I SA/Po 63/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 05 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku MS o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi MS na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do lipca 2009 r. postanawia: 1. zwolnić skarżącego od kosztów sądowych, 2. ustanowić dla skarżącego radcę prawnego, którego wyznaczy Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych.

Skarżący MS pismem z dnia [...] wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na wskazaną w sentencji decyzję Dyrektora Izby Skarbowej. Następnie złożył sporządzony na urzędowym formularzu w dniu [...] wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że został zobowiązany do zapłaty podatku VAT w kwocie [...] w związku z zakwestionowaniem przez organ rzetelności prowadzenia ksiąg podatkowych. Skarżący podał, że nie zgadza się z argumentacją organu. Wskazał, że zebrana dokumentacja potwierdza i udowadnia poprawne rozliczenie podatku VAT. Wnioskodawca podał, że dysponuje bardzo skromnym dochodem [...] brutto ([...] netto). Środki należące do skarżącego w całości pochłaniane są przez bieżące wydatki, wśród których podstawową pozycję stanowią opłaty za mieszkanie i energię oraz zakup żywności. W wyniku wszczęcia egzekucji administracyjnej został zajęty rachunek bankowy wnioskodawcy w wyniku czego skarżący nie posiada żadnych oszczędności i nie jest w stanie opłacić wymaganego wpisu sądowego. Skarżący oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z [...-letnim synem. Wnioskodawca podał, że nie posiada domu, mieszkania, nieruchomości rolnej, innych nieruchomości, przedmiotów o wartości powyżej 5.000,- zł. Skarżący podał, że w wyniku egzekucji administracyjnej został zajęty rachunek bankowy, na który pracodawca wpłacał wynagrodzenie za pracę. Obecnie wnioskodawca nie posiada żadnych środków pieniężnych. Skarżący podał, że posiada papiery wartościowe: saldo [...], nazwa papieru: A, wartość na dzień [...]. Skarżący podał, że dochód netto z tytułu umowy o pracę wynosi [...]. Wnioskodawca podał, że zobowiązania i stałe wydatki wynoszą: [...]. Na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący w odpowiedzi z dnia [...] oświadczył, że posiada samochód osobowy marki V, rok prod. [...] o wartości ok. [...]. Skarżący oświadczył, że poza dochodami deklarowanymi we wniosku o przyznanie prawa pomocy nie uzyskuje innych dochodów. Wnioskodawca oświadczył, że nie pozostaje w związku małżeńskim. Skarżący mieszka w mieszkaniu, które należy do jego partnerki. Skarżący oświadczył, że nie posiada udziałów w spółkach, nie pełni funkcji członka zarządu, prokurenta, członka rady nadzorczej. Wnioskodawca podał, że partycypuje w kosztach utrzymania wspólnego gospodarstwa domowego, w którego skład wchodzą następujące opłaty: [...]. Skarżący oświadczył, że nie prowadzi działalności gospodarczej. Skarżący oświadczył, że nie posiadał nieruchomości, przedmiotów o wartości powyżej [...], oszczędności oraz innych składników majątku, które darowałby innym osobom. Do pisma załączył zeznania roczne podatkowe za [...], wyciągi bankowe za okres [...], kserokopię dowodu rejestracyjnego, odpisy dokumentów z prowadzonych postępowań egzekucyjnych. Na wezwanie z dnia [...] skarżący w odpowiedzi z dnia [...] oświadczył, że jego partnerka nie posiada lokat bankowych oraz kart kredytowych. Skarżący podał, że partnerka posiada samochód osobowy marki M, rok rod. [...], o wartości ok. [...]. Wnioskodawca podał, że partnerka posiada dochody z tytułu umowy o prace w wysokości [...] brutto oraz z najmu w wysokości [...]. Skarżący oświadczył, że partnerka nie posiada udziałów w spółkach, nie pełni funkcji członka zarządu, prokurenta oraz członka rady nadzorczej. Głównym kosztem utrzymania partnerki jest rata kredytu hipotecznego indeksowanego kursem [...] w wysokości ok. [...] miesięcznie. Koszty energii elektrycznej ok. [...], gaz ok. [...], telefon [...], polisa [...]. Skarżący oświadczył, że jego partnerka nie prowadzi działalności gospodarczej. Partnerka posiada mieszkanie o pow. [...] m2, które jest przedmiotem najmu oraz dom o powierzchni [...] m2 zakupiony w kredycie hipotecznym, okres spłaty do [...]. Partnerka skarżącego ma na swoim utrzymaniu małoletniego syna w wieku [...]. Do pisma załączył zeznania roczne podatkowe złożone przez partnerkę za [...], wyciągi z rachunku bankowego partnerki. Na wezwanie z dnia [...] skarżący w odpowiedzi z dnia [...] oświadczył, że w [...] prowadził działalność gospodarczą, którą zakończył [...]. Wnioskodawca podał, że prowadząc działalność gospodarczą w [...] poniósł jedynie koszty związane z jej zakończeniem w kwocie [...]. Skarżący podał, że do [...] posiadał udziały w spółce B, które zostały sprzedane za kwotę [...]. Do pisma załączył odpis potwierdzenia przyjęcia wniosku z CEIDG-1, odpis druku VAT-Z, odpis PIT-36L za [...], odpis PIT/B za [...], RZS porównawczy, sprawozdanie na dzień [...], bilans na dzień [...], informację dodatkową do sprawozdania finansowego za okres [...], odpis PIT-37 za [...], odpis umowy sprzedaży udziałów w spółce B. W świetle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej jako: "P.p.s.a.") zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy i zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 i § 3 P.p.s.a.). Art. 246 § 1 P.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje : 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważyć należy, że instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu. Stanowi ona wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Biorąc pod uwagę powyższe zauważa się, że z argumentacji skarżącego wynika, iż zasadnym jest zwolnienie jego od kosztów sądowych oraz ustanowienie dla niego radcy prawnego, gdyż wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z oświadczeń skarżącego wynika, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z synem, z partnerką i z synem partnerki. Wnioskodawca utrzymuje się z dochodów z tytułu umowy o pracę w wysokości [...] netto, partnerka skarżącego uzyskuje dochody z tytułu wynagrodzenia za pracę w wysokości ok. [...] i z tytułu najmu w wysokości [...], przy czym większą część dochodów partnerka wnioskodawcy przeznacza na spłatę kredytu hipotecznego. Wnioskodawca poza samochodem marki V, rok prod. [...], o wartości ok. [...] nie posiada żadnego innego majątku. Z oświadczeń skarżącego wynika, że nie posiadał również wcześniej żadnego majątku, który darowałby innym osobom. Z oświadczeń skarżącego wynika również, że całość uzyskiwanych dochodów on i jego partnerka przeznaczają na miesięczne utrzymanie. Ponadto z udzielonych przez skarżącego wyjaśnień wynika, że on i jego partnerka nie prowadzą działalności gospodarczej, nie posiadają udziałów w spółkach, nie pełnią funkcji członka zarządu, prokurenta, członka rady nadzorczej. Ze złożonych przez wnioskodawcę oświadczeń wynika zatem, że nie ma on środków pieniężnych na opłacenie kosztów sądowych i kosztów zastępstwa procesowego w niniejszej sprawie, nie posiada również żadnego majątku, który mógłby stanowić źródło finansowania tych kosztów. Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i § 2, art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.