kontroli sądowej w rozstrzyganej sprawie stanowiło postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 11 lipca 2022 r. stwierdzające uchybienie przez skarżącego terminowi do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia 13 grudnia 2021 r. w przedmiocie opłaty adiacenckiej. Na gruncie przedmiotowej sprawy nie budzi wątpliwości Sądu, iż wniesione przez skarżącego odwołanie złożone zostało z uchybieniem ustawowego terminu. Zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Opisany w tym artykule termin jest terminem procesowym oraz zawitym. W razie uchybienia terminu, stosowanie do art. 134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Z zacytowanych przepisów wynika przede wszystkim obowiązek badania przez organ drugiej instancji, czy odwołanie zostało wniesione w terminie. Warunkiem zaś rozpoczęcia biegu terminu do wniesienia odwołania jest prawidłowe doręczenie decyzji organu pierwszej instancji, które otwiera bieg terminu do wniesienia odwołania. W okolicznościach przedmiotowej sprawy, jak słusznie wskazał organ, decyzja organu I instancji została skarżącemu doręczona wraz z prawidłowym pouczeniem o sposobie i terminie zaskarżenia, w dniu 15 grudnia 2021 r. Tym samym bieg 14 - dniowego terminu do wniesienia odwołania rozpoczął się 16 grudnia 2021 r. i upłynął 29 grudnia 2021 r., natomiast skarżący odwołanie złożył dopiero 3 stycznia 2022 r., a zatem po upływie ustawowego terminu do jego złożenia. Jednak Sąd rozpoznając przedmiotową sprawę uznał, że mimo to zaskarżone postanowienie wydane zostało przez organ odwoławczy z uchybieniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania. Zdaniem Sądu skarżony organ pominął w przeprowadzonym postępowaniu treść art. 15 zzzzzn2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tj. Dz.U. 2021 r., poz. 2095, ze zm., dalej jako "ustawa COVID"). W myśl tego przepisu w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego wskazanych terminów: 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, 3) przedawnienia, 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie, 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju - organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu (ust. 1); w zawiadomieniu takim organ wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu (ust. 2). W przypadku, o którym mowa w art. 58 § 2 k.p.a., prośbę o przywrócenie terminu wnosi się w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu (ust. 3). Przepis ten wszedł w życie i obowiązuje od 16 grudnia 2020 r. Wprawdzie rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 12 maja 2022 r. (Dz.U. z 2022 r. poz. 1027) z dniem 16 maja 2022 r. odwołano na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stan epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2. Sąd zwraca uwagę, iż mimo odwołania stanu epidemii przepis art. 15 zzzzn2 ustawy COVID pozostaje w obrocie prawnym i nie został uchylony. Z uwagi na odwołanie stanu epidemii zmianie uległo jedynie jego zastosowanie. W tym zakresie zdaniem Sądu interpretacja ust. 1 cyt. przepisu wskazuje, iż ma on zastosowanie w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę terminu w okresie obowiązywania stanu epidemii. Powyższa regulacja prawna wymagała od organu poinformowania skarżącego o treści tego przepisu, w tym o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, a także terminu do jego złożenia. Z brzmienia tego przepisu wynika bowiem, że szczególny tryb przywrócenia terminu uregulowany w ustawie COVID-19 jest dodatkową ochroną prawną dla stron w postępowaniu administracyjnym w przypadku niedochowania przez nie terminów przewidzianych przepisami prawa administracyjnego zastrzeżoną dla terminów uchybionych w czasie trwania epidemii. Na gruncie przedmiotowej sprawy nie budzi wątpliwości, że do uchybienia terminu w zakresie złożenia przez skarżącego odwołania doszło w czasie obowiązywania stanu epidemii i też w czasie stanu epidemii do organu wpłynęło odwołanie wniesione z uchybieniem terminu, a zatem organ powinien zastosować art. 15 zzzzzn2 ustawy COVID i wyznaczyć odwołującemu termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Jednakże z akt sprawy wynika, że organ stwierdziwszy uchybienie terminu do złożenia odwołania, nie skierował do skarżącego zawiadomienia, o którym mowa w tym przepisie, pomimo ciążącego na nim w tym zakresie obowiązku. W tej sytuacji niezastosowanie przez organ omawianej regulacji należy zakwalifikować jako naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy i skutkujące koniecznością wyeliminowania zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego. Postanowienie o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania organ odwoławczy powinien wydać dopiero po ostatecznym rozpatrzeniu wniosku o przywrócenie terminu, który – co wynika wprost z treści art. 58 § 1 k.p.a. – podlega obowiązkowi załatwienia w pierwszej kolejności. W doktrynie wskazuje się, że w przypadku wydania postanowienia o przywróceniu terminu wyłączona jest dopuszczalność wydania postanowienia o uchybieniu terminu, a zatem przed rozpatrzeniem wniosku strony o przywrócenie terminu wydanie postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu jest niezgodne z prawem (B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wyd. C.H. Beck. Warszawa 2017, s. 709). Pogląd powyższy podzielają także: A. Wróbel (A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, A. Wróbel Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX 2016, art. 134, teza 14), Z. Kmieciak (Odwołania w postępowaniu administracyjnym, Oficyna 2011, LEX nr 124769), G. Łaszczyca (G. Łaszczyca [w:] G. Łaszczyca, C. Marzysz, A. Matan Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Tom II. Komentarz do art. 104-269; komentarz do art. 134, teza 9, LEX nr 85072). Podobne stanowisko wyrażane jest też w orzecznictwie sądów administracyjnych (postanowienie NSA z 10 września 2021 r., II GSK 744/21, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl). Natomiast w przypadku braku stosownego wniosku odwołującego się, organ może dopiero stwierdzić uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Zaskarżone postanowienie zostało więc wydane z naruszeniem art. 134 k.p.a., poprzez przedwczesne stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Uwzględniając zaprezentowane wyżej stanowisko, rozpoznając ponownie sprawę, organ powinien zastosować się do obowiązków przewidzianych w art. 15zzzzzn2 ust. 2 wskazanej ustawy i wyznaczyć odwołującemu się 30-dniowy termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Dopiero w przypadku niezłożenia przez odwołującego się takiego wniosku w wyznaczonym terminie istnieje podstawa do wydania postanowienia, o którym mowa w art. 134 k.p.a. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżone postanowienie.