I SA/Po 63/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku radcy prawnego P. Dz. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia [...] 2016 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do lipca 2009 r. postanawia: przyznać od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – radcy prawnemu [...] tytułem zwrotu nieopłaconej pomocy prawnej przyznanej z urzędu kwotę [...]- zł ([...] zł 00/100) + [...]- zł ([...] zł 00/100) tytułem podatku VAT za udział w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji.

Skarżący [...] pismem z dnia 19 grudnia 2016 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na wskazaną w sentencji decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu. Następnie złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Postanowieniem z dnia [...] 2017 r. starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu ustanowił dla skarżącego radcę prawnego (pkt 2 sentencji) i jednocześnie zwolnił go od kosztów sądowych (pkt 1 sentencji). Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] wyznaczyła dla skarżącego pełnomocnika w osobie radcy prawnego [...]. Pismem z dnia 13 lipca 2017 r., doręczonym w dniu 24 lipca 2017 r. [karta nr 190 akt sądowych] Sąd powiadomił radcę prawnego [...], że został wyznaczony pełnomocnikiem z urzędu dla [...]. Z akt sprawy wynika, że w dniu 6 października 2017 r. na rozprawie stawił się za pełnomocnika skarżącego radcę prawnego [...] adwokat [...] z pełnomocnictwem substytucyjnym, który oświadczył, że wnosi i wywodzi jak w skardze oraz wnosi o zasądzenie na rzecz pełnomocnika radcy prawnego [...] kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu i oświadczył, że koszty zastępstwa procesowego nie zostały uiszczone nawet w części. Z protokołu ogłoszenia orzeczenia z dnia 13 października 2017 r. wynika, że za strony nie stawił się nikt. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 13 października 2017r., sygn. akt I SA/Po 63/17 oddalił skargę [...] na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia [...] 2016 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do lipca 2009 r. Rozpoznaniu w niniejszej sprawie podlega wniosek pełnomocnika z urzędu o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu z tytułu reprezentowania skarżącego przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji. Zgodnie z art. 250 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej jako "P.p.s.a.") wyznaczony radca prawny otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach i opłatach za czynności radców prawnych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Szczegółowe zasady ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu reguluje rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2016 r., poz. 1715), które obowiązuje od 2 listopada 2016 r. Przedmiotem zaskarżenia jest podatek od towarów i usług za miesiące od stycznia do lipca 2009 r. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 24 maja 2017 r. ustalono wartość przedmiotu zaskarżenia na kwotę [...],- zł. Zgodnie z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia opłaty wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi: w pierwszej instancji: w sprawie, której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna – opłatę obliczoną na podstawie § 8. Przepis § 8 pkt 7) rozporządzenia stanowi, że opłaty wynoszą przy wartości przedmiotu sprawy: powyżej [...] zł do [...] zł – [...] zł. Na podstawie § 4 ust. 1 rozporządzenia opłatę ustala się w wysokości określonej w rozdziałach 2-4, przy czym nie może ona przekraczać wartości przedmiotu sprawy. Opłatę, o której mowa w ust. 1 i 2, podwyższa się o kwotę podatku od towarów i usług wyliczoną według stawki podatku obowiązującej dla tego rodzaju czynności na podstawie przepisów o podatku od towarów i usług (por. § 4 ust. 3 rozporządzenia). Z treści § 4 ust. 2 rozporządzenia wynika natomiast w jakich okolicznościach następuje ustalenie opłaty w wysokości wyższej niż określona w ust. 1, a nieprzekraczającej 150% opłat określonych w rozdziałach 2-4, co nie ma miejsca w niniejszej sprawie. Zauważyć również należy, że zgodnie z art. 250 § 2 P.p.s.a. w uzasadnionych przypadkach, sąd może obniżyć wynagrodzenie, o którym mowa w § 1. Przepis art. 250 § 2 P.p.s.a. stanowi zatem legitymację swoistego miarkowania w tym zakresie. Podkreślić również należy, że mimo, iż w normie tej jest mowa o uprawnieniu sądu do obniżenia wynagrodzenia fachowego pełnomocnika, to w rzeczywistości kompetencję w tym zakresie posiada w pierwszej kolejności referendarz sądowy (M. Jagielska (w:) R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2015 r., s. 994). Mając powyższe na uwadze, działaniem podjętym przez pełnomocnika w imieniu skarżącego, za które przysługuje wynagrodzenie, było reprezentowanie skarżącego przed sądem pierwszej instancji. Pełnomocnik zapoznał się z aktami sprawy, następnie na rozprawie w dniu 6 października 2017 r. wniósł o zasądzenie kosztów pomocy prawnej i oświadczył, że wynagrodzenie za pomoc prawną udzieloną z urzędu nie zostało pokryte w żadnej części. Pełnomocnik skarżącego na rozprawie podtrzymał stanowisko skarżącego zawarte w skardze. Pełnomocnik skarżącego nie podniósł żadnych nowych zarzutów ani nie podał nowych argumentów w sprawie. Pełnomocnik nie sporządził również żadnego pisma procesowego (poza wnioskiem o uzasadnienie wyroku). W tym miejscu zwrócić należy uwagę na aspekt "fiskalny", gdyż przy ustalaniu wynagrodzenia pełnomocnika, nie można pomijać finansowego interesu Państwa. Państwo bowiem występuje jako gwarant praworządności, zasad poszanowania prawa wszystkich swoich obywateli – także tych ubogich. Musi więc dysponować posiadanymi środkami, z jednej strony w ramach obrony wspomnianych wartości, ale z drugiej powinno czuwać, aby wydatki na te cele były współmierne i adekwatne do cen tego rodzaju usług w ujęciu obiektywnym. Skarb Państwa występuje bowiem najpierw w przypadku wyznaczenia, a później wypłaty wynagrodzenia pełnomocnikowi wyznaczonemu z urzędu, jako "zleceniodawca". Umocowany jest do tego zasadą m.in. opiekuńczości, realizującą się poprzez zapewnienie stronie prawa do sądu, ale i koniecznością działania dla dobra obywateli. Stąd też wysokość zapłaty za to zlecenie powinna odzwierciedlać zarówno wkład pracy, jak i wartość rzeczywiście wykonanej pracy, ocenianej oczywiście wieloaspektowo, ale przy pomocy obiektywnego miernika staranności. Biorąc pod uwagę nakład pracy pełnomocnika, który polegał na przeanalizowaniu akt sprawy oraz udział na rozprawie w dniu 6 października 2017 r. należy uznać za zasadne zastosowanie art. 250 § 2 P.p.s.a. i obniżenie należnego wynagrodzenia ustalonego w oparciu o rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2017 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu o 50 % do kwoty [...] zł, powiększonego na podstawie § 4 ust. 3 rozporządzenia o kwotę podatku od towarów i usług, liczoną według stawki 23 %, tj. o [...] zł. W tych okolicznościach należało przyznać radcy prawnemu Przemysławowi Dziubakowi tytułem nieopłaconej pomocy prawnej wynagrodzenie za udzieloną pomoc prawną przed sądem administracyjnym pierwszej instancji powiększone o stawkę podatku od towarów i usług w łącznej wysokości [...] zł ([...] zł 00/100), które wynika z następującego rozliczenia: wynagrodzenie w wysokości [...] zł ([...] zł 00/100) + [...] zł ([...] zł 00/100) podatek VAT. Wobec powyższego, na podstawie art. 250 § 1, § 2 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 8 P.p.s.a. oraz § 21 ust. 1 pkt 1) lit. a) w zw. z § 4 ust. 1 i ust. 3 rozporządzenia należało postanowić, jak w sentencji.